Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL HASTANESİ Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, bağımlılık tedavisinde hastane sürecinden sonra başlayan gündelik hayata ahenk evresinde, nüks riskleri, aile tavrı ve psikoterapinin rolü hakkında bilgi verdi.
Tedavi sonrası hayata ahenk, bağımlılık tedavisinin en kritik evresi!
Bağımlılık tedavisinin en güçlü ve tıpkı vakitte en kritik evrelerinden birinin, kişinin tedavi sonrasında gündelik hayata tekrar ahenk sağlaması olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Bu süreç, hem hasta hem de doktor açısından çeşitli zahmetler barındırmakla birlikte, tedavinin ayrılmaz bir kesimidir. Zira bu kademede birtakım durumlar öngörülebilirken, kimileri beklenmedik halde ortaya çıkabilir.” dedi.
Kişinin davranış örüntüleri, kişilik özellikleri ve hastalık farkındalığının bu sürecin seyrini belirleyen temel ögeler ortasında yer aldığını tabir eden Çevirir, “Yataklı servislerde bağımlılık tedavisi genel olarak üç etapta ele alınır: akut devir, idame periyot ve denetim devri. Akut devir, bağımlılığın en alevli olduğu, kişinin mesleksel, toplumsal ve ailesel fonksiyonelliğinin önemli biçimde bozulduğu süreci kapsar. Ağır kullanım döngüsünün, mahrumluk belirtilerinin ve isteğin dorukta olduğu bu evrede, kişinin yataklı serviste tedavi altına alınması birden fazla vakit kaçınılmazdır. Bu karar bazen hastanın isteğiyle, bazen de hastalık şuurunun gereğince gelişmemiş olması nedeniyle hastanın isteği dışında alınabilir.” biçiminde konuştu.
Kişi tedaviyi erteledikçe, zihinsel olarak hastalıktan kaçtığını düşünüyor!
Bağımlılığın tabiatı gereği, her hastanın ‘tedavi olmalıyım’ farkındalığına sahip olmayabileceğine değinen Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Kişi tedaviyi erteledikçe, zihinsel olarak hastalıktan kaçtığını düşünür ve bu durum kısa vadede kendisine avantajlıymış üzere gelebilir.” dedi.
Bu noktada hastalık şuuru, içgörü ve farkındalığın birden fazla vakit hudutlu olduğuna işaret eden Çevirir, “Sosyal münasebetlerde yaşanan bozulmalar, evlilik sıkıntıları, mesleksel kayıplar ya fark edilmez ya da ertelenir. Halbuki tüm bu ögeler, bağımlılığın kişinin hayatında yarattığı çok taraflı tahribatın göstergesidir.” sözlerini kullandı.
Hastane süreci idman, gündelik hayat asıl sınav!
Akut periyotta temel müdahalelerin ilaç tedavisi, psikoterapi ve toplumsal dayanak olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Uyku ve iştah bozuklukları, his durum problemleri ve algısal bozulmalar bu devirde sıklıkla görülür.” dedi.
İlaçların sadece mahrumluk belirtilerini yönetmek için değil, beynin nörokimyasal istikrarını tekrar düzenlemek ve bilişsel fonksiyonları koruyabilmek için de kritik ehemmiyete sahip olduğunu vurgulayan Çevirir, şunları söyledi:
“Psikoterapi ise hastalık şuurunun gelişmesi ve kişinin yaşadıklarını anlamlandırabilmesi açısından vazgeçilmezdir. Lakin akut periyotta belirtiler yatışsa bile, hastalığın büsbütün denetim altına alındığından hiçbir vakit emin olunamaz. Altta kalan risk, uygun şartlarda tekrar alevlenebilir. Bu nedenle taburculuk sonrası ayakta tedaviye geçiş, tedavinin en kıymetli basamaklarından biridir. Hastanede yürütülen süreç bir manada idman, asıl imtihan ise kişinin gündelik hayata döndüğü periyottur.”
Hastanede sağlanan izolasyon, mesken ortamında da sürdürülmeli!
Ayakta tedavi sürecinde ilaçların sistemli kullanımının, ekseriyetle en az altı ay mühletle devam ettirildiğini kaydeden Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “İlaçların beyindeki tesirleri vakitle ortaya çıkar. Bu süreç, kırık bir kolun alçıya alınmasına benzetilebilir; alçı güzelleştirmez, güzelleşme için uygun ortamı sağlar.” dedi.
