Ani başlayan, tek taraflı ve batıcı biçimde göğüs ağrısı ile nefes darlığı… Bu meseleler, bilhassa genç yaş kümesinde, çoklukla “kas ağrısı” olduğu düşünülerek, önemsenmiyor. Meğer şikâyetler, hayati risk taşıyan pnömotoraksın, toplumdaki bilinen ismiyle “akciğer sönmesinin” ilk habercisi olabiliyor. Yaygın inanışın tersine, akciğer sönmesi ileri yaştaki bireyleri değil; ekseriyetle 15 – 30 yaş kümesindeki genç yaş kümesini, bilhassa de erkekleri amaç alıyor. Belirtiler çoğunlukla hafif başlasa da tablo dakikalar içinde ağırlaşabiliyor! Acıbadem Bakırköy Hastanesi Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erdal Okur, akciğer sönmesinin çok sık görülen bir hastalık olmamakla birlikte, acil servis müracaatlarında değerli bir yer oluşturduğunu belirterek, “Akciğer zarlarında gelişen küçük yırtılmalar bazen hafif seyredebilir; lakin tedavide gecikildiğinde tablo süratle ilerleyebilir. Bunun sonucunda nefes darlığı artabilir ve kandaki oksijen seviyesi düşebilir. Ayrıyeten az, lakin son derece kritik bir durum olan ‘tansiyon pnömotoraks’ gelişebilir. Bu tabloda kaçan hava tek taraflı bir düzenekle birikir, göğüs içindeki basınç süratle yükselir ve kalbe dönen kan ölçüsü azalır. Buna bağlı olarak şok gelişebilir ve hayati risk oluşabilir” diyor. Hastalığın en tehlikeli istikametlerinden birinin belirtilerin bilhassa genç erişkinler tarafından hafife alınması olduğunu vurgulayan Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erdal Okur, “Pnömotoraks acil bir durumdur; dakikalar büyük kıymet taşır. Bu nedenle, ‘kas ağrısıdır’ kanısıyla tabibe başvurmakta gecikilmemelidir. Tek taraflı, batıcı stilde göğüs ağrısı birdenbire başladıysa, vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşuna başvurmak yaşamsal kıymet taşımaktadır” diye konuşuyor.
Bu belirtiler varsa, geç kalmayın!
Akciğerin etrafını saran ve “plevra” olarak isimlendirilen zar yapıları ortasına hava kaçması sonucu akciğerin kısmen yahut büsbütün sönmesi durumu “pnömotoraks” olarak tanımlanıyor. Normalde akciğer ile göğüs duvarı ortasında hava bulunmuyor. Akciğerin yüzeyinden rastgele bir nedenle bu aralığa hava geçmeye başlarsa, her nefes almamızla burada biriken hava akciğere baskı yaparak, kısmen yahut büsbütün sönmesine neden oluyor. Akciğer sönmesinde en tipik başlangıç, ani başlayan ve tek taraflı göğüs ağrısı ile nefes darlığı oluyor. Bunların yanı sıra süratli nefes alma, çarpıntı hissi, omuz yahut sırt bölgesine vuran ağrı ve öksürük de eşlik edebiliyor. İlerleyen ve ağır tabloda ise önemli nefes darlığı, morarma ile tansiyon düşüklüğü görülebiliyor.
Genellikle 15 – 30 yaş kümesindeki erkeklerde görülüyor!
Pnömotaraks, KOAH, astım ve akciğer enfeksiyonları üzere hastalıkların yanı sıra göğüs bölgesine gelen darbe yahut yaralanma sonucu gelişebiliyor. Yüksek basınç değişikliklerine maruz kalmak ve akciğer biyopsisi üzere yapılan birtakım cerrahi teşebbüsler de akciğerin sönmesine neden olabiliyor. Hastalığın en sık görülen formu ise bilinen bir akciğer hastalığı olmadan, ekseriyetle akciğerin zirve kısmında bulunan küçük hava keseciklerinin yırtılmasıyla oluşan akciğer sönmesi oluyor. Bu çeşit akciğer sönmesi “klasik” hasta profili olan, 15–30 yaş kümesindeki erkeklerde görülüyor. Bilhassa ergenlik devrinde süratli büyüme nedeniyle göğüs kafesi daha basıktan daha uzun bir biçime dönüşüyor lakin akciğerler bu form değişikliğine adapte olamıyor. Sonuç olarak, akciğerlerin üst kısımlarında hava keseleri oluşmaya başlıyor. Bu keseciklerin patlamaları da pnömotoraksa yol açıyor. Ayrıyeten, sigara kullanımına başlanması da akciğer sönmesinin genç yaş kümesinde daha sık rastlanmasının bir başka kıymetli sebebini oluşturuyor.
