Kendimizi uygun hissettiğimizde sahiden sağlıklı olduğumuzu söyleyebilir miyiz? Çağdaş tıpta bu sorunun cevabı artık sadece şikâyetlere ya da rutin kan testlerine dayanarak verilmiyor. Günümüzde sıhhat; ölçülebilen, izlenebilen ve geleceğe dair öngörü sunabilen fizyolojik göstergeler üzerinden bedellendiriliyor. Bu göstergelerden biri olan VO₂ Max, bedenin oksijeni alma, taşıma ve kullanma kapasitesini ortaya koyarak sadece mevcut durumu değil, uzun vadeli sıhhat potansiyelini de yansıtan değerli bir parametre olarak öne çıkıyor. Acıbadem Life Danışmanı, Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Alper Karakuş, “VO₂ Max, tek bir organa değil, tüm sistemlerin birlikte nasıl çalıştığına dair bilgi verir. Bu tarafıyla sıhhatin ne kadar sürdürülebilir olduğunu gösteren en güçlü göstergelerden biridir” diyor.
Kalbinizden Bütünsel Sıhhatinize Uzanan İpucunu Veriyor
Sağlık değerlendirmelerinde birçok vakit tansiyon, kolesterol, kan şekeri ve EKG üzere ölçümler temel alınır. Doç. Dr. Alper Karakuş, “Bu testler bedenin dinlenme halindeki fizyolojisini gösterir. Halbuki bedenin gerçek kapasitesi; efor, gerilim ve günlük hayat yükleri altında nasıl karşılık verdiğiyle ortaya çıkar” diyor.
VO₂ Max’in bu noktada kritik bir rol üstlendiğini vurgulayan Karakuş, “VO₂ Max, sırf akciğerlerin ne kadar oksijen alabildiğini değil; kalbin bu oksijeni ne kadar aktif pompaladığını, damarların dokulara ne kadar âlâ taşıyabildiğini ve kasların bu oksijeni ne ölçüde kullanabildiğini birlikte pahalandıran bütünsel bir göstergedir. Bu nedenle yalnızca sportmenler için değil, kendini sağlıklı hisseden lakin bâtın kalp-damar riski taşıyabilecek bireyler için de son derece pahalıdır. Günümüzde VO₂ Max, kardiyovasküler sıhhatin uzun vadeli seyrini öngörmede giderek daha emniyetli bir biyobelirteç olarak kabul edilmektedir” tabirlerini kullanıyor.
Birçok Kronik Hastalıkla İlişkili
Düşük VO₂ Max bedellerinin sadece fizikî kondisyonla hudutlu bir mevzu olmadığını ve bu göstergenin birçok kronik hastalıkla direkt bağlantılı olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Alper Karakuş, “Geniş ölçekli epidemiyolojik ve kohort çalışmalar, düşük aerobik kapasitenin kardiyometabolik hastalıklar, hipertansiyon, tip 2 diyabet üzere yaygın sıhhat sıkıntılarıyla manalı seviyede alakalı olduğunu gösteriyor. Daha da kıymetlisi, VO₂ Max seviyesinin düşmesi erken mortalite yani vefat riskini de artırıyor. Bu nedenle VO₂ Max’i sadece bir performans ölçütü olarak değil, gelecekteki kardiyovasküler riskin güçlü bir öngörücüsü olarak pahalandırmak gerekiyor” diyor.
O Pahası Artıran Daha Uzun Yaşıyor!
VO₂ Max ölçümünde altın standart usulün kardiyopulmoner antrenman testi olduğunu belirten Doç. Dr. Alper Karakuş, “Bu test sırasında birey denetimli olarak efor altına alınırken, kalp, akciğer ve deveran sisteminin birlikte nasıl çalıştığı kıymetlendirilir. Bu sayede kalp-damar sisteminin gerçek performansı yük altındayken net ve objektif biçimde ortaya konabilir. VO₂ Max bedeli yanlışsız hayat üslubu müdahaleleriyle artırılabilir. Bilimsel çalışmalar, sistemli ve yapılandırılmış aerobik idman programlarıyla 6–8 hafta üzere kısa bir müddette yüzde 15 ila 25 oranında artış sağlanabildiğini ortaya koyuyor. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta ya da 75 dakika yüksek yoğunlukta yapılan aerobik aktiviteler, kalbin bir atımda pompaladığı kan ölçüsünü artırır, kas dokusunun oksijeni daha verimli kullanmasını sağlar ve kardiyorespiratuvar adaptasyonu hızlandırır. Yüksek aerobik kapasiteye sahip bireylerde biyolojik yaşlanma süreçleri daha yavaş seyretmekte. Yüksek VO₂ Max seviyelerine sahip bireylerin, ortalama 10–12 yıl daha uzun ve daha sağlıklı bir ömür sürdüğü gösterilmiş durumda. Bu nedenle VO₂ Max, hayat mühleti ve hayat kalitesinin biyolojik bir yansıması olarak değerlendiriliyor” diyor.
Sağlık Risklerini Erken Saptamada Yol Gösterici
VO₂ Max ölçümünün klinik ve esirgeyici kardiyoloji açısından giderek daha kıymetli bir yere sahip olduğunu belirten Doç. Dr. Alper Karakuş, “VO₂ Max ölçümü, şimdi rastgele bir şikâyeti olmayan bireylerde bile bâtın kardiyovasküler risklerin erken periyotta ortaya konmasına yardımcı olabiliyor. Tıpkı vakitte ömür şekli değişikliklerinin ya da uygulanan tedavilerin kalp-damar sistemi üzerindeki tesirini objektif olarak izleme imkânı sağlıyor. Tansiyon, kolesterol ya da kan şekeri bedelleri olağan sonlarda olan bireylerde bile VO₂ Max sayesinde uzun vadeli kardiyovasküler risk stratifikasyonu yapılabiliyor. Bu istikametiyle VO₂ Max, çağdaş kollayıcı kardiyolojinin merkezinde yer alan değerli bir parametre haline gelmiştir. Bu nedenle VO₂ Max pahasını bilmek, kalp sıhhatini bilimsel temelde direktörün en tesirli yollarından biridir” değerlendirmesinde bulunuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı