Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) güvenliğini artırmaya yönelik planlamalar kapsamında 6 F-16 savaş uçağı ile hava savunma sistemlerinin adaya konuşlandırıldığını açıkladı.
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Milletlerarası Bağlantılar (İngilizce) Kısım Lideri Prof. Dr. Havva Kök Arslan, Doğu Akdeniz’de artan askeri hareketlilik ve bunun Kıbrıs sorununa yansımalarına ait kıymetli değerlendirmelerde bulundu.
İran sorunu global sistemin kritik düğüm noktalarından biri
Prof. Dr. Havva Kök Arslan, İran merkezli tansiyonun Doğu Akdeniz’de yeni bir güvenlik mimarisinin oluşmasına neden olduğunu belirterek, “İran sorunu, sırf bir güvenlik yahut nükleer program tartışması olmanın ötesinde, global tertibin güç, finans ve jeopolitik yapısında kritik bir düğüm noktası haline gelmiştir. Bu düğümün çözülmeye çalışıldığı alanlardan biri de Doğu Akdeniz’dir. ABD ve İsrail ile İran ortasındaki tansiyonun genişlemesi, Kıbrıs adasında askeri yığınağın artmasına neden olmuştur. Avrupa Birliği ülkelerinin bölgeye savaş gemileri ve uçaklar göndermesi ile Yunanistan’ın GKRY’ye askeri destek yapması, tansiyonu yükselten esas etkenlerdir.” dedi.
Türkiye’nin KKTC’ye F-16 göndermesi çok katmanlı bir stratejik hamle
Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne (KKTC) 6 adet F-16 savaş uçağı ve hava savunma sistemleri konuşlandırmasının bölgesel istikrarlar açısından kritik olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Arslan, şöyle devam etti:
“Bu kritik periyotta, Türkiye’nin KKTC’ye 6 F-16 savaş uçağı ve hava savunma sistemi göndermesi, bölgesel ve global istikrarlar açısından kıymetli bir atak olarak kıymetlendirilmektedir. Pekala, bu adımın ardındaki stratejik mantık nedir? Bölgesel ve global güçler (ABD, AB ülkeleri, Yunanistan, İran) bu süreçte hangi durumları almış, ne tıp atılımlar yapmıştır? Türkiye’nin 6 F-16 ve hava savunma sistemlerini KKTC’ye konuşlandırması, çok katmanlı ve vaktinde bir stratejik ataktır. Türkiye, 1959 Londra ve Zürih Antlaşmaları ile 1960 Kıbrıs Anayasası çerçevesinde, sırf KKTC değil, tüm Kıbrıs adasının garantörüdür. Uzmanlar, bu atılımın muhtemel bir çatışma ortamında adanın bütünlüğünü ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğini muhafaza yükümlülüğünün bir gereği olduğunu vurgulamaktadır. Bilhassa belirsizlik ortamında, mevcut anayasal sistemi bozma yahut toprak kazanma emelli teşebbüslere karşı caydırıcı bir güç oluşturmak hedeflenmiştir.”
Doğu Akdeniz’deki güç istikrarı süratle değişiyor
Prof. Dr. Arslan, Doğu Akdeniz’de birçok global ve bölgesel aktörün tıpkı anda askeri varlık gösterdiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Bölgede halihazırda kıymetli bir askeri varlık bulunmaktadır. ABD, İngiltere, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Yunanistan, İran tehdidine karşı olduklarını belirterek bölgeye savaş gemileri ve uçaklar göndermiştir. Türkiye de bu ortamda ‘sahada olmak’ ve bölgesel bir güç olarak durum almak durumundadır. Bu atak, tıpkı vakitte Türkiye’nin KKTC’nin yanında durduğunu göstermesi açısından da kıymet taşımaktadır.”
Enerji güvenliği Türkiye için stratejik önemde
Doğu Akdeniz’in güç kaynakları açısından taşıdığı ehemmiyete de dikkat çeken Prof. Dr. Arslan, “Doğu Akdeniz’in güç kaynakları ve ticaret yolları Türkiye için stratejik kıymete sahiptir. Bu adım, güç arz güvenliği ile ilgili potansiyel meselelerde Türkiye’nin alanda bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır.” sözünde bulundu.
GKRY’nin NATO üyeliği teşebbüsü Türkiye açısından kritik bir risk
Prof. Dr. Arslan, Batı dünyasının İran tehdidini münasebet göstererek GKRY’yi NATO’ya dahil etme teşebbüslerinin gündeme gelebileceğini de tabir ederek, “Bazı yorumcular, Batı dünyasının İran tehdidini mazeret ederek GKRY’yi NATO’ya dahil etme teşebbüsünde bulunabileceğini belirtmektedir. Türkiye’nin onayı olmadan GKRY’nin NATO’ya üyeliği, Türkiye’yi çevreleme ve KKTC’nin varlığını göz arkası etme riski taşıyacaktır. Bu atılım, kelam konusu planları önden engellemeyi hedeflemektedir.” dedi.
Yunanistan bölgedeki en faal askeri aktörlerden biri
Bölgede Yunanistan’ın askeri hareketliliğinin dikkat çektiğini belirten Prof. Dr. Arslan, “Yunanistan’ın F-16 ve savaş gemisi göndermesi, Avrupa ülkelerinin askeri yığınağı ve GKRY’ye Patriot füzeleri konuşlandırması, Türkiye’de bir tehdit algısı oluşturmuştur. Türkiye, bu algıya karşılık vererek hem caydırıcılığını artırmış hem de muhtemel sürpriz gelişmelere hazırlık göstermiştir.” diye konuştu.
