Amerikan Kanser Derneği’nin 2026 Kanser İstatistikleri Raporu’na nazaran kanser tanısı alan her 10 şahıstan 7’si en az 5 yıl ömrünü sürdürüyor. Bu oran, kanser tedavisinde değerli bir eşiğin aşıldığını gösterirken; tıpkı periyotta bilhassa genç yaş kümesinde kolon kanseri hadiselerinin artması dikkat çekiyor. Son bilimsel çalışmalar, bağırsak dokusunda meydana gelen sertleşmenin, kanser gelişiminde genetikten bağımsız erken bir ihtar sistemi olabileceğine işaret ediyor. Şimdiki bilgiler ise kanserin sırf genetik bir hastalık olmadığını; erken teşhis, doku yapısı ve ömür stilinin da hastalığın gelişiminde belirleyici rol oynadığını ortaya koyuyor. Memorial Göztepe Hastanesi Kanser Merkezi Lideri Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, kolon kanserinde son ve yeni bilimsel yaklaşımlara ait bilgiler verdi.
Kanser artık yalnızca genetik bir hastalık değil
Kanser uzun yıllar yüklü olarak genetik mutasyonlar üzerinden tanımlandı. Fakat yeni bilimsel datalar, genetik testleri olağan olan bireylerde de kanser gelişebildiğini göstermektedir. Bu durum, kanserin sırf genetik değil; hücrenin bulunduğu doku ortamıyla da yakından bağlantılı bir hastalık olduğunu ortaya koymaktadır.
Genç yaşta kolon kanseri görülme sıklığı artıyor
Kolon kanseri ileri yaş hastalığı olarak bilinmekle birlikte, 50 yaş altı bireylerde görülme sıklığında artış izlenmektedir. Genç hastaların kıymetli bir kısmında kalıtsal genetik risk faktörleri saptanmamaktadır. Bu tablo, kolon kanserinin başlangıcında genetikten bağımsız biyolojik süreçlerin tesirli olabileceğini düşündürür. Son 30 yıla bakıldığında yıllık artış oranı yüzde 0,5 ile 2,4 ortasında değişmiş durumda. Mevcut eğilimin sürmesi halinde 2030 yılına kadar bu artışın yüzde 124’e ulaşması beklenmektedir. Örneğin; hadiselerin değerli bir kısmında “Lynch sendromu” üzere kalıtsal genetik mutasyonlar saptanmamıştır. Bu durum, kolon kanserinin sırf genetik faktörlerle açıklanamayacağını gösterir.
Bağırsak duvarındaki sertleşme erken bir ikaz olabilir
Son çalışmalar, genç kolon kanseri hastalarında bağırsak duvarının olağandan daha sert olduğunu göstermektedir. Üstelik bu sertliğin sırf tümörlü alanlarda değil, şimdi olağan görünümlü dokularda olduğu da tespit edildi. Elde edilen bulgulara bakıldığında kanser gelişiminin evvel bağırsak dokusunda yapısal değişiklikler başlattığı net bir formda saptanmıştır.
Kanserin fiziği, genetiği kadar belirleyici
Hücrelerin sadece kimyasal sinyallere değil, içinde bulundukları dokunun sertliğine de karşılık vermektedir. Bağırsak duvarındaki sertleşmenin, hücrelerde denetimsiz çoğalmayı tetikleyen sinyal yollarını aktive edebilir. Bu düzenek, genetik bir bozukluk olmaksızın da kanser sürecinin başlatabilir.
Gelecekte kolon kanserinde tarama yaklaşımları değişebilir
Kanser tedavisinde son yıllarda kıymetli ilerlemeler kaydedildi. Erken teşhis uygulamaları, gayeye yönelik tedaviler ve immünoterapiler sayesinde sağkalım oranlarında bariz artış sağlandı. Buna rağmen kanser tanısı alan kişi sayısındaki artış, önleyici yaklaşımların güçlendirilmesini ve risk faktörlerinin daha fazla önemsenmesini gerekli kıldı.
Elde edilen bilimsel bilgiler, tarama prosedürlerinde yeni bir devrin kapısını araladı. Gelecekte kolonoskopi uygulamalarında sadece poliplerin değil, bağırsak duvarı sertliğinin de kıymetlendirilmesi mümkün olabilecek. Bu da doku sertliğindeki artışın, kanser oluşmadan çok evvel saptanabilmesini ve erken bir ikaz işareti olarak kullanılabilmesini sağlayabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
