Ülkemizde çocukluk çağı aşılaması gelişmiş ülkeler düzeyinde olmasına rağmen, erişkin aşılaması yan tesirlere yönelik önyargılı tavırların da etkisiyle yetersiz seyrediyor. Acıbadem Fulya Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Hülya Kuşoğlu “Oysa erişkin aşılamada en aktüel yaklaşımlar; erişkin aşılamanın sağlıklı bir toplum için vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Çocukluk periyodunun devamı olarak sistemli halde yapılacak erişkin yaş kümesine mahsus aşılamalarla, kıymetli birçok hastalık önlenebilmekte, enfeksiyonlara karşı muhafaza sağlanarak, kişinin sağlıklı yaş alması mümkün olabilmektedir” diyor.
Özellikle yaşlılıkta kronik hastalıkların da tesiriyle bağışıklık sisteminin zayıfladığını ve bulaşıcı hastalık riskinin arttığını vurgulayan Dr. Kuşoğlu “Bunun neticesinde erişkinler bilhassa yaşlılıkta enfeksiyon hastalıklarını daha ağır geçirmekte hatta hayati riskleri artmaktadır. Aşılamada en şimdiki yaklaşımlar; bu nedenle bilhassa de ileri yaştaki şahısların aşıyla korunması gerektiğini göstermektedir” diye konuşuyor. Dr. Hülya Kuşoğlu, en aktüel yaklaşımlara nazaran erişkinlerde kesinlikle yapılması gereken aşıları anlattı, değerli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
- Grip aşısı
Son devirde yaygın görülen ve yüksek ateş, kas eklem ağrısı, kuru öksürükle seyreden grip (influenza) akciğer ve kalp hastalıklarına yol açabilmektedir. Grip aşısı hastalanmadan yapıldığında enfeksiyonu büsbütün önleyebilirken, pek çok şahısta de sürecin hafif geçirilmesini sağlar. Dr. Öğretim Üyesi Kuşoğlu “Gripten korunmanın bilinen en aktif yolu aşıdır. Bilhassa yüksek risk kümesine (65 yaş üzeri, gebeler, kronik hastalığı olanlar, 5 yaş altı, sıhhat çalışanları vb) kesinlikle yaptırılması gereken grip aşısı; hastane yatışı ve mevt riskini azaltmaktadır” diyor.
- Zatürre aşıları
Pnömokok olarak bilinen (Streptococcus pneumoniae) zatürre, akut menenjit ve sinüzitin en sık bakteriyel etkenidir. Pnömokok aşısı; kronik hastalığı olanlarla bakımevinde kalanlar başta olmak üzere risk kümesindeki bireylere kesinlikle yapılmalıdır. Dr. Öğretim Üyesi Hülya Kuşoğlu şöyle diyor: “Ülkemizde konjuge 20 valanlı aşının kullanıma girmesi yani pnömokok bakterisinin 20 alt tipini içeren aşının bir sefer uygulanması aktüel tıp bilgisine nazaran bir ömür tesirli olmaktadır. Evvelden 5 yılda bir tekrarlanan aşı artık gerekli olmadığından uygulanmamaktadır. Daha evvel hiç pnömokok aşısı yapılmamış şahıslara tek doz 20 valanlı aşı yapılması kâfi olacaktır. Teneffüs yollarını saran RSV virüsünün neden olduğu zatüre hastalığı için de ülkemizde 60 yaş sonrası RSV aşıları uygulanmaktadır. RSV aşısı iki farklı özellikte aşı olarak üretilmektedir. İçinde adjuvan olmayan aşı hamilelere de uygulanabilmektedir. Doktor önerisiyle gebelikte de yapılan aşı sayesinde yenidoğan bebek birinci altı ayında RSV virüsüne karşı anneden geçen kollayıcı antikorlarla korunmuş olmaktadır. Bu aşı tek doz uygulanmaktadır.”
- Tetanoz-Difteri aşısı
Çocukluk devrinde yapılmış olan bu aşı yıllar içerisinde antikorların azalması nedeniyle erişkinlerde tekrarlanmalıdır. Sağlıklı erişkinler her 10 yılda bir tetanoz-difteri aşısı olmalıdır. Gebelikte 27. ve 36. hafta ortasında yapılması gereken bu aşı sayesinde yenidoğan tetanozu önlenmiş olur. Dr. Öğretim Üyesi Hülya Kuşoğlu “Tetanoz bakterisi tabiatta çok yaygın halde olduğundan bahçede bile olan kolay yaralanma, örneğin gül dikeni batmasıyla dahi tetanoz enfeksiyonu gelişebillir” diyor.
- Hepatit aşıları (Sarılık aşıları)
Ülkemizde hepatit aşılarının çocukluk aşı takvimine girmesiyle birlikte Hepatit B ve Hepatit A hastalığı daha az görülmektedir. Lakin 1998’den evvel doğmuş olan şahıslarda aşı olmadığından erişkinler de Hepatit B ve Hepatit A için aşılanmalıdır. Hepatit B aşısı 6 ay içinde 3 doz, Hepatit A aşısı 6 ay içinde 2 doz olarak uygulanmaktadır. Hepatit A aşısı kirli su ve besinlerle bulaşan, karaciğerde iltihap yapan bulaşıcı hastalıkları önlerken, Hepatit B aşısı ise siroz ve karaciğer kanserinden de korumaktadır.
- Zona aşısı
Türkiye’de canlı olmayan Zona aşısı 2024’ten bu yana uygulanmaktadır. Ciltte içi sulu yaralara ve haftalarca hatta aylarca sürebilen şiddetli yaygın ağrılara neden olan zona virüsü, görme ve işitme kaybına da yol açabilmektedir. Zona aşısı 6 ay içinde toplam iki doz yapılmaktadır. Bilhassa 50 yaş üzeri sağlıklı şahıslar ya da 50 yaş altında bağışıklık sistemi zayıf olan yahut kronik hastalığı olan bireylere uygulanabilmektedir.
- HPV aşısı
İnsanların yüzde 85’i hayatlarının bir periyodunda HPV virüsü ile enfekte olmaktadır. HPV beşerde genital siğil, serviks kanseri, vajinal, vulvar, anal kanserler, baş boyun kanserleri vb yol açabilmektedir. Dr. Öğretim Üyesi Hülya Kuşoğlu “Önceden 4 HPV virüsünü içeren aşı uygulanırken artık 9 HPV tipini içeren aşı uygulanmaktadır. Tercihen cinsel faal olmadan evvel tamamlanması istenen bu aşının cinsel aktivite başlaması sonrası da uygulanması önerilmektedir. Altı ay içinde 3 doz uygulanan bu aşı bayanlarda bilhassa rahim ağzı kanserini önlemesi açısından kanseri engelleyen iki aşıdan biridir” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı