Kilo vermeye çalışırken bazen hiç beklenmedik bir tabloyla karşılaşabiliyoruz. Daha az yeriz, daha çok hareket ederiz lakin tartı ibresinde bir değişim olmaz. Üstelik, bazen canımızı daha da sıkan bir şey olur; her zamankinden az yediğimiz halde kilo alırız. Acıbadem Altunizade Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Adnan Batman, bu durumun birden fazla vakit kusurlu beslenme ve ömür alışkanlıklarımızdan kaynaklandığını belirterek, “Diyet sürecinde kalori hesabı yapmamak, az yenilmesine karşın kilo alınmasının en yaygın sebeplerinden biridir. Fakat, kilo alınmasının nedeni yalnızca beslenme kusurları değildir. Vücudumuz bazen kronik gerilime, hareketsizliğe ve uyku bozukluğu üzere etkenlere karşı kendini müdafaaya alır ve yağ depolamaya yönelir. Bu nedenle az yemek her vakit tahlil olmayabilir” diyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Adnan Batman, ancak kilo artışının hormonal yahut metabolik hastalıklardan da kaynaklanabildiğini vurgulayarak, “Özellikle kısa müddette ve karın etrafında bariz kilo artışı varsa, metabolik yahut hormonal sebeplerin araştırılması son derece önemlidir” sözlerini kullanıyor. Doç. Dr. Adnan Batman, az yemeye karşın kilo artışına yol açabilen 10 etkeni anlattı; kıymetli teklifler ve ihtarlarda bulundu.
Hatalı diyetler
Az yenilmesine karşın kilo alımının en kıymetli sebeplerinden biri, diyet sürecinde kalori hesabı yapılmamasıdır. Bu durum farkında olmadan gereksinimden fazla güç alınmasına yol açabiliyor. Ayrıyeten, şok diyetler de kısa müddette süratli kilo kaybı sağlasalar da metabolizmayı yavaşlatabiliyor ve kas kaybına neden olarak kilo alımını kolaylaştırıyor.
Yetersiz ve kalitesiz uyku
Yetersiz ve kalitesiz uyku, az beslenilmesine karşın kilo artışının değerli nedenlerinden birini oluşturuyor. Doç. Dr. Adnan Batman, beş saatin altında uyuyan şahıslarda obezite riskinin yüzde 50 oranına kadar artabildiğine işaret ederek, şu bilgileri paylaşıyor: “Gece geç uyumak melatonin ve kortizol istikrarını bozar. Bu durum insülin hassaslığını azaltır ve bedeni yağ depolamaya daha yatkın hale getirir. Birebir vakitte kortizolün salınımını yükselterek karın etrafında yağlanmayı artırır. Dolayısıyla melatonin hormonunun yükseldiği 22:00-23:00 saatleri ortasında uyku moduna geçilmesi son derece kıymetlidir.”
Kronik stres
Kronik gerilim altında beden daha fazla kortizol hormonu salgılıyor. Bu hormon uzun mühlet yüksek seviyede kaldığında metabolizma suratını düşürüyor. Ayrıyeten, kan şekerini yükselterek insülin düzeyinin de artmasına neden olabiliyor; bu durum yağ depolanmasını kolaylaştırıyor. Kronik gerilim altında olan bireyler az yeseler bile yağ depolamaya daha yatkın hale gelebiliyor. Doç. Dr. Adnan Batman, stres hormonu kortizol yüksekliğinin bilhassa karın bölgesinde yağ dokusunu artırdığını belirterek, “Karın bölgesi kortizole daha hassas olduğu için yağ yakımı burada daha fazla belirginleşmektedir” diyor.
Kas kütlesinde azalma
Kas kaybı 35 yaş sonrasında yavaş fakat daima bir formda ilerliyor. Kas dokusunun metabolik olarak faal olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Adnan Batman, “Kas kütlesi azaldıkça bazal metabolizma suratı da düşmektedir. Bu durum, birebir ölçüde beslenmeye devam edilse bile bedenin daha az güç harcamasına ve vakitle yağ oranının artmasına neden olabilmektedir” bilgisini veriyor.
Hareketsiz yaşam
Sadece spor yapmak değil, gün içindeki toplam hareket ölçüsü da güç harcamasını belirliyor. Masa başında çalışma ve uzun müddet oturma üzere alışkanlıklarda günlük güç harcaması önemli halde azalıyor. Bu durumda kişi az besin tüketse bile harcanan güç daha düşük olduğu için kilo artışı görülebiliyor. Nizamlı günlük hareket, metabolizmanın daha faal kalmasına yardımcı oluyor ve kilo denetimini destekliyor.
Perimenopoz / Menopoz
Perimenopoz ve menopoz devirlerinde östrojen düzeyinin azalması metabolizmanın yavaşlamasına neden olabiliyor. Münasebetiyle az yenilse bile metabolizma daha yavaş çalıştığı için kilo alınabiliyor. Bu hormon değişimi bedenin yağı bilhassa karın bölgesinde depolama eğilimini artırıyor.
Tiroit yetmezliği (Hipotiroidi)
Metabolizmamızı düzenleyen tiroit hormonlarının eksikliğinde bazal güç harcaması düşüyor ve sıvı tutulumu gelişebiliyor. Ekseriyetle 2–4 kilo civarında kilo artışı yaşanırken beraberinde halsizlik, üşüme ve kabızlık üzere problemler da görülebiliyor.
Cushing sendromu
Cushing sendromu, bedenin uzun mühlet yüksek ölçüde kortizol hormonuna maruz kalmasıyla oluşan bir hastalık. Kortizol yüksekliği bilhassa karın bölgesi, ense ve yüzde yağ birikimine yol açıyor. Yüz yuvarlaklaşıyor, cilt inceliyor ve morarmalar gelişebiliyor. Doç. Dr. Adnan Batman, hızlı ve bölgesel kilo artışında Cushing sendromunun kesinlikle akla gelmesi gerektiğine işaret ediyor.
İnsülin direnci
İnsülin direncinde hücreler kan şekerini dengelemek için daha fazla insülin salgılıyor. İnsülin, glikozu hücrelere taşıma ve fazla enerjiyi yağ olarak depolama sinyali veren bir hormon. Kan şekeri olağan olsa bile yüksek insülin nedeniyle beden yağ depolamaya daha yatkın hale geliyor ve yağ yakımı zorlaşabiliyor. Kilo artışı bilhassa karın bölgesinde görülüyor.
Polikistik over sendromu
Polikistik over sendromu olan bayanlarda androjen artışı ile insülin direnci birlikte görülebiliyor. Bunun sonucunda az yenilmesine karşın kilo artışı yaşanabiliyor. Ayrıyeten adet düzensizliği, tüylenme ve akne üzere problemler da gelişebiliyor.
———————–kutu bilgisi ———-
Kilo artışına karşı 5 tesirli öneri!
- Gerçek kalori alımınızı objektif olarak belirleyin.
- Uyku sürenizi 7–8 saate çıkarın.
- Haftada en az 3 gün direnç idmanı yaparak, kas kütlenizi koruyun.
- Tiroit, insülin ve kortizol üzere temel hormon değerlendirmesi yaptırın.
- Kilonuzu ve bel etrafınızı sistemli olarak ölçün.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