Hastanede sağlanan izolasyon ortamının, mümkün olduğunca mesken ortamında da sürdürülmesi gerektiğine dikkat çeken Çevirir, “Aksi hâlde dış tetikleyiciler süratle devreye girebilir. Bilhassa sanal kumar, unsur ya da alkol bağımlılığında telefon, toplumsal medya ve eski toplumsal etraf önemli risk ögeleridir.” ikazında bulundu.
Erken sorumluluk, bağımlılıktan uzak kalmayı güçlendiriyor!
Taburculuk sonrası kişinin günlük ömründe aşikâr bir rutin oluşturmasının büyük değer taşıdığının altını çizen Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Uyku düzeni, beslenme, sorumluluk alma ve disiplinin korunması tedavinin temel yapı taşlarıdır.” dedi.
Kişinin ‘hasta’ kimliğine sığınıp sorumluluklardan kaçmasının güzelleşmeyi geciktirdiğini aktaran Çevirir, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Kişi ne kadar erken sorumluluk alır ve hayata adapte olursa, bağımlılıktan uzak kalma ihtimali o kadar artar. Psikoterapinin sürdürülmesi bu noktada kritik bir rol oynar. Zira bağımlılığı besleyen temel ögeler; içsel çatışmalar, duygusal boşluklar, gerilimle baş etme zahmetleri ve dürtüselliktir. Kişi birçok vakit acıdan kaçmak için hazza yönelir. Terapide gaye, bu döngüyü fark etmek, isteği yönetebilmek ve kişinin içgörüsünü güçlendirmektir.”
Sinyallerin erken fark edilmesi, nüksün önlenmesi açısından önemli!
Bağımlılıkta sık karşılaşılan durumlardan birinin de kayma olduğunu lisana getiren Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Kayma, kişinin bir mühlet husus yahut davranıştan uzak kaldıktan sonra yine kullanıma yönelmesidir.” dedi.
Bu sürecin ekseriyetle ani olmadığını açıklayan Çevirir, “Öncesinde düşler, tetikleyici kanılar, çevresel uyaranlar ve duygusal dalgalanmalar görülür. Yağmurdan evvel havanın kapatması üzere, kaymanın da öncü işaretleri vardır. Bu sinyallerin erken fark edilmesi, nüksün önlenmesi açısından hayati kıymete sahiptir. Ailenin ve toplumsal etrafın tavrı, tedavinin seyrini direkt tesirler. Çok denetimci, suçlayıcı yahut baskılayıcı yaklaşımlar tedaviye direnci artırabilir. Tıpkı biçimde ‘iyi polis–kötü polis’ tavırları da sağlıklı değildir. Kıymetli olan, hastayı daima sorgulamak yerine, kullanım davranışına taban hazırlayan nedenler üzerinde durmaktır.” açıklamasını yaptı.
Bağımlılıkta en çok ziyan gören ve en geç onarılan alan: Güven!
Bağımlı bireylerin geçmişte yaşadıkları ağır haz tecrübelerini hasretle anımsamalarının doğal olduğunu aktaran Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, “Bu durum, bir çeşit yas süreci olarak da kıymetlendirilebilir. Kişi, artık eskisi kadar ağır haz alamadığını fark ettiğinde hayal kırıklığı yaşayabilir.” dedi.
İyileşme müddetinin şahıstan şahsa değiştiğini hatırlatan Çevirir, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu süreç kişinin hastalık farkındalığına, toplumsal dayanağına, beynin maruz kaldığı hasara ve bağımlılığın kronikleşme seviyesine bağlıdır. Bu nedenle bağımlılık için kesin bir düzgünleşme mühleti tanımlamak mümkün değildir. Ailelerin bu süreçte sevgi, şefkat ve sabır göstermesi; lakin birebir vakitte sağlıklı sonlar koyabilmesi gerekir. Çok korku bulaşıcıdır ve kişiyi baskı altında hissettirebilir. İnanç, bağımlılık sürecinde en çok ziyan gören alanlardan biridir ve yine inşası vakit alır. Güvenememek anlaşılabilir bir durumdur; lakin güvensizliği daima hastaya yansıtmak, güzelleşmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle bir adım geriden, dikkatli lakin sakin bir izleme daha sağlıklı bir yaklaşımdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