Risk altında olabilirsiniz!
Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erdal Okur, akciğer sönmesinde risk altında olan şahısları şöyle anlatıyor:
Genç, uzun uzunluklu, zayıf erkekler: Göğüs kafesi yapısı ve akciğer doruğundaki “gerilim” nedeniyle hava kesecikleri oluşumunun ve yırtılmanın daha muhtemel olduğu düşünülüyor.
Sigara içenler: Sigara, akciğer dokusunda inflamasyon ve yapısal değişiklikleri artırarak akciğerde hava kesecikleri gelişimini ve akciğerin sönme riskini yükseltiyor. Ayrıyeten nüks riskini de artırıyor. Elektronik sigara ve nargile kullanımı da misal biçimde tesir ediyor.
Akciğer hastalığı olanlar: Mevcut KOAH, amfizem ve akciğer fibrozisi üzere akciğer hastalığı olanlar da risk altında. Bu hastalıklarda akciğer “rezervi” aslında sonlu olduğundan pnömotoraks hem daha kolay gelişebiliyor hem de daha ağır seyrediyor.
Travma geçirenler: Trafik kazaları, düşmeler yahut darbe sonrası oluşan göğüs travmaları da akciğer sönmesine yol açabiliyor.
Hafif tabloda oksijen, ileri durumda göğüs tüpü
Pnömotoraks tanısı; muayene bulguları, akciğer grafisi yahut birtakım durumlarda tomografi ile konuluyor. Tedavide amaç, göğüs boşluğu içinde biriken havanın boşaltılarak akciğerlerin tekrar şişmelerini sağlamak. Prof. Dr. Erdal Okur, tedavinin akciğerin ne kadar çöktüğüne ve hastanın genel durumuna nazaran planlandığını belirterek, şu bilgileri paylaşıyor: “Belirgin bir şikayetin olmadığı hafif pnömotoraks tablosunda hastalar oksijen tedavisiyle takibe alınır. Fakat, uygulanan tedaviye karşın düzelme sağlanamıyor yahut tablo kötüleşiyorsa, göğüs tüpü prosedürüne başvurulur. Ayrıyeten, akciğerin sönme oranı fazlaysa, hastaya direkt göğüs tüpü uygulanır. Yaklaşık bir kalem kalınlığında olan ve ‘dren’ olarak isimlendirilen yarı esnek bir tüp, göğüs kafesinin yan tarafından göğüs boşluğuna, akciğer zarları ortasına yerleştirilir. Bu cerrahi teşebbüsle, akciğer zarları ortasında biriken havanın boşaltılması ve akciğer yüzeyindeki hava kaçağının vakitle kesilmesi hedeflenir.”
Hava kaçağı ameliyatla kapatılıyor
Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erdal Okur, göğüs tüpü tedavisine karşın akciğerdeki hava kaçağı devam ederse, endoskopik cerrahiyle bu kaçağın kapatıldığını belirtiyor. Ayrıyeten, pnömotoraks tekrarlıyorsa yahut iki akciğerde gelişmişe, yine cerrahi yola başvurulduğunu söz eden Prof. Dr. Erdal Okur, “Ameliyat sırasında hem havanın kaçtığı bölge tamir edilir hem de potansiyel patlama riski taşıyan akciğer yüzeyindeki hava kesecikleri tıraşlanır. Bunun yanı sıra akciğer zarları yapıştırılarak, akciğerin tekrar sönmesi önlenir” diye konuşuyor. Tedavi sonrasında pnömotoraksın tekrarlama riskini azaltmak için sigara ve elektronik sigaranın kesinlikle bırakılması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Erdal Okur, ayrıca, tüplü dalışın katiyetle yapılmaması gerektiği ikazında bulunuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
