Günümüzde uzun mühlet masa başında çalışmak, hareketsiz bir hayat sürmek ve çağımızın değerli sorunu olan obezite, bel fıtığının görülme sıklığını giderek artırıyor. Yapılan çalışmalar, şiddetli bel ve bacak ağrısının en sık rastlanan sebeplerinden biri olan bel fıtığına bağlı hudut kökü sıkışmasının hayat uzunluğu gelişme riskinin dünya genelinde yüzde 3–5 civarında olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’de ise her 4 bireyden 1’inin son bir yıl içerisinde bel ağrısı yaşadığı belirtilirken, bel fıtığının bu ağrıların kıymetli bir kısmını oluşturduğu vurgulanıyor. Acıbadem International Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Özkan Yükselmiş, çoklukla 30–50 yaş ortasında görülen bel fıtığının çağdaş hayat şartlarının tesiriyle son yıllarda 20’li yaşların başında, hatta üniversite çağındaki gençlerde bile giderek artış gösterdiğini belirterek, “Telefon, tablet yahut bilgisayar karşısında kambur konumda uzun mühlet oturmak, hareketsiz bir hayat sürmek, idman sırasında yanlış teknikle tartı kaldırmak ve fazla kilolu olmak, bilhassa gençlerde bel fıtığının artışında en sık görülen nedenleri oluşturuyor” diyor.
2 hafta süren şiddetli bel ve bacak ağrısına dikkat!
Omurgamızdaki bel omurları ortasında yer alan ve “disk” olarak isimlendirilen yastıkçıkların vakitle yıpranıp dışarı gerçek bombeleşerek hudut köklerine baskı yapmaları “bel fıtığı” olarak tanımlanıyor. Bel bölgesinde ani başlayan yahut giderek artan bel ağrısı, belden başlayıp bacağın gerisinden topuğa kadar inen “elektrik çarpması” yahut “çekilme tarzında” ağrı, hissizlik ile iğnelenme (bacakta, ayakta yahut parmaklarda) ve belde kas spazmı, en sık görülen şikayetler ortasında yer alıyor. Ancak hastaların değerli bir kısmı bu belirtileri “geçer” fikriyle göz gerisi ederek doktora gitmeyi geciktiriyor. Hastalığın ilerlemesine bağlı olarak ağrının kronikleşmesi ve şiddetinin artması günlük ömür aktivitelerini önemli ölçüde kısıtlarken, acil ameliyat ihtiyacı de ortaya çıkabiliyor. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Özkan Yükselmiş, tedaviden aktif sonuç alınabilmesi ve kalıcı hasarın önlenebilmesi için bel fıtığının erken periyot belirtilerini ihmal etmemek gerektiğini anlatarak, “İlaç ve istirahate karşın yaklaşık 2 haftadır geçmeyen şiddetli bel ve bacak ağrısında vakit kaybetmeden bir tabibe başvurmak son derece önemlidir” ikazında bulunuyor.
Bel fıtığının 7 değerli nedeni!
Bel fıtığı çoklukla birden fazla faktörün birleşmesiyle ortaya çıkıyor. Dr. Özkan Yükselmiş, bel fıtığına neden olan etkenleri şöyle sıralıyor:
Genetik yatkınlık: Ailede bel fıtığı hikayesi varsa, disk yapısı daha kolay yıpranabiliyor.
Yaşa bağlı yıpranma: Diskler yaşla birlikte su kaybederek esnekliğini yitiriyor. Bu doğal süreç fıtıkla sonuçlanabiliyor.
Hareketsiz bir ömür: Düzenli antrenman yapmamak ve hareketsiz bir ömür sürmek riski artıran önemli faktörlerden. Zira, bilhassa bel ve karın kasları güçlü değilse, omurganın yükünü diskler ve eklemler taşımak zorunda kalıyor.
