Son günlerde yaşanan okul taarruzları; çocuklar ortasında şiddet, akran zorbalığı ve ahenk sorunlarını yine gündeme getirdi. Uzmanlar bu tıp olayların sırf tekil trajediler olarak ele alınmaması gerektiğini belirtiyor. Bir çocuğun, kendi yaşının çok ötesinde yıkıcı sonuçlar doğuran bir aksiyona yönelmesi; kişisel bir olay olmanın ötesinde, toplumsal seviyede kıymetlendirilmesi gereken önemli bir sıkıntıya işaret ediyor. Bu olaylar, sadece mağdurların hayatında geri dönülmez kırılmalar yaratmakla kalmıyor; birebir vakitte tüm toplumda derin bir güvensizlik, dert ve incinme duygusu oluşmasına da neden oluyor. Memorial Şişli Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sıhhati (Çocuk Psikiyatrisi) Bölümü’nden Uz. Dr. Berna Aygün, çocuklarda artan şiddet olaylarının nedenleri ve korunma yolları hakkında bilgi verdi.
Hem çocuk hem de ailelerin inanç duygusu zedeleniyor
Şiddet olaylarına maruz kalan, şahit olan ya da bu olayları medya aracılığıyla takip eden çocuklar sadece fizikî değil, ruhsal olarak da etkilenmektedir. Dünya, çocuklar için öngörülebilir ve inançlı bir yer olmaktan uzaklaşırken; akran bağlantıları de tehdit algısıyla şekillenmeye başlamaktadır. Aileler açısından ise çocuklarını emanet ettikleri eğitim ortamlarına duyulan temel inanç sarsılmaktadır. Bu durum ferdî travmaların ötesine geçerek, toplumsal ölçekte bir kırılganlık yaratmaktadır. Zira bir toplum, çocuklarının birbirine ziyan verdiği noktada, kendi geleceğine dair en temel kıymetlerini de kaybetme riskiyle karşı karşıyadır.
Şiddetin arkasındaki psikososyal gerçeklik
Bir çocuğun bu kadar yıkıcı davranışlar sergilemesi, sırf “ne yaptığı” ile değil, “neyi taşıyamadığı” ile ilgilidir. Çocuk, söz edemediği, anlamlandıramadığı ve düzenleyemediği ağır hisleri davranış yoluyla dışa vurur. Bu tıp şiddet davranışları; öfkenin yanı sıra utanç, değersizlik ve görünmezlik hislerinin da bir yansımasıdır. Çocuk, kendi içinde düzenleyemediği bu hisleri, dış dünyada ve birçok vakit öbürleri üzerinden tabir etmeye çalışır. Bu noktada unutulmaması gereken en değerli gerçek şudur: Hiçbir çocuk bu ölçekte bir yıkıcılığı tek başına üretmez. Bu tıp davranışlar; çocuğun içinde bulunduğu ailevi, toplumsal ve kurumsal münasebetler ağı ile daha geniş toplumsal şartların bir eseridir.
Duygularıyla baş başa kalan çocuklar yıkıcı sonuçlara neden olabiliyor
Günümüz çocukları, giderek daha fazla uyarana maruz kalırken; tıpkı ölçüde duygusal olarak desteklenemeyen bir ortamda büyümektedir. Ailelerin ekonomik ve toplumsal zorlukları, çocukların hislerini sağlıklı biçimde düzenleyebilecekleri alanları daraltmaktadır. Ebeveynler, öğretmenler ve kurumsal yapılar çocuklar için gereğince erişilebilir ve destekleyici olmadığında, çocuklar hisleriyle baş başa kalmakta; bu durum vakitle birikerek yıkıcı sonuçlara yol açabilmektedir. Bununla birlikte; toplumsal eşitsizlikler, eğitim sistemindeki yapısal sıkıntılar, ruh sıhhati hizmetlerinin yetersizliği ve kamusal alanda şiddetin olağanlaşması üzere faktörler de bu süreci derinleştirmektedir. Bu nedenle çocuk ruh sıhhati, sadece ferdi değil, direkt bir kamu siyaseti sorunu olarak ele alınmalıdır.
Şiddeti yine üreten lisandan uzak durulmalı
TV ve kamusal lisanda şiddet lisanından uzaklaşılmalı
Bu çeşit olayların önlenmesi, sırf daha fazla kontrol ya da cezai yaptırımlarla mümkün değildir. Kalıcı tahlil, şiddeti doğuran şartların ortadan kaldırılmasını gerektirir. Bu kapsamda;
- Okullarda duygusal gelişimi destekleyebilecek sistemler geliştirilmeli
- Çocuk ve ergen ruh sıhhati hizmetleri yaygın, erişilebilir ve sürdürülebilir hale getirilmeli
- Aileler ve eğitimciler desteklenmeli
- Travma hassas eğitim modelleri geliştirilmeli
- TV ve kamusal lisanda şiddetin yine üretilmesini engelleyecek sorumlu bir yaklaşım benimsenmeli
Tüm bu adımlar, sırf ferdi yeterlilik halini değil; toplumsal güvenliği ve dayanıklılığı da güçlendirecektir. Çocuklar, içinde bulundukları dünyanın lisanını konuşurlar. Bir çocuğun şiddete yönelmesi, sırf ferdî bir sorun değil; o çocuğun içinde büyüdüğü toplumsal yapının da bir yansımasıdır. Bu nedenle yapılması gereken, sırf şiddeti bastırmak değil; şiddeti ortaya çıkaran duygusal, ilişkisel ve yapısal süreçleri anlamak ve dönüştürmektir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
