Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, son periyotta bilhassa dijital platformlarda görünür hale gelen şiddet, zorbalık ve bayan düşmanı lisanı kıymetlendirdi.
Erkeklik daima sarsılmaması gereken bir rol olarak algılanıyor
Son devirde okul ortamlarından meslek kümelerine uzanan ve birden fazla vakit dijital platformlarda görünür hale gelen olayların topluma ziyan verebilecek bir sapmaya işaret ettiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, “Bu tablo, erkekliğin nasıl kurulduğuna, nasıl öğrenildiğine ve dijital alanlarda nasıl yine üretildiğine dair geniş bir soruyu gündeme getiriyor diyebiliriz. Günümüzde erkekliğin hâlâ büyük ölçüde güç, denetim ve cinsel muvaffakiyet üzerinden tanımlanması tesadüf değil. Yıllar boyunca erkeklere, kıymetli olmanın yolunun güçlü görünmekten, hâkim olmaktan ve duygusal arayı korumaktan geçtiği öğretildiği için bu durum, erkekliğin kırılganlıkla, eşitlikle ya da bakım verme pratikleriyle ilişkilendirilmesini zorlaştırdı. Açıkçası erkeklik daima sarsılmaması gereken bir rol olarak algılandığı sürece eşitlikçi bir temele oturan insan bağlarından uzaklaşıyoruz. Kimi durumlarda erkeklik, kaybedildiği hissedilen gücü tekrar kurma gayretiyle daha sert, daha dışlayıcı ve daha tahakkümcü biçimlerde ortaya çıkabiliyor.” dedi.
Dijital alanlar şiddeti görünür kılıyor
İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dijital alanlarda üretilen bayan düşmanı lisanın, gerçek hayatta bu kadar kolay karşılık bulmasının nedenlerine de değinen Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, “İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte hayatımıza giren dijital alanlar ve dijital alt kültürlerde üretilen bayan düşmanı lisanın gerçek hayatta bu kadar kolay karşılık bulmasının en değerli nedenlerinden biri, dijital alanların yarattığı aralık hissi. Kapalı kümeler, anonimlik ve latife söylemi, sonların esnekleşmesine neden oluyor. Vakitle bu lisan, sadece çevrimiçi bir söz biçimi olmaktan çıkıp gündelik ilgilerin kesimi haline gelip normalleştiriliyor. Bir taraftan ‘her şeyi söyleyebilirim, sansürsüz tabir edebilirim’ özgürlüğü ve cezasızlık hissi yaratan bir hürlük, başka taraftan ise diğer bir insanın mahremini fütursuzca metalaştırma gerçeği birebir anda karşımıza çıkıyor. Kullanılan lisanın burada belirleyici bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Bayanı nesneleştiren, aşağılayan ya da küçümseyen tabirler tekrarlandıkça sıradanlaşıyor; sıradanlaştıkça da sorgulanmaz hale geliyor. Bu durum, dijital alan ile gerçek hayat ortasındaki hududun sanılandan çok daha geçirgen olduğunu gösteriyor.” diye konuştu.
WhatsApp kümeleri ‘erkekliğin onaylandığı’ alanlara dönüşebiliyor
WhatsApp kümelerini örnek göstererek, birinci bakışta temiz görünen bu alanların vakitle erkekliğin kolektif olarak onaylandığı ve pekiştirildiği mecralara dönüşebildiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, “WhatsApp Kümeleri üzerinden örnek vermek gerekirse; bir küme insanın ortak paylaşım ve haberleşme platformu olarak WhatsApp kümesi kurması saf görünebilir lakin konu bahis kümenin erkekler tarafından oluşturulup kurulan bağlantının ise bayanı nesneleştiren ortak bir lisan üretmesi farklı bir sorgu alanı oluşturuyor. Ortaya çıkan bu çeşit WhatsApp kümeleri erkekliğin kolektif olarak onaylandığı, performe edildiği ve pekiştirildiği alanlar haline geldiğinde toplumsal nitelikli bir çıkmazın içinde buluyoruz kendimizi. Şöyle ki; bu kümelerde paylaşılan içerikler, birçok vakit erkekler ortası bir aidiyet ve onay düzeneği fonksiyonu görüyor. Bayanlar üzerinden kurulan lisan, kümenin iç bütünlüğünü güçlendirirken, erkekliğin belli bir biçimini olağan ve makbul olarak tekrar üretiyor.” biçiminde konuştu.