Doğu Akdeniz uzun müddet kriz potansiyeli taşıyacak
Prof. Dr. Havva Kök Arslan, Doğu Akdeniz’in, farklı aktörlerin karmaşık bir satranç tahtası haline geldiğini söz ederek, “ABD, İran’a yönelik operasyonları başlatan taraf olarak görülmekte ve bölgede stratejik bir çıkış planının eksikliği nedeniyle değerli yıkımlar yaşanmaktadır. Uzun vadede ise ABD, doların rezerv para statüsünü muhafaza gayretiyle jeopolitik sertliğini artırmaktadır. İsrail ise direkt bir çatışmadan kaçınmakta, lakin Kıbrıs ile askeri iş birliği yaparak dolaylı bir güvenlik şemsiyesi oluşturmayı sürdürmektedir.” formunda konuştu.
Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda ve İspanya’nın İran tehdidini münasebet göstererek Doğu Akdeniz’deki askeri varlıklarını artırdığını da kaydeden Prof. Dr. Arslan, “Bu atılımların temel stratejileri şunlardır: Güç ve ticaret güvenliğini sağlamak, AB üyesi GKRY’yi mümkün hücumlara karşı korumak, İsrail’in dolaylı güvenliğini desteklemek, NATO içinde bağımsız bir güvenlik rolü üstlenmek, Fransa ve İngiltere’nin Kıbrıs merkezli operasyon alanları oluşturduğu dikkat çekmektedir.” tabirinde bulundu.
Yunanistan GKRY’ye 4 F-16 ve savaş gemisi gönderdi
Yunanistan’ın bölgedeki en etkin aktörlerden biri olarak, GKRY’ye 4 F-16 ve savaş gemisi gönderdiğini söyleyen Prof. Dr. Arslan, “Bazı generaller, Ege Adaları’nın silahlandırılması ve muhtemel bir çatışmada AB ve ABD dayanağı olacağını varsayarak hareket etmektedir.” dedi.
ABD-İsrail hücumlarının gayesi olan İran’ın, karşılık vererek bölgesel yayılma riskini artırdığını da kaydeden Prof. Dr. Arslan, “İngiliz üslerine düzenlenen dron saldırısı Doğu Akdeniz’i de etkilemiştir. Uzun vadede İran problemi, dolar merkezli global finans sistemine meydan okuma niteliği taşımakta ve sırf bölgesel değil, global sistemin geleceğini de ilgilendirmektedir.” biçiminde konuştu.
Kıbrıs artık Avrupa’nın ileri savunma platformlarından biri
Kıbrıs Adasının artık sırf diplomatik yahut güç temelli bir rekabet alanı olmadığını lisana getiren Prof. Dr. Havva Kök Arslan, “Ada, artık sadece güç yahut diplomasi alanı olmaktan çıkmış, jeostratejik bir düğüm noktası ve Avrupa’nın ileri savunma platformu haline gelmiştir. Bölgede üç ana askeri eksen oluşmaktadır. Kuzey Eksen: Türkiye kıyıları, KKTC ve Türk donanması, Orta Eksen: Kıbrıs Adası, İngiliz üsleri (Akrotiri ve Dikelya) ve Avrupa ögeleri, Güney Eksen: İsrail kıyıları, Levant havzası ve ABD müttefik ögeleri.”
Beklenmedik ataklar direkt çatışma riskini artırabilir
Bölgedeki askeri yığılmanın çeşitli riskleri de beraberinde getirdiğini söz eden Prof. Dr. Arslan, geleceğe dair riskleri şöyle sıraladı:
“Doğrudan Çatışma: Yunanistan’ın Ege Adaları yahut Kıbrıs’ta beklenmedik atakları direkt bir çatışmayı tetikleyebilir. GKRY’nin NATO Üyeliği: Batı’nın bu teşebbüsü, Türkiye için kırmızı çizgiyi oluşturabilir ve ittifak içinde kriz yaratabilir. Uzun Vadeli Askeri Yığınak: Bölgeye konuşlandırılan silah ve gemiler, tehdit ortadan kalktıktan sonra da kalabilir; bu durum Türkiye için risk yaratabilir. Bölgesel Rekabetin Derinleşmesi: Avrupa ülkelerinin kalıcı askeri varlığı, Doğu Akdeniz’deki güç rekabetini artırabilir. Global Tertibin Test Edilmesi: İran merkezli kriz, yalnızca bölgesel değil, tıpkı vakitte global ekonomik ve güvenlik nizamının sınandığı bir durumdur.”
F-16 gönderilmesi vaktinde ve güçlü bir yanıt
Türkiye’nin KKTC’ye F-16 gönderme atağının, artan askeri yığınağa karşı verilen güçlü ve vaktinde bir cevap olarak değerlendirilebileceğini kaydeden Prof. Dr. Havva Kök Arslan, “Bu atak, garantörlük hakkının kullanılması, güç güvenliğinin sağlanması ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğinin temini açısından kritik kıymete sahiptir. Önümüzdeki devirde Doğu Akdeniz, güç rekabeti ve büyük güçlerin güvenlik stratejilerinin kesiştiği bir kriz alanı olmaya devam edecektir. Türkiye’nin hem kendi güvenliğini hem de KKTC’nin varlığını korumak için alanda olmayı sürdüreceği açıktır.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
