Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, 24 Ocak Dünya Karşılıksız Güzellik Günü kapsamında karşılıksız düzgünlük yapma davranışının ruhsal temellerini, ferdi ve toplumsal ruh sıhhati üzerindeki tesirlerini ve sağlıklı sonların nasıl çizilmesi gerektiğini ele aldı.
Karşılıksız güzellik, empati, vicdan ve öğrenilmiş kıymetlerin birleşiminden doğar!
İyilik yapmanın, insan olmanın en temel davranışlarından biri olduğunu lisana getiren Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Üstelik bazen hiçbir karşılık beklemeden, hatta kimse görmeden yapılan güzellikler, hem kişisel hem de toplumsal ruh sıhhati açısından güçlü bir mana taşır.” dedi.
Karşılıksız yeterlilik yapma davranışının kökeninde birden fazla ruhsal dinamik yer aldığını kaydeden Bal, “Empati, oburunun hissini anlayabilme ve onun yaşantısına duygusal olarak temas edebilme marifetidir. Düzgünlüğün en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Vicdan, bireyin içsel ahlaki pusulası olarak gerçek olanı yapma tarafında rehberlik eder. Bunun yanında aileden, kültürden ve toplumdan öğrenilen toplumsal bedeller de yeterlilik davranışını şekillendirir. Yani karşılıksız güzellik, sadece ‘iyi biri olma’ isteğinden değil; empati, vicdan ve öğrenilmiş bedellerin birleşiminden doğar.” biçiminde konuştu.
İyiliğin içten gelmesi doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağı!
Bilimsel çalışmaların, yeterlilik yapmanın sırf alıcıyı değil, yapan kişiyi de dönüştürdüğünü gösterdiğini aktaran Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Karşılıksız bir yeterlilik sırasında beyinde dopamin, serotonin ve oksitosin üzere memnunluk ve bağlanma hormonları salgılanır.” dedi.
Bu durumun gerilim hormonlarını azalttığına, kişinin kendini daha sakin, manalı ve bağlı hissetmesine katkı sağladığına vurgu yapan Bal, “Bu nedenle düzgünlük yapmak, ruhsal açıdan doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağıdır; lakin bu tesir, yeterliliğin içten gelmesiyle güçlenir.” tabirlerini kullandı.
Sağlıklı yeterlilik, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan iyiliktir!
Karşılıksız uygunluğun, bireyin kendilik kıymeti üzerinde de değerli bir tesire sahip olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Kişi, başkasına yarar sağlayabildiğini gördüğünde ‘değerliyim’, ‘etki yaratabiliyorum’ hissini tecrübeler. Bu, dış onaydan bağımsız bir özsaygı gelişimine katkı sağlar.” dedi.
Ancak burada kritik bir nokta olduğuna dikkat çeken Bal, şunları söyledi:
“İyilik yaparken kişinin kendi hudutlarını muhafazası gerekir. Daima veren, kendi muhtaçlıklarını ihmal eden bireylerde vakitle tükenmişlik, öfke ve değersizlik hissi ortaya çıkabilir. Sağlıklı düzgünlük, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan güzelliktir.”
İyiliğin gerçek gücü alkışta değil, niyette saklı!
Bu noktada onay gereksinimiyle yapılan uygunluk ile içsel motivasyonla yapılan uygunluk ortasındaki farkın belirginleştiğini söz eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Onay ihtiyacıyla yapılan güzellikte kişi, sevilmek, kabul görmek ya da takdir edilmek ister; karşılık alamadığında hayal kırıklığı yaşayabilir. İçsel motivasyonla yapılan uygunlukta ise davranışın kaynağı kişinin kendi pahaları ve mana arayışıdır. Bu çeşit güzellik, daha sürdürülebilir ve ruhsal açıdan besleyicidir. Onay gereksinimine dayanan davranışlar ise psikoterapide üzerinde durulan sorunlardandır.” dedi.
Onay gereksinimi yahut rastgele bir ikincil çıkar için yapılan güzellik davranışında bireyin bu emele ulaşmak için davranışının görünür olmasını isteyebileceğini aktaran Bal, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bireyin toplumsal etrafının yanı sıra, uygunluğun toplumsal medyada daha görünür hale gelmesi de günümüzde tartışılan bir bahistir. Uygunluğun paylaşılması, diğerlerine ilham verebilir; lakin düzgünlük sadece görünür olmak için yapıldığında, manası değişebilir. Yeterliliğin gerçek gücü, alkışta değil, niyette gizlidir.
24 Ocak Karşılıksız Yeterlilik Günü, bize şunu hatırlatır: Uygunluk, sırf dünyayı değil, yapan kişinin iç dünyasını da güzelleştirir. Lakin en sağlıklı haliyle, sonları olan, içten ve karşılık beklentisinden özgür olduğunda mana kazanır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı