ÇANKIRI (AA) - MUHAMMED KAYGIN - Çankırı Karatekin Üniversitesi (ÇAKÜ) ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesindeki (ÇOMÜ) bilim insanları, yumurtalık kanserinin tespitinde kullanılabilecek, yaklaşık 30 saniyede sonuç verebilen ve düşük maliyetle üretilebilen test sistemi geliştirdi. ÇAKÜ'den Fen Fakültesi Analitik Kimya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç ve ekibi ile ÇOMÜ'den Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Kemal Sezgintürk, 2018 yılında TÜBİTAK 1001 Programı desteğiyle yumurtalık kanserinin erken teşhisine yönelik çalışma yapmaya başladı.
Yürütülen çalışmalar sonucu yumurtalık kanserinin erken teşhisi için önemli olan biyobelirteçleri eş zamanlı ölçen elektrokimyasal biyosensör sistemleri geliştirildi. ÇAKÜ ve ÇOMÜ'den akademisyenlerden oluşan proje ekibinin geliştirdiği sistem, sağlık alanında "hasta başı testler" olarak adlandırılan, laboratuvar ortamına ihtiyaç duymadan kısa sürede sonuç alınmasına imkan sağlayacak. Tek kullanımlık olan ve aynı anda birden fazla analizin gerçekleştirilebildiği biyosensörler, özellikle yumurtalık kanserinin erken teşhisi ile nörolojik süreçlerin izlenmesinde önemli rol oynayacak.
ÜRÜNÜN PATENTİNİN ALINMASI VE TİCARİLEŞTİRİLMESİ İÇİN SÜREÇ DEVAM EDİYOR
Kamaç, AA muhabirine, geliştirdikleri biyosensör sistemleriyle şeker ölçümünde olduğu gibi hastaların evde kendi başlarına bir damla kanla ölçüm yapabildiğini söyledi. Çalışmadaki en büyük avantajın 20-30 saniyede ölçüm yapılabilmesi olduğunu vurgulayan Kamaç, "Geleneksel yöntemlerde uzman kişiler tarafından laboratuvarlarda uzun saatler ve pahalı tekniklerle aynı gün değil, ertesi gün veya bir sonraki gün sonuçlar çıkarken, burada daha düşük maliyetle ve hızlı sonuç veren bir sistem geliştirmiş olduk. Tabii bu sadece yumurtalık kanserinin erken teşhisi için değil. Diyelim ki yumurtalık kanseri teşhisi konuldu. Kemoterapinin kanserin tedavisinde etkili olup olmadığını izlemek için de yapabileceğimiz bir test çünkü rutin testler hem çok pahalı hem uzman kişi gerektiriyor hem de zaman alıcı. Doktor kendi kliniğinde de hızlı şekilde ölçebilir. Ticarileştiği takdirde eczanelerde satılırsa hastalar da evde hızlı şekilde kendilerini kontrol edebilirler." diye konuştu.
Kamaç, 2022 yılında kabul edilen ikinci TÜBİTAK 1001 projesinde ise yumurtalık kanseriyle ilişkili potansiyel 4 farklı biyobelirtecin aynı anda ölçülebilmesine yönelik çalışma yürüttüklerini anlatarak, şöyle devam etti:
"Glikometrelerdeki (kan şekeri ölçüm cihazı) gibi uçta kullanılan stripler (test çubuğu) normalde yurt dışından satın alınıyor ve fiyatları çok yüksek. Bu projede ise bu stripleri ekibimizle kendimiz laboratuvarda ürettik. Ürettiğimiz elektrotlar hem yumurtalık kanserinin biyobelirtecini hem de aynı anda 4 farklı biyobelirteci ölçebilecek şekilde tasarlandı. Hem bu elektrot üretim prosesleri hem de yumurtalık kanseri biyobelirteçlerinin teşhisi için geliştirdiğimiz tek kullanımlık ve düşük maliyetli elektrokimyasal panel sistemlerine patent başvurusunda bulunduk."
ULUSLARARASI BİLİM KURULUŞU SİGMA Xİ'YE TAM ÜYE OLARAK KABUL EDİLDİ
Sadece yumurtalık kanseri biyobelirteçleri üzerine çalışmadıklarını, nörolojik biyobelirteçlerin teşhisine yönelik de çalışmalarının olduğunu dile getiren Kamaç, "Yaptığımız çalışmalar, 2023 ve 2026 yıllarında yüksek etki faktörüne sahip uluslararası indeksli dergilerde yayınlanınca Sigma Xi Araştırma Bilimsel Onur Topluluğunun dikkatini çekti ve tam üyelik daveti aldım. Sigma Xi'ye tam üye olarak kabul edilmekten dolayı çok büyük onur duydum. Bu üyelik uluslararası düzeyde çalışmalarımızın değer gördüğünü göstermekte ve bilimsel olarak çalışmalarımda motivasyonumu artırmaktadır." ifadelerini kullandı.