Zorbalık bir aidiyet lisanı haline geliyor
Zorbalığın da bu kültürel yerin bir çıktısı olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, “Zorbalık ve şiddetin erkek çocukları ortasında bir aidiyet lisanı haline gelmesi, hislerin nasıl yönetildiğiyle yakından alakalı diyebiliriz. Erkek çocuklar birden fazla vakit dehşet, kırılganlık ya da yetersizlik hissini tabir etmeyi değil, bastırmayı öğreniyor. Bastırılan hisler ise sıklıkla öfke ve saldırganlık olarak dışa vuruluyor. Bu noktada zorbalık, sırf kişisel bir davranış değil; kümeye dahil olmanın, görünür olmanın ve kabul edilmenin bir yolu haline geliyor. Üstelik şiddet, bir bağlantı biçimi olarak öğreniliyor ve ödüllendiriliyor.” dedi.
Sorun neden geç fark ediliyor?
Bu cins davranışların neden vaktinde fark edilemediğine ait değerlendirmelerde de bulunan Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, şöyle devam etti:
“Peki bu durum neden vaktinde fark edilemiyor diye soracak olursak; eğitim ve iş hayatı pratiklerinde çoklukla muvaffakiyet, disiplin ve performansa odaklanılırken; ilişkisel ve etik boyutlar geri plana itilebiliyor. ‘Başarılı öğrenci’, ‘profesyonel’ ya da ‘örnek çalışan’ tarifleri birden fazla vakit akademik ya da mesleksel yeterlilikle hudutlu kalıyor. Erkeklik ise görünmez bir norm olarak kabul edildiği için, sorun alanı olarak tanınmıyor. Bu da erken ikaz işaretlerinin gözden kaçmasına ve sıkıntıların lakin kriz anlarında görünür olmasına yol açıyor. Bu çeşit davranışların çoğunlukla kapalı erkek kümelerinde ortaya çıkması, kontrolden çok kültürle ilgili bir soruna işaret ediyor. Kapalı alanlar, erkekliğin sorgulanmadan tekrar üretildiği, sonların test edildiği ve birden fazla vakit aşıldığı yerler haline geliyor. Bu durum, sorunun birkaç makûs örnekten ibaret olmadığını; makul şartlar oluştuğunda misal davranışların tekrar edebileceğini gösteriyor.”
Bu durumu sırf sapma ya da ahlaki çöküş olarak tanımlamanın kâfi olmadığına da işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Nihan Kalkandeler Özdin, “Diğer taraftan bu problemin yalnızca bayanların sorunu olmadığını tıpkı vakitte erkeklerin de sorunu olduğunu söyleyebiliriz. Zira bu erkeklik biçimi erkekleri de yalnızlaştırıyor, duygusal olarak fakirleştiriyor. Tahlil; erkek çocuklara erken yaştan itibaren hislerini tanıma, hudut öğrenme ve eşit alaka kurma maharetleri kazandırmakla mümkün. Asıl problem, erkekliğin nasıl öğretildiği, hangi davranışların ödüllendirildiği ve hangi sessizliklerin sürdürüldüğü. Erkekliği yine tanımlamak gerekiyor. Güçle değil, sorumlulukla; tahakkümle değil, eşitlikle; sessizlikle değil, yüzleşmeyle kurulan bir erkeklik inşasına odaklanabiliriz. Aksi halde bu kriz, gerçek ya da sanal farklı yerlerde ve farklı biçimlerde karşımıza çıkmaya devam edecek.” halinde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
