Üsküdar Üniversitesi ÇEGOMER (Çocuk ve Ergen Gelişimi ve Otizm Uygulama ve Araştırma Merkezi) Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, 21 Mart Dünya Down Sendromu Farkındalık Günü kapsamında, erken yaşta başlanan eğitim ve uzman-aile takviyesinin Down sendromlu bireylerin günlük ömür, toplumsal ve motor marifetlerinin gelişmesine tesirinden bahsetti.
Destek programları, her Down sendromlu bireyin muhtaçlığına nazaran planlanmalı!
Down sendromunun, bireylerin toplumsal, fizikî ve bilişsel gelişimini etkileyen genetik bir farklılık olduğunu hatırlatan Ergoterapist Emrullah Harun Kaya, “Bu nedenle birey hayatı boyunca birtakım alanlarda takviyeye muhtaçlık duyabiliyor.” dedi.
Her birey kendine has olduğu için görülen meselelerin da farklılık gösterebildiğine işaret eden Kaya, şöyle devam etti:
“Her Down sendromlu bireyin gelişim süreci farklıdır. Bu nedenle dayanak programları bireyin muhtaçlığına nazaran planlanır. En sık karşılaşılan zorluklardan biri öz bakım marifetleridir. Giyinme, düğme ilikleme, ayakkabı bağlama, yemek yeme ve şahsî paklık üzere işlerde bazen daha yavaş öğrenebilirler. Bunun nedeni ekseriyetle kas tonusu düşük olması ve motor maharetlerin daha yavaş gelişmesidir. Ayrıyeten bireyler günlük hayatta yapmaları gereken işleri planlarken ve sırayla yapma konusunda da zorlanabilir. Bir işi adım adım tamamlamak yahut günlük rutinlere ahenk sağlamak bazen güç olabilir. Karşı tarafın söylediklerini anlamakta düzgün olsalar bile kendilerini kelamlı olarak söz etmekte zorlanabilirler. Down sendromlu bireylerde yüksek seslere, kalabalık ortamlara ya da kimi dokulara karşı daha hassas olabilirler. Kimi Down sendromlu bireyler hareket etmeye, dokunmaya yahut dokunsal uyaranlara daha fazla muhtaçlık duyar. Her birey farklı olduğu için bu özellikler her Down sendromlu bireylerde birebir formda görülmeyebilir.”
Aile ve uzman dayanağı, Down sendromlu bireylerin gelişimi için çok önemli!
Down sendromlu bireylerin günlük ömür hünerlerinde bağımsızlıklarını sağlayabilmeleri için erken yaşlarda eğitime başlanması gerektiğine dikkat çeken Emrullah Harun Kaya, “Bu eğitimlerde ailenin dayanağı çok kıymetli olmakla birlikte, alanında uzman şahıslardan alınan takviye de Down sendromlu bireyin gelişimi açısından büyük katkı sağlar.” dedi.
Özel eğitim, ergoterapi, spor/hareket eğitimi ve lisan konuşma terapistlerinden alınan eğitimlerin kıymetli katkılar sağlayacağını kaydeden Kaya, “Bu takviyelerle birlikte irtibat ve etkileşim hünerleri, oyun maharetleri, öğrenmeye hazırlık maharetleri, ebeveyn ilgisi, beslenme, uyku, tuvalet üzere günlük hayat marifetleri, kaba motor maharetleri, ince motor hünerleri ve duyusal kazanımın sağlanması amaçlanır.” formunda konuştu.
Ergoterapi, bireyin günlük ömür ve toplumsal maharetlerini geliştirir!
0-3 yaş erken çocukluk periyodu eğitimlerinde temel motor hünerleri üzerinde durulduğunu söz eden Emrullah Harun Kaya, “Ayrıca günlük rutinlere iştirak teşvik edilir. Oyuncaklarla etkileşim, kendi başına kolay hareketler yapma üzere aktiviteler desteklenir.” dedi.
Diğer yaş devirlerindeki eğitim süreçleri hakkında bilgi veren Kaya, şunları söyledi:
“3-6 yaş okul öncesi periyotta olan bireylerde ise öz bakım maharetleri üzerine durulması gerekir. Giyinme hüneri, tuvalet alışkanlığı, el yıkama ve kolay konut içi misyonlar ile desteklenmeliler. Desteklenen alanlarda küçük adımlar ve görsel yönergelerle, tekrar ve oyun temelli aktivitelerle öğrenmesi kolaylaştırılabilir.
6-12 yaş okul çağında olan bireyin, günlük ömürde daha etkin rol alması hedeflenmeli. Çantasını hazırlama, odasını düzenleme, vakit idaresini daha düzgün kavraması üzere marifetler üzerine çalışılmalı. Bu çalışmalar dışında toplumsal marifetlerin ve irtibat hünerlerinin geliştirilmesi de bu devirde değer taşır.
12 yaş sonrası ergenlik ve genç yetişkin periyodunda bağımsız olarak yaşamayı daha kapsamlı hale getirmekte yarar vardır. Para kullanma, alışveriş yapma, toplu taşıma kullanma ve günlük sorumluluklarını yerine getirme maharetleri desteklenebilir. Ayrıyeten mesleksel marifetler ve toplumsal yaşama iştirakin artırılması da hedeflenmeli. Ergoterapi bireyin günlük hayat aktivelerine iştirakini artırmayı hedefleyerek öz bakım maharetleri, oyun, okul ve toplumsal ömür hünerlerinin geliştirilmesine takviye olur.”
Doğru dayanakla Down sendromlu bireyler bağımsızlaşır!
Grup terapileri ve oyun terapilerinin, Down sendromlu çocukların akranlarıyla etkileşim kurmasını sağlayarak toplumsal marifetleri çok kıymetli derecede geliştirdiğine vurgu yapan Emrullah Harun Kaya, “Bu süreç içerisinde paylaşma, sıra bekleme ve irtibat kurma üzere maharetleri desteklenir. Ayrıyeten özgüvenlerinin artmasına ve toplumsal ortamlara daha kolay ahenk sağlamalarına yardımcı olur.” dedi.
Ailelerin, terapilerde öğrenilen maharetlerin günlük hayatta uygulanmasını sağlayarak süreci değerli ölçüde destekleyebileceklerini söz eden Kaya, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Giyinme, yemek yeme, tuvalet alışkanlığı yahut kolay mesken işleri üzere hünerlerin meskende tekrar edilmesi Down sendromlu bireyin pratiğini artırabilir. Bu sayede öğrenilen bilgiler günlük hayata taşınır ve bağımsızlık gelişir. Ailelerin bu süreçte sabırlı olması gerekir. Ayrıyeten olumlu davranışları teşvik etmeleri çok kıymetli. Ailelerin uzmanlar ile iş birliği yaparak konutta uygulanabilecek aktiflikleri sürdürmesi, çocuğun öğrenme ve toplumsal hünerlerini günlük hayata daha rahat taşımalarını sağlar. Öğrenilen maharetler sırf terapi seanslarında kalmamış olmakla birlikte erken ve hakikat takviyeyle Down sendromlu bireylerin günlük ömür maharetleri, toplumsal ahenkleri ve bağımsızlık seviyeleri kıymetli ölçüde gelişebilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
