Halk ortasında menenjit olarak bilinen meningokok hastalığı, ender görülmesine karşın süratli ilerleyebilen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir bakteri enfeksiyonu olarak tanımlanıyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Kısmı Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, son günlerde İngiltere’de ortaya çıkan menenjit hadiselerinin geniş çaplı bir salgın olarak değil, hudutlu bir “küme” olarak değerlendirildiğini söyledi. Meningokok hastalığının muhakkak yaş kümelerinde daha sık ortaya çıktığını tabir eden Prof. Dr. Bozkurt, bebekler ve 15–25 yaş ortası genç erişkinlerin en riskli kümeleri oluşturduğunu söyledi. Prof. Dr. Fatma Bozkurt, meningokok hastalığından korunmada en tesirli metodun aşılama olduğunu kaydetti.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Kısmı Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, son günlerde İngiltere’de görülen hadiselerle gündeme gelen menenjit hastalığına ait bilgi verdi.
Adölesan ve genç erişkinlerde genel taşıyıcılık oranı yükseliyor
Meningokok hastalığının, Neisseria meningitidis isimli bakterinin neden olduğu, ender görülmesine karşın süratli ilerleyebilen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon olduğunu belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Bu bakteri ekseriyetle nazofarenkste yani boğazın art kısmında bulunur ve birçok vakit rastgele bir belirtiye neden olmadan taşınabilir. Toplumda genel taşıyıcılık oranı yüzde 5–10 civarındayken, bilhassa adölesan ve genç erişkinlerde bu oran yüzde 20–30’a kadar çıkabilmektedir. Buna karşın invaziv hastalık sırf taşıyıcı bireylerin küçük bir kısmında gelişir” diye konuştu.
Kalabalık kapalı alanlarda bulaş riski artıyor
Meningokok bakterisinin temel olarak damlacık yoluyla bulaştığını kaydeden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Öksürük ve hapşırıkla yayılan teneffüs damlacıkları, öpüşme, ortak eşya kullanımı ve sigara yahut elektronik sigara paylaşımı bulaşta değerli rol oynar. Bununla birlikte meningokok, influenza üzere yüksek bulaşıcılığa sahip değildir; bulaş için çoklukla uzun müddetli ve yakın temas gereklidir. Bu nedenle hastalık çoğunlukla tıpkı meskende yaşayan bireyler, yurt ortamındaki öğrenciler yahut kalabalık kapalı alanlarda uzun müddet vakit geçiren şahıslar ortasında görülür” dedi.
En riskli kümeler; bebekler ve genç erişkinler
Epidemiyolojik açıdan bakıldığında, meningokok hastalığının belli yaş kümelerinde daha sık ortaya çıktığını tabir eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Bebekler ve 15–25 yaş ortası genç erişkinler en riskli kümeleri oluşturur. Bilhassa üniversite öğrencileri, hem artmış taşıyıcılık oranı hem de ağır toplumsal temas nedeniyle dikkat çekmektedir. Ayrıyeten bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde hastalık gelişme riski besbelli biçimde artar” ikazında bulundu.
“Menenjit” ve “meningokoksemi” biçiminde kendini gösteriyor
Klinik olarak meningokok hastalığının “menenjit” ve “meningokoksemi” olarak iki ana tablo ile kendini gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Menenjit durumunda ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve ışığa hassasiyet üzere bulgular ön plandadır. Meningokoksemi ise bakterinin kana geçmesiyle oluşur ve daha ağır seyirlidir. Bu tabloda ateş, halsizlik, hipotansiyon ve bilhassa basmakla solmayan mor döküntüler görülür. Hastalık birtakım durumlarda saatler içinde ilerleyebilir ve ömrü tehdit eden sonuçlara yol açabilir” formunda bilgi verdi.
