İzmir kent belleğinin sessiz şahitleri; tarihi binalar, çeşmeler ve anıtlar İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından ihtimamla korunuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığı’na bağlı Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü’nde misyon yapan restoratör Çılga Coşkun da bu emanete emeğiyle sahip çıkıyor.
İzmir, çok katmanlı tarihi yapısıyla Türkiye’nin en değerli kentlerinden biri. Antik periyottan Osmanlı’ya, Levanten kültüründen Cumhuriyet mirasına uzanan çok güçlü bir hafızaya sahip. Restoratör Çılga Coşkun, İzmir Büyükşehir Belediyesinin bu mirası müdafaa yolunda verdiği savaşın alandaki neferleri ortasında yer alıyor.
“Her yapının bir kıssası var”
Mimari onarım eğitimiyle başlayan meslek seyahatini saha tecrübesiyle pekiştiren Coşkun, her projede tarihi yapıyı sırf fizikî bir öge olarak değil, bir doküman ve şahit olarak ele alıyor. Coşkun, “Restoratörlük, tarihi yanlışsız okumayı gerektirir. Aldığımız eğitim; rölöve, restitüsyon, onarım projeleri, materyal bilgisi ve muhafaza prensipleri üzerine heyetidir. Lakin bu bilgi alanda karşılık bulmadıkça eksik kalır” diyor.
Saha tecrübesinin mesleğin vazgeçilmez kesimi olduğunu tabir eden Coşkun, her yapının kendine has bir karakteri olduğunu söylüyor: “Her yapının kendine ilişkin bir lisanı, gereci ve kıssası var. Biz işe evvel onu anlamaya çalışarak başlıyoruz.”
“Taşa ve vakte saygılı müdahale”
Bugüne kadar Mirali Çeşmesi, Uray Çeşmesi, Kahraman Asker Çeşmesi, Tarihi Asansör Binası, Nâzım Hikmet Heykeli ve Kültürpark Çinili Çeşme üzere birçok kültür varlığında vazife aldığını belirten Coşkun, yapılan her müdahalenin büyük bir sorumluluk taşıdığını söz ediyor: “En küçük müdahalenin bile geri dönüşü olmayabilir. Bu yüzden onarımda sürat değil, doğruluk temeldir. En az müdahale ile en hakikat sonucu hedefleriz.”
“Sahada sırf yapılar yok”
Restorasyon çalışmalarının insan kıssalarıyla iç içe geçtiğini anlatan Coşkun, alandaki temasların mesleğe farklı bir boyut kattığını söylüyor: “Bazen bir mahalle sakini yanımıza gelir, bazen bir esnaf yıllardır gördüğü bir çeşmenin kıssasını anlatır. Bu anlatılar, yapının ruhunu anlamamıza yardımcı oluyor.”
Kurumsal vizyon, alanda karşılık buluyor
İzmir Büyükşehir Belediyesinin kültürel mirasa yaklaşımını pahalandıran Coşkun, bütüncül muhafaza anlayışının ehemmiyetine dikkat çekiyor: “Belediyemizin müdafaa yaklaşımı yalnızca tek bir yapıyı değil, bulunduğu çevreyi ve kent ölçeğini de kapsıyor. Kemeraltı, Kadifekale, Agora üzere alanlarda yapılan çalışmalar bu anlayışın sonucu.”
Bu vizyonun alanda uzman emeğiyle mana kazandığını da ekliyor: “Biz alanda ne kadar yanlışsız ve titiz çalışırsak, belediyemizin müdafaa anlayışı da o kadar güçlü bir karşılık buluyor.”
Sessiz fakat kalıcı bir motivasyon
Mesleğinde en güçlü motivasyonunun ne olduğu sorulduğunda ise Coşkun’un karşılığı net: “Bir kültür varlığının tekrar kent hayatına karıştığını görmek, bu işin en büyük karşılığı. O an bütün yorgunluk unutuluyor.”
İzmir’in tarihi dokusu; bu sessiz, titiz ve uzman emeğiyle korunuyor. Zira tarihe dokunan her el, kentin geleceğine bırakılan kalıcı bir iz manasına geliyor.
Vandalizme karşı eğitim ve yaptırım şart
Restoratör Çılga Coşkun kentlerin en büyük sıkıntılarından birinin vandalizm olduğunu belirterek bunun tahlilinin eğitimde yattığını lisana getiriyor. Ayrıyeten yaptırım uygulanmasının gerekliliğine dikkat çekiyor: “Topluma muhafaza şuuru kazandırmak için eğitim sistemine kültürel mirasın korunmasıyla ilgili dersler eklenebilir. Avrupa’da örnekleri var. Onarım projelerinin ve bilhassa proje öncesi süreçlerin şeffaf ve öğretici biçimde paylaşılması da değerli. Yapıların iç yerlerinin özel mülk, dış cephelerinin kamusal bedel olarak benimsenmesi, sistemli bakım tamirlerinin yapılması, hep denetlenmesi, anında müdahale edilmesi ve vandalizme karşı yaptırım uygulanması kural. Kültürel mirasın yalnızca geçmişin değil bugünün kıymeti olarak görülmesi gerekiyor. Bu nedenle kent özelinde mevcut tarihi yapıların geçmişini, kıssasını akıllarda kalacak halde anlatmalıyız.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı