İnsanlık tarihinin en eski hastalıklarından birisi olan hatta Antik Mısır evraklarında bile bahsedilen böbrek taşı günümüzde en sık görülen hastalıkların başında geliyor. Global bir salgın olarak da nitelenen böbrek taşı; bölgesel faktörler, hareketsiz hayat, yetersiz sıvı alımı, gereğinden fazla protein – tuz tüketimi ve fazla kilolardan kaynaklanıyor. Bayanlarda da sık rastlanmaya başlayan böbrek taşı, vaktinde tedavi edilmediği takdirde böbrek yetmezliği üzere hayati risklerle sonuçlanan rahatsızlıklara neden olabiliyor. Doğum sancısına emsal ağrılarla şahısların ömür kalitesini olumsuz etkileyen böbrek taşları, lazerli ve robotik cerrahi metotlarla tedavi edilerek hastanın tıpkı gün taburcu olması sağlanabiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Fatih Yanaral, böbrek taşlarının nedenleri ve tedavi formülleri hakkında bilgi verdi.
Ülkemizde her 100 şahıstan 15’inde böbrek taşı görülüyor
Dünya genelinde böbrek taşı görülme sıklığı %5-15 ortasındayken, Türkiye’de bu oran %15 düzeylerine kadar çıkmaktadır. Yani ülkemizde her 100 bireyden yaklaşık 15’i hayatının bir periyodunda bu ağrılı süreçle tanışma riski altındadır. Bu yüksek oranın nedenlerini üç ana başlıkta açıklayabiliriz:
- Sıcak İklim: Türkiye, dünyada “taş kuşağı” olarak isimlendirilen riskli bölgededir. Artan hava sıcaklıkları bedende sıvı kaybını artırırken, idrarın ağırlaşmasına ve kristallerin çökmesine neden olur.
- Beslenme Kusurları: Aşırı tuz tüketimi (Türkiye’de günlük ortalama tuz tüketimi önerilenin iki katıdır) ve hayvansal proteinden güçlü beslenme, kalsiyum istikrarını bozarak taş oluşumunu tetikler.
- Genetik Faktörler: Ailesinde taş hikayesi olanlarda risk %30 daha fazladır.
Tedavi edilmeyen taş böbrek yetmezliğine neden olabilir
Böbrek taşının en kıymetli ve en sık belirtisi sırt ve bel ağrısıdır. Taşın olduğu böbrek tarafındaki uzun süren ağrılar ya da bıçak saplanır stildeki şiddetli ağrılar ile kendisini aşikâr etmektedir. Ayrıyeten idrar yaparken yanma, idrar renginde değişiklik, bulantı, kusma ve ateş de böbrek taşının belirtisi olabilir. Bir böbrek taşı tespit edildiğinde, tedavi planlamasındaki en değerli faktör taşın boyutu ve böbrekteki yeridir. Taşın boyutu ne kadar büyükse, hastanın taşı zaten düşürme talihi o kadar azdır. Tıbbi aygıtlardaki ve lazer teknolojisindeki gelişmeler sayesinde böbrek taşlarının cerrahi tedavisinde artık kapalı endoskopik formüller kullanılmaktadır.
Böbrek taşları bıçaksız ve izsiz tedavi edilebiliyor
Artık böbrek taşları için “açık ameliyat” tercih edilmemektedir. Özellikle endoskopik aletler ve lazer teknolojisindeki gelişmeler böbrek taşı tedavisini kolaylaştırmıştır. Son yıllarda gelişen en kıymetli yenilikler şunlardır:
- Lazer teknolojisi: Geleneksel lazerlerin yerini alan Thulium Fiber Lazer, böbrek taşı tedavisinde daha sık kullanılır hale geldi. Bu lazer taşları yalnızca kırmamakta, adeta “un” haline getirmektedir. Bu sistemle hastalar, süreç sonrası büyük kesimleri düşürme sancısı yaşamamaktadır. Ayrıyeten süratli tesiri sayesinde operasyon müddetlerini yarı yarıya kısaltmaktadır.
- Akıllı aspirasyon sistemleri: Artık taşlar kırılırken birebir vakitte endoskopik aygıtlara entegre sistemlerle vakumlanarak temizlenir. Bu da böbreğin içinin taşsız hale getirilmesini sağlamaktadır.
Bu yenilikler, endoskopik tedavileri kolaylaştırmakta ve hastalar tıpkı gün taburcu olabilmektedir.
Taştan korunmak için ömür biçiminizi değiştirin
Böbrek taşı tedavisinden sonra tekrar taş oluşmaması için doktor kontrollerinin yayında kişinin hayat biçiminde de şu değişiklikleri yapması gerekir;
- Yeterli Su Tüketin: Günde en az 2,5 litre su tüketin ve içine bir dilim limon atın. Limondaki sitrat taş oluşumunu maniler.
- Tuzu Azaltın: Sofradan tuzluğu kaldırın ve paketli besinlerden uzak durun.
- Düzenli İdman Yapın: Düzenli yürüyüş yerçekimi tesiriyle kristallerin böbrekten atılmasına yardımcı olur.
- Meyve-Sebze Yüklü Beslenin: Hayvansal protein tüketimini sınırlayıp zerzevat ve meyve yüklü beslenme alışkanlığı kazanın
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