Türkiye’de bilhassa serogrup W ön planda yer alıyoır
Meningokok bakterisinin kapsül yapısına nazaran farklı serogruplara ayrıldığını kaydeden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, şu bilgileri verdi:
“Günümüzde 12’den fazla serogrup tanımlanmış olmakla birlikte, hastalığa en sık neden olanlar A, B, C, W ve Y serogruplarıdır. Bu serogrupların dağılımı coğrafik bölgelere nazaran değişiklik göstermektedir. Avrupa’da serogrup B daha yaygınken, Türkiye’de bilhassa serogrup W ön plandadır. Bu durum, milletlerarası seyahatler, bilhassa hac ve umre üzere toplu tertipler ve aşılama siyasetleri ile alakalıdır.”
İngiltere’deki hadiseler salgın değil, sonlu bir küme
Dünya gündeminde son günlerde yer alan menenjit olaylarını pahalandıran Prof. Dr. Fatma Bozkurt, şunları söyledi:
“Son yıllarda İngiltere’de, bilhassa Kent ve Canterbury bölgesinde meningokok olaylarının kümelendiği bildirilmiştir. Bu durum geniş çaplı bir salgın olarak değil, hudutlu bir “küme” olarak kıymetlendirilmektedir ve olayların birçoklarının serogrup B ile bağlı olduğu görülmüştür. Bu cins lokal kümelenmeler, meningokok hastalığının çoklukla geniş çaplı pandemiler yerine makul toplumsal ağlar içinde yayıldığını göstermektedir.
Yayılımlar hudutlu kalır
Bu noktada kıymetli bir soru ortaya çıkmaktadır: İngiltere’de görülen bu hadiseler Türkiye’ye yayılabilir mi? Teorik olarak, taşıyıcı bireylerin memleketler arası seyahatleri yoluyla bakterinin farklı ülkelere taşınması mümkündür. Fakat meningokokun bulaşması için yakın ve uzun periyodik temas gerektiğinden, bu cins yayılımlar çoklukla sonlu kalır. Mevcut epidemiyolojik datalar, İngiltere’deki hadiselerin Türkiye’de geniş çaplı bir artışa yol açtığını göstermemektedir. En muhtemel senaryo, uygun şartlar oluştuğunda küçük ve lokal kümelenmelerin ortaya çıkmasıdır.”
En tesirli metot aşılama
Prof. Dr. Fatma Bozkurt, meningokok hastalığından korunmada en tesirli tekniğin aşılama olduğunu belirterek “Günümüzde iki temel aşı kümesi bulunmaktadır: MenACWY ve MenB aşıları. MenACWY aşısı, A, C, W ve Y serogruplarına karşı kapsül temelli konjuge bir aşı olup hem ferdî müdafaa sağlar hem de bakterinin taşınmasını azaltarak toplum bağışıklığı oluşturur. MenB aşısı ise kapsülün insan dokularına benzerliği nedeniyle protein temelli olarak geliştirilmiştir ve bilhassa kişisel muhafaza sağlar” dedi.
Genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın değeri artıyor
Aşılama stratejilerinin ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Örneğin İngiltere’de MenB aşısı bebeklik devrinde rutin olarak uygulanırken, MenACWY aşısı ergenlik devrinde uygulanarak taşıyıcılığın azaltılması hedeflenir. Türkiye’de ise meningokok aşıları rutin ulusal aşı programında yer almamakta, daha çok risk kümelerine ve özel durumlara nazaran önerilmektedir. Lakin mevcut epidemiyolojik datalar göz önüne alındığında, bilhassa genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın ehemmiyeti giderek artmaktadır” diye konuştu.
Yerel kümelenmeler dikkatle izlenmeli ve uygun aşılama stratejileri uygulanmalı
Meningokok hastalığının az görülmesine karşın süratli ilerleyen ve önemli sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Fatma Bozkurt, kelamlarını şöyle tamamladı: “Hastalığın denetiminde sadece klinik hadiselerin tedavisi değil, tıpkı vakitte taşıyıcılığın ve bulaş dinamiklerinin anlaşılması da büyük kıymet taşımaktadır. Global hareketliliğin arttığı günümüzde, mahallî kümelenmelerin dikkatle izlenmesi ve uygun aşılama stratejilerinin uygulanması, hastalığın denetiminde temel ögeler ortasında yer almaktadır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
