ANKARA (AA) – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı için yürütülen barış müzakelerinde ilgili taraflarla daima irtibatta olduğunu ve Türkiye'nin ateşkes müzakelerinde büyük rol oynadığını belirterek, “Tüm tarafların, büyük Avrupa ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve aşikâr bir dereceye kadar Rusya'nın da dahil olması açısından, evvelki teşebbüslere kıyasla mümkün bir barış muahedesine her zamankinden daha yakınız.” dedi.
Bakan Fidan, Katar'ın Al Jazeera kanalında yayınlanan ve Resul Serdar Ataş'ın sorularını yanıtladığı röportajda, gündeme yönelik açıklamalarda bulundu.
İran konusunda daha fazla bölgesel işbirliği için teşvikte bulunduklarını lisana getiren Fidan, “Bunun sağlanabilmesi için muhakkak uygulamalardan ve siyasetlerden vazgeçmeleri gerek.” sözünü kullandı.
İsrail'in 9 Eylül 2025'te Doha'da Hamas müzakere heyetinin bulunduğu binaya saldırısının akabinde “ABD güvenlik şemsiyesinin güvenilirliğinin sorgulanmasına”, Körfez ülkeleri ve genel olarak bölgenin kendi güvenlik düzenlemelerine muhtaçlığı olup olmadığına ait soruya Fidan, “Evet, buna muhtaçlıkları var. Rastgele bir tehdide karşı caydırıcı olmaları gerektiğinden değil, kendi ortalarında temel ve en son bir inanç oluşturmak için gereksinimleri var.” cevabını verdi.
Fidan, bunun itimat inşası açısından değerli olduğuna ve caydırıcılığın sadece ikincil neden olabileceğine dikkati çekerek, şöyle konuştu:
“Çünkü etkileşime girdiğinde, kendini oburunun güvenliğine adadığında, bu son inançtır. Bölgemizdeki sorun, bölgedeki ulus devletler ortasındaki inanç eksikliği. Uluslarımız ortasındaki inancı artırmayı başarabilirsek, bu istikrar ve barış getirmeye yardımcı olacak. Tahakküm olmayacak, ne Türk tahakkümü ne Arap tahakkümü ne Fars tahakkümü ne de diğer bir tahakküm… Bölgesel ülkeler, bir ortaya geliyor ve sorumlu davranıyor…Avrupa Birliği'nin sıfırdan bugüne kadar nasıl bir yapı oluşturduğuna bir bakın. Neden biz yapamayalım?”
– “Hedefimiz bölgesel dayanışma platformu”
Suudi Arabistan ile Pakistan ortasında geçen yıl imzalanan savunma muahedesine, Türkiye'nin bu pakta katılmaya hazırlanmasına ve bölgedeki öteki ülkelerin bu örneği takip edip etmeyeceğine ait Fidan, “Bence bölgedeki rastgele bir mutabakat, daha kapsayıcı olmalı. Bu kıymetli aksi halde bölücü olmak ya da yeni bir cephe oluşturmak istemiyoruz. Bölgesel bir dayanışma platformu oluşturmak istiyoruz. Amacımız bu olmalı. 2-3 ülkeyle başlayabilir fakat vakitle, bölgedeki birçok ülkeyi kapsayan, her şeyi içeren bir yapıya dönüşürse, bu ülkü olur ve en son gayeye hizmet eder.” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, “Hangi ortak tehdit algılarının, Türkiye'nin bu mutabakata dahil olmasını sağladığına” ait soruya, “İlk olarak bölgesel dayanışmanın yokluğunda her vakit bir 'hegemona' gereksinimimiz olduğunu anladık. Hegemon meseleleri çözmeye geldiğinde ve gittiğinde birçok vakit gerilerinde bıraktıkları şeyler, birinci geldikleri zamankinden daha berbat olur. İkinci olarak bedelini isterler. Onlara ödeme yapmalısın.” karşılığını verdi.
Bunun büyük bir maliyetle geldiğine işaret eden Fidan, ayrıyeten bu durumun hegemonun ulusal çıkarlarına da hizmet etmediğini vurguladı.
Fidan, bunun örneğini ABD ve bölgedeki öbür hegemonlarla gördüklerini kaydederek, bu nedenle kendi sıkıntılarını kendilerinin çözebilmesi ve bölgesel sahiplenme ile hareket etmeleri gerektiğine dikkati çekti. Bunun için belirli seviyede dayanışma ve kurumsallaşma gerektiğini belirten Fidan, kurumsallaşma kelam konusu olduğunda birtakım mutabakatlar yapılması ve platformlar oluşturulması gerektiğinin altını çizdi.
Dışişleri Bakanı Fidan, sorunlarının çözülmesi için bir hegemona gereksinim duymamak için ülkelerin kendi sıkıntılarını çözebilmesi gerektiğini tabir etti.
– “Rusya-Ukrayna Savaşı'nda barış muahedesine her zamankindan daha yakınız”
Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında barış müzakerelerine ve Türkiye'nin mümkün rolüne ait Fidan, “Tüm tarafların, büyük Avrupa ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve muhakkak bir dereceye kadar Rusya'nın da dahil olması açısından, evvelki teşebbüslere kıyasla mümkün bir barış mutabakatına her zamankinden daha yakınız.” dedi.