Yanlış duruş ve uzun müddet oturma: Bilhassa gençlerde; kambur durumda, öne eğilerek saatlerce telefon yahut tablet ekranına bakmak, omurgaya binen yükü artırıyor. Ayrıyeten, bilgisayar karşısında çalışırken yahut araç kullanırken uzun mühlet yanlışlı durumda oturmak ve eğilerek çalışmak da tıpkı nedenle bel fıtığına yol açabiliyor.
Ağır kaldırma ve ani hareketler: Eğilerek ve gövdeyi çevirerek ağır bir yük kaldırmak diskin ansızın yırtılmasına ve fıtığın ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
Fazla kilo: Vücut tartısı arttıkça, bel omurlarına binen yük de artıyor.
Sigara: Disklerin beslenmesini bozarak daha çabuk yıpranmalarına sebep olabiliyor.
Ameliyatsız sistemlerle tedavi edilebiliyor!
Toplumdaki yaygın inanışın tersine, bel fıtığı tanısı alan hastaların büyük bir kısmı ameliyatsız metotlarla tedavi edilebiliyor. Yeni kılavuzlar, idrar kaçırma, çok ileri güç kaybı ve felç üzere acil durumlar yoksa, öncelikle konservatif (ameliyatsız) tedavilerin denenmesini öneriyor. Dr. Özkan Yükselmiş, “Güncel bilgiler, erken teşhis sayesinde, ameliyata gerek kalmadan, uzman doktor denetiminde başlanan fizik tedavi, idman ve hayat şekli düzenlemeleriyle ağrı ile işlev kaybının besbelli ölçüde düzeldiğini, hastaların büyük bir kısmının günlük ömürlerine geri dönebildiğini gösteriyor. Kimi hastalarda şikâyetler neredeyse büsbütün kaybolurken, birtakım hastalarda hafif ve aralıklı ağrılar ise kalıcı olabiliyor; bu noktada sistemli idman ile hayat şekli değişiklikleri devreye giriyor” diyor.
Bel fıtığında birinci basamak fizik tedavi!
Fizik tedavi ve rehabilitasyon, bel fıtığında ameliyatsız tedavinin temel taşını oluşturuyor. Yüzeyel ısı uygulamaları, derin ısı casusları, elektrik akımları, manuel terapi ve traksiyon, esneme ile güçlendirme idmanları, duruş ve ergonomi eğitimi, fizik tedavinin en önemli sistemlerini oluşturuyor. Dr. Özkan Yükselmiş, bu usullerin çoklukla tek tek değil, kombine halde uygulandığını; hastanın kliniğine ve MR bulgularına nazaran kişiselleştirildiğini vurguluyor. Dr. Özkan Yükselmiş, ilaç ve fizik metotlarına karşın ağrısı çok şiddetli olan yahut ameliyat öncesinde “ara basamak” tedavisine gereksinim duyulan hastalarda ise epidural yahut transforaminal üzere girişimsel prosedürlerin de gündeme geldiğini anlatıyor.
Tedavi sonrasında müdafaa planı çok önemli!
Ameliyatsız tedavinin muvaffakiyetinde hastanın faal iştirakinin en az tedavinin kendisi kadar ehemmiyet taşıdığını söz eden Dr. Özkan Yükselmiş, bu süreçte dikkat edilmesi gereken esas noktaları, “Doktorun verdiği antrenman programını şikâyetler azalınca bırakmamak, ani ve ağır yük kaldırmaktan kaçınmak, uzun müddet birebir durumda kalmamak, doğru oturma ve yatış konumuna ihtimam göstermek, kilo denetimi sağlamak, sigarayı bırakmak, gerilim idaresine dikkat etmek” halinde sıralıyor. Ayrıyeten, bel fıtığında uzun vadeli muhafaza planının da kilit bir rol üstlendiğini belirten Dr. Özkan Yükselmiş, “Çünkü, bel fıtığı tıpkı yahut farklı düzeyde tekrar edebiliyor. Bu risk, nizamlı idman, kilo denetimi ve hakikat duruş alışkanlıkları üzere hami yaklaşımlarla önemli oranda azaltılabiliyor” diye konuşuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı