Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, atipik depresyonun belirtileri, risk faktörleri, günlük yaşama tesirleri ve tedavi yaklaşımları hakkında bilgi verdi.
Atipik depresyon, duygudurumun olaylara tepkisel olmasıyla ayırt ediliyor!
Atipik depresyonun, depresyonun belli özgün belirtilerle seyreden bir alt tipi olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin “Klasik (majör) depresyondan en değerli farkı, duygudurumun çevresel olaylara tepkisel olmasıdır.” dedi.
Kişinin iç dünyasında ağır bir çökkünlük yaşarken, dışarıdan vakit zaman enerjik ve yeterli görünebileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Olumlu bir gelişme karşısında kısa vadeli bir düzgünlük hali oluşabilir; lakin bu düzelme kalıcı değildir ve yine depresif his durumuna dönülür. Bu tabloda sıklıkla çok ahenge, iştah artışı, kilo alma, kollar ve bacaklarda ‘kurşun ağırlığı’ olarak tanım edilen ağırlaşma hissi ve kişilerarası bağlantılarda reddedilmeye bariz hassaslık görülür.” açıklamasını yaptı.
Depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebilir!
‘Atipik’ sözünün ‘tipik olmayan’ manasına geldiğini fakat ismine karşın ender bir tablo olmadığını lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebilir.” dedi.
Halk ortasında ‘kurşun ağırlığı’ ya da ‘kurşun paralizi’ olarak tabir edilen bu belirtinin, kişinin kollarında ve bacaklarında gerçek bir fizikî yük varmış üzere hissetmesi olduğuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, şunları söyledi:
“Bu durum ağır yorgunluk ve harekete geçmede zorlanma yaratır. Hem biyolojik hem ruhsal boyutu vardır. Beyindeki serotonin, dopamin ve noradrenalin seviyelerindeki değişiklikler ile gerilim hormonu dengesizlikleri biyolojik tabanı oluştururken; motivasyon kaybı, ümitsizlik ve isteksizlik de hareketi zorlaştıran ruhsal faktörlerdir. Bu belirti kişinin iradesizliği ya da ‘numara yapması’ olarak değerlendirilmemelidir.”
Atipik depresyonda güç düşüklüğü ve çok ahenge, günlük ömrü zorlaştırıyor!
Atipik depresyonda güç düşüklüğü ve çok ahenge eğiliminin, işe ya da sorumluluklara başlamayı ve sürdürmeyi zorlaştırdığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Zamanla erteleme, kaçınma ve toplumsal geri çekilme artabilir.” dedi.
Artmış iştah ve bilhassa karbonhidrat isteğinin kilo değişimlerine ve vücut algısı sıkıntılarına yol açabileceğine de işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Kişilerarası bağlantılarda ise reddedilmeye hassaslık ön plandadır. Küçük bir tenkit ya da ilgisizlik işareti ağır değersizlik hislerini tetikleyebilir. Gün içinde duygusal iniş çıkışlar yaşanması da bağları zorlaştırabilir.” biçiminde konuştu.
Atipik depresyon bayanlarda daha sık görülüyor!
Atipik depresyonun çoklukla ergenlik sonu ve erken yetişkinlik periyodunda başladığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, bayanlarda daha sık görüldüğünü söyledi.
Ergenlerde tablonun çabuk sonlanma, aileye karşı öfke, alınganlık ve anlaşılmadığını düşünme üzere belirtilerle daha bariz hale gelebileceğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, reddedilmeye hassaslığın bu yaş kümesinde daha dramatik yaşanabileceğini söz etti.
Atipik depresyonun ortaya çıkışı birçok nedene bağlı!
Atipik depresyonun ortaya çıkışının tek bir nedene bağlı olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, şöyle devam etti:
“Ailesinde depresyon, bipolar bozukluk ya da anksiyete bozukluğu bulunan bireylerde risk artar. Beyin kimyasındaki değişiklikler ve gerilim hormonu dengesizlikleri tesirli olabilir. Erken devir ebeveyn bağlantıları, baş etme biçimleri ve şimdiki gerilim faktörleri tabloyu şekillendirebilir.”
Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşım ilaç, psikoterapi ve hayat usulü düzenlemeleri!
Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşımın ilaç tedavisi, psikoterapi ve ömür üslubu düzenlemeleri olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Ancak belirtilerin yapısı nedeniyle birtakım farklılıklar olabilir.” dedi.
Aşırı ahenge ve güç düşüklüğünün ön planda olduğu durumlarda daha aktive edici özellikte antidepresanlar tercih edildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, “Psikoterapide ise duygudurumun çevresel olaylara bağlı değişkenliği, münasebetlerde kırılganlık ve reddedilme hassaslığı üzerinde bilhassa durulur. Müracaatlar çoğunlukla, münasebet problemleri ve terk edilme korkusu, tenkide çok hassasiyet, özsaygı ve değersizlik hisleri, motivasyon eksikliği ve erteleme ile duygusal yeme davranışları formunda olur.” sözlerini kullandı.
Erken müdahale kronikleşme riskini azaltır!
Atipik depresyon tedavi edilmediğinde yıllarca sürebilen, dalgalı lakin kalıcı bir seyir gösterebileceğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, “Erken müdahale kronikleşme riskini azaltır.” dedi.
Hangi belirtiler ciddiye alınması gerektiği hakkında bilgi paylaşan Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Küçük olaylara karşı çok duygusal yıkım, günde 10–12 saatten fazla ahenge ve yataktan çıkmakta zorlanma, bariz iştah artışı ve kilo değişimi, reddedilmeye çok hassasiyet, iki haftadan uzun süren çökkünlük, fonksiyonellikte besbelli düşüş, daima değersizlik, ümitsizlik ya da ömrün anlamsız olduğu kanıları günlük hayatı ve münasebetleri besbelli biçimde etkiliyorsa bir psikiyatri uzmanına başvurmak değerlidir. Erken takviye, güzelleşme sürecini kolaylaştırır ve uzun vadeli riskleri azaltır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
