Birebir yaşta iki insanın biri daha enerjik, daha sağlıklı ve daha genç hissederken oburunun daha yorgun ve daha yaşlı görünmesinin nedeni ne olabilir? Bilimsel araştırmalar, yaşlanmanın sırf takvimde ilerleyen yıllardan ibaret olmadığını; metabolik sıhhat, hayat biçimi ve günlük alışkanlıkların bu süreci direkt etkilediğini ortaya koyuyor. Yani aslında herkes tıpkı süratte yaşlanmıyor. Pekala bedenimizin gerçek yaşını ne belirliyor ve bu süreci değiştirmek mümkün mü? Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız’a göre karşılık düşündüğümüzden çok daha net: “Yaş almak kaçınılmaz olabilir ancak nasıl yaşlandığımız büyük ölçüde bizim elimizde.” Yaşlılığı direktörün pek çok faktöre bağlı olduğunu belirten Dr. Sarıyıldız, yönetilebilir bir yaşlılığa dikkat çekiyor.
Yaşlanmak pasif bir süreç değil!
Yaşlanmanın birçok kişi tarafından sırf takvimde ilerleyen yıllardan ibaret olarak görüldüğünü söyleyen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Oysa modern bilim bize öteki bir şey söylüyor: Yaş almak kaçınılmaz olabilir, lakin nasıl yaşlandığımız büyük ölçüde yönetilebilir bir süreçtir. Bugün tıpkı takvim yaşına sahip iki insanın biyolojik olarak birbirinden on, hatta on beş yıl farklı olabildiğini gösteren çok sayıda bilimsel çalışma var. Bu farkın nedeni birçok vakit genetik değil; metabolik sıhhat, hayat stili, beslenme, uyku, gerilim ve hareket üzere günlük alışkanlıklardır. Öteki bir sözle, insan sadece yaş almaz; tıpkı vakitte yaşını yönetir. Son yıllarda süratle gelişen sağlıklı uzun hayat bilimi, yaşlanmayı artık pasif bir süreç olarak değil, biyolojik sistemlerin yavaş yavaş değiştiği ve gerçek stratejilerle etkilenebilen bir süreç olarak ele alıyor. Bu yaklaşım yaşlanmayı durdurmayı değil, daha sağlıklı, daha enerjik ve daha üretken bir ömür mühletini uzatmayı hedefliyor” diyor.
Zincir metabolizma ile kırılıyor!
Araştırmalara nazaran yaşlanma suratını belirleyen en değerli faktörlerden birinin metabolik sıhhat olduğunu söyleyen Dr. Erkan Sarıyıldız, “Kan şekeri istikrarının bozulması, insülin direnci, kronik inflamasyon ve lipid metabolizmasındaki değişimler bedenin biyolojik yaşını hızlandırabiliyor. Bu nedenle çağdaş sıhhat yaklaşımı sadece hastalıkları tedavi etmeye değil, bu süreçleri erken periyotta anlamaya ve yönetmeye odaklanıyor. Zira yaşlanma birçok vakit bir anda ortaya çıkan bir durum değil; yıllar boyunca sessiz ilerleyen biyolojik değişimlerin sonucudur” sözlerini kullanıyor.
Bu yaş, takvim yaşından daha önemli!
Biyolojik yaş kavramının kıymetine dikkat çeken Dr. Erkan Sarıyıldız, “Takvim yaşı sadece doğduğumuz günden bu yana geçen vakti gösterir. Biyolojik yaş ise bedenimizin gerçek fizyolojik durumunu tabir eder. Metabolik göstergeler, inflamasyon belirteçleri, hormon istikrarı, beden kompozisyonu, kas kütlesi, uyku kalitesi ve fizikî aktivite seviyesi üzere birçok faktör bir ortaya geldiğinde bedenin yaşlanma suratı hakkında değerli ipuçları verir. Bu nedenle birebir yaşta iki insanın sıhhat durumu ortasında büyük farklar görmek şaşırtan değildir” diyor.
Yaşlılık yönetiminde 5 kural
- Metabolik denge: Sağlıklı ve uzun ömrün temelinde bulunan birkaç kritik biyolojik düzenekten birinin metabolik istikrar olduğunu söyleyen Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Kan şekeri ve insülin düzeylerinin stabil olması hücresel yaşlanmayı direkt etkileyen faktörlerden biri. Bir başkası kronik inflamasyonun denetim altında tutulmasıdır. Bedende düşük seviyede lakin daima devam eden inflamasyon, birçok kronik hastalığın ve yaşlanma sürecinin kıymetli bir tetikleyicisidir. Hücresel güç üretimi de yaşlanmanın merkezinde yer alır. Mitokondrilerin sağlıklı çalışması, hücrelerin güç üretme kapasitesini ve hasebiyle organların performansını belirler” diyor.
- Beslenme Alışkanlıkları: Beslenme alışkanlıklarının da bu sürecin değerli bir kesimi olduğunu söz eden Dr. Erkan Sarıyıldız, “Yeterli protein içeren, zerzevat, lif ve sağlıklı yağlar açısından varlıklı; işlenmiş besinlerin ise sonlu olduğu beslenme modellerinin inflamasyonu azalttığı ve metabolik sıhhati desteklediği gösterilmiştir” tabirlerini kullanıyor.
- Kas Kütlesinin Korunması: Kas kütlesinin yaşlanma biyolojisinin kritik ögelerinden biri olduğunu söyleyen Dr. Erkan Sarıyıldız,” Kas dokusu sırf hareket için değil, metabolik istikrar için de kıymetli bir organdır. Tertipli fizikî aktivite ve direnç antrenmanları bu nedenle sağlıklı yaşlanmanın temel araçlarından biri olarak kabul edilir” diyor.
- Uyku ve Gerilim idaresi: Uyku ve gerilim idaresinin birden fazla vakit gözden kaçan fakat son derece güçlü biyolojik tesirler yaratan faktörler olduğunu belirten Dr. Erkan Sarıyıldız, “Kronik gerilim, hormon istikrarı ve bağışıklık sistemi üzerinde bariz tesirler oluşturabilir. Kaliteli uyku ise metabolik dengeyi, beyin sıhhatini ve hücresel tamir süreçlerini destekler” sözlerini kullanıyor.
- Sosyal İlgiler ve Zihinsel Canlılık: Son yıllarda yapılan araştırmaların toplumsal alakaların ve zihinsel canlılığın uzun ve sağlıklı hayat üzerinde güçlü tesirleri olduğuna değinen Dr. Erkan Sarıyıldız, “İnsan beyni, tıpkı kaslar üzere, kullanılmadığında süratle gerileyen bir organdır” diyor.
Doğru Alışkanlıklarla Herkes Sağlıklı Yaşlanabilir
Yaşlanmanın sadece vaktin geçmesi değil, bedenin nasıl yönetildiğiyle ilgili bir süreç olduğunu söz eden Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, “Sağlıklı beslenme, tertipli hareket, gerilim denetimi ve metabolik istikrar, yaşlanma suratını direkt etkileyebilir. Bu nedenle çağdaş tıp artık yalnızca hastalıkları tedavi etmeye değil, sıhhati yönetmeye odaklanıyor. Bu sayede yaş almak kaçınılmaz bir süreç olsa da yaşlılığımızda yönetilebilir hale geliyor. Gerçek alışkanlıklarla herkes daha sağlıklı, daha enerjik ve daha kaliteli bir ömür sürebilir” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
