Doğuştan gelen genetik bir farklılık olan Down sendromu, toplumda çoklukla yüz görünümü ve öğrenme zahmeti olarak biliniyor. Tüm bedeni etkileyen bir farklılık olan Down sendromunda; kalp, tiroid, sindirim sistemi üzere birçok organın nizamlı olarak denetiminin ve nörolojik takibin de yapılması gerekiyor. Down sendromlu çocuklarda beyin gelişiminde de birtakım farklılıklar görülebiliyor. Bu farklılıkların “zaten Down sendromlu” diye geçiştirilmemesi gerekiyor. Erken devirde yapılan fizyoterapi, konuşma terapisi ve özel eğitim dayanağı çocukların potansiyelini bariz şekilde artırıyor. Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Nörolojisi Bölümü’nden Uzm. Dr. Filiz Mıhçı, Down sendromlu bireylerde nörolojik takibin kıymeti hakkında ayrıntılı bilgiler verdi.
Down sendromunda erken teşhis, çocukların gelişimi için önemli
Down sendromlu çocukların beyin gelişimi farklı bir seyir izler. Bu durum kas gevşekliği (hipotoni), motor gelişimde gecikme (geç oturma, geç yürüme), konuşmanın daha geç başlaması, dikkat ve öğrenme zahmetleri formunda kendini gösterebilir. Bu nedenle Down sendromlu çocukların çocuk nörolojisi uzmanı tarafından takibi ve tertipli testlerinin yapılması değerlidir. Çocuğun muhtaçlığına nazaran önerilen fizik tedavi, konuşma terapisi ve özel eğitimler; Down sendromlu çocukların potansiyellerini görünür biçimde artırmaktadır.
Down sendromlu bir çocukta tertipli denetim edilmesi gerekenler testler şunlardır;
• Kalp kontrolleri
• Tiroid testleri
• İşitme ve görme muayeneleri
• Kan sayımı
• Çölyak taraması
• Ortopedik değerlendirme
• Nörolojik gelişim takibi
Yaşam uzunluğu sistemli denetim, muhtemel hastalıkların takibi için şart!
Down sendromlu çocuklarda görülme riski olan birtakım hastalıklar vardır. Yapılan sistemli denetimler ve doktor muayenesi çocukların gelişimi ve bilhassa Down sendromlu çocuklarda daha sık görülebilecek hastalık risklerinin fark edilmesi açısından kıymetlidir.
Down sendromlu çocuklarda görülebilecek hastalıklar şunlardır;
1-Sara (Epilepsi) Riski
Down sendromlu çocuklarda sara hastalığı toplum ortalamasından daha sık görülür. Bilhassa bebeklik periyodunda birtakım özel nöbet tipleri ortaya çıkabilir. Bunlardan biri West sendromu olarak bilinen bebeklik çağı spazmlarıdır. Erken teşhis ve tedavi, çocuğun zihinsel gelişimi açısından çok değerlidir.
Ailelerin dikkat etmesi gereken durumlar şunlardır:
• Ani irkilme formunda tekrarlayan hareketler
• Dalgınlık atakları
• Daha evvel kazandığı maharetlerde gerileme
2-Boyun Bölgesi ve Omurilik Riski
Down sendromlu bireylerde bağ dokusu daha gevşek olabilir. Bu nedenle boyun omurları ortasında gevşeklik görülebilir. Nadiren omuriliğe baskı yapabilecek bir durum gelişebilir.
Aşağıdaki belirtiler ciddiye alınmalıdır:
• Yürümede besbelli bozulma
• Kollarda güçsüzlük
• Denge kaybı
• İdrar denetiminde değişiklik
Bu cins durumlarda kesinlikle bir nörolojik kıymetlendirme gerekir.
3-Uyku Sorunları ve Öğrenme
Down sendromlu çocuklarda horlama ve uyku apnesi daha sık görülür. Gece boyunca kaliteli uyuyamayan bir çocukta aşağıdaki problemler gelişebilir;
• Dikkat sorunları
• Huzursuzluk
• Öğrenmede zorlanma
Bazen “davranış problemi” sanılan durumun altında uyku bozukluğu olabilir.
4-Ergenlikte Görülebilen Gerileme
Bazı Down sendromlu gençlerde ergenlik devrinde ani içine kapanma, konuşmada azalma yahut hareketlerde yavaşlama görülebilir. Bu durum her vakit “ergenlik dönemi” diye açıklanamaz. Nörolojik ve psikiyatrik kıymetlendirme gerekebilir.
5-Alzheimer
Down sendromlu bireylerde ilerleyen yaşlarda Alzheimer hastalığı riski artmıştır. Bu nedenle nörolojik takip çocuklukta başlar ancak hayat uzunluğu sürer.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