Fidan, tarafların bir ya da iki değerli mevzuyu çözmeye çalıştığını lisana getirerek, “İlgili taraflarla daima iletişimdeyim zira Türkiye, ateşkes müzakerelerinin birçok boyutunda büyük bir rol oynadı.” diye konuştu.
Türkiye'nin görüşmelere, esir değişimine ve öteki insani hususlara imkan tanıdığını anımsatan Fidan, 4 yıldır savaş devam ederken taraflar ortasında görüşmelerin ve müzakerelerin yapılması gerektiğine dikkati çekti.
Fidan, Türkiye'nin bu muhtaçlığı anladığını ve Rusya ile Ukrayna ortasında yapılabilecek ateşkesin dış siyaset maksatlarının modülü olduğunu belirterek, memnuniyetle bu bahislerde kolaylaştırıcı rol oynadıklarını anlattı.
– “Barış muahedesi yalnızca Rusya ile Ukrayna arasında olmayacak”
ABD Başkanı Donald Trump'ın ateşkesi sağlama konusundaki çalışmalarının işe yaradığını vurgulayan Fidan, şöyle devam etti:
“Nihai gayeye ulaşabilir miyiz bilmiyorum lakin neden ulaşamayalım? Tarafların biraz daha yaratıcı olması gerekiyor zira toprakla ilgili muhakkak hususlar var ve biliyorsunuz, bunlar kolaylıkla ele alınamaz. Başka hususlar, güvenlik garantileri ve bununla ilgili hususlarda belirli bir seviyede mutabık kalındı. Bildiğiniz üzere, Rusya ile Ukrayna ortasındaki rastgele bir barış mutabakatı yalnızca Rusya ile Ukrayna ortasında olmayacak, birebir vakitte Avrupa ile Rusya ortasında olacak. Rusya-ABD ve Rusya-Avrupa ortasındaki ekonomik ve ticari ilgileri de tekrar tanımlayacak.”
ABD ile Avrupa ortasındaki Grönland gerginliği, NATO'nun rolü, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Çin ile alakalar üzere bahislerin, NATO'nun ve Batı cephesinin geleceği üzerine tesirine dair soruya cevap veren Fidan, bu hususların Transatlantik topluluğunda büyük sıkıntılar olduğunu söyledi.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD'nin değişen konumunun yalnızca bir problem olduğunu ve bu tartışmaya yenilerinin eklendiğini belirterek, “Amerika'nın Avrupa güvenlik mimarisinden muhtemel ayrılması, Avrupalılar için büyük bir tasa ve yalnızca Rusya-Ukrayna Savaşı'nda olanlar ve Amerika'nın değişen durumu nedeniyle değil, ayrılma yüzünden de. Grönland sorunu de bir sorun. Tarifeler de öteki problemler oluşturuyor.” değerlendirmesinde bulundu.
– “NATO'da bölünme olursa, Avrupa'nın savunma kapasitesini artırması gerek”
Herhangi bir ülkeye bağımlı olmayan Avrupa güvenlik nizamının NATO'ya bir alternatif oluşturup oluşturmadığına ve Türkiye'nin bu husustaki muhtemel rolüne ait soruya Fidan, “Tabii ki NATO, Transatlantik topluluğu için güvenlik alanında temel bir işbirliği çerçevesi. Fonksiyonelliğini koruduğu sürece, Avrupa, Amerikan ve Transatlantik güvenliği gayesine hizmet eder. Lakin kendi ortamızda bölünürsek, ABD ve Avrupa olarak, Avrupa'nın savunma kapasitesini rastgele bir halde artırması gerek.” cevabını verdi.
Fidan, savunma sanayi alanında Avrupa Birliği'nin (AB), Avrupa Güvenlik Aksiyonu (SAFE) üzere kimi önlemler aldığını anımsatarak, şunları kaydetti:
“Bizim önerdiğimiz ise tahminen Birleşik Krallık, Türkiye, kimi büyük Avrupa ülkeleri bir ortaya gelip, Avrupa'nın yeni güvenlik mimarisinin ne olacağına, dayanıklılığımızı, gücümüzü ve caydırıcılık kabiliyetlerimizi neyin artıracağına dair nitelikli tartışmalar yapmak. Zira şu anda yaşananlar, bölgede ortak bir güvenlik kapasitesine sahip olmadığımız sürece farklı büyük güçlerin, yük merkezlerinin etrafında dönüp duracak olmamız. Bölgede kendi yük merkezimizi oluşturabiliriz. Birleşik Krallık, Türkiye, Fransa, Almanya ve başka büyük Avrupa ülkeleri hakikaten kendi kararlarını verebilirlerse, Transatlantik yahut Çin yahut Rusya'ya sürüklenmemize gerek kalmaz. Elbette bu büyük güçlerle yüksek kaliteli bir işbirliği kurabiliriz.”
Fidan, Avrupa ve AB'nin güvenliği konusunda sonsuza kadar ABD'yle devam edilmesi ya da bu ülkelerin “kendi tartı merkezlerini” oluşturmaya gereksinim duyması üzere bir seçimle karşı karşıya olduğuna işaret ederek, bölgedeki herkes için emniyet ve güvenlik oluşturmaları gerektiğini vurguladı.
(Bitti)