Dijital bağlantı araçlarının hayatın merkezine yerleştiği günümüzde, yalnızlık ferdi bir his olmanın ötesine geçerek global bir toplumsal sıkıntıya dönüşüyor. Üsküdar Üniversitesi Toplumsal Bilimler Enstitüsü Yeni Medya ve İrtibat Doktora Programı kapsamında yürütülen bir doktora çalışması, dijital çağda yalnızlığın jenerasyonlar ortası farklılıklar gösteren çok katmanlı bir olgu haline geldiğini ortaya koydu.
Dr. Yağmur Tanrıverdi tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay’ın yürüttüğü doktora tezinde, toplumsal medya kullanımının insan alakalarının niteliğini dönüştürdüğü ve bu dönüşümün giderek daha yalnız bireylerden oluşan bir toplumsal yapıyı beslediği belirlendi.
Araştırma, nitel metotla yürütüldü; X, Y ve Z nesillerinden faal toplumsal medya kullanıcılarıyla yapılan derinlemesine görüşmeler üzerinden dijital çağda toplumsal bağların dönüşümü ve yalnızlık tecrübesi incelendi. Görüşmelerden elde edilen bilgiler MAXQDA programı kullanılarak tematik tahlille değerlendirildi; nesiller ortası duygusal tabir farklılıklarını karşılaştırmak maksadıyla LIWC-22 yazılımından yararlanıldı.
Nitelikli münasebetlerin yerini yüzeysel bağlar aldı
Araştırma bulguları, toplumsal medya platformlarının irtibatı hızlandırmasına karşın münasebetlerin derinliğini zayıflattığını gösteriyor. Bilhassa X jenerasyonu iştirakçiler, geçmişte emek ve süreklilik gerektiren “nitelikli ilişkilerin” yerini yüzeysel ve süreksiz bağların aldığını vurguluyor. İştirakçiler, toplumsal medyadaki kalabalık arkadaş listelerinin gerçek hayattaki duygusal yakınlığı karşılamadığını ve bunun dijital yalnızlığı derinleştirdiğini tabir ediyor.
Sosyal medyada “görmek”, nitekim görüşmek mi?
Çalışma, sanal ortamda daima haberdar olma halinin yüz yüze görüşme gereksinimini azalttığını ortaya koyuyor. X ve Y nesillerine nazaran toplumsal medya, insan bağlarını canlı tutan “merak duygusunu” zayıflatarak fizikî buluşmaları erteliyor. İştirakçiler, birbirlerinin hayatlarını toplumsal medya üzerinden takip etmenin “zaten görüşülüyormuş” hissi yarattığını, bunun da güçlü bir yalnızlık hissine yol açtığını belirtiyor. Bu durum, dijital çağın “birlikte yalnızlık” olgusunu güçlendiriyor.
Kıyas kültürü yalnızlığı derinleştiriyor
Araştırmada öne çıkan bir öteki bulgu ise toplumsal medyada yaygın olan kıyas kültürü. Bilhassa Y ve Z nesilleri, oburlarının “en memnun ve mükemmel” anlarının paylaşıldığı içeriklerden olumsuz etkileniyor. İştirakçiler, bu paylaşımların kendilerinde yetersizlik, mutsuzluk ve yalnızlık hislerini artırdığını söz ediyor. “Herkes birlikte, ben neden yalnızım?” sorusu, bireylerin toplumdan uzaklaşmasına ve fizikî izolasyona sürüklenmesine neden olabiliyor.
Dijital etkileşimler değersizlik hissi yaratabiliyor
Sosyal medya etkileşimlerinin günlük hayatın değerli bir modülü haline geldiği bilhassa Z jenerasyonu iştirakçiler, iletilere geç karşılık verilmesi ya da hiç cevap alınamaması durumunda kendilerini kıymetsiz ve yalnız hissettiklerini lisana getiriyor. Jest ve mimiklerden mahrum dijital irtibat ortamlarının yanlış anlaşılmalara açık olması, duygusal kırılganlığı daha da artırıyor.
Kuşaklar ortasında yalnızlığa bakış farklılaşıyor
Araştırma sonuçları, yalnızlığın jenerasyonlar ortasında farklı manalar taşıdığını gösteriyor. X ve Y nesilleri yalnızlığı hüzün, dışlanma ve anlaşılmama hisleriyle ilişkilendirirken; Z jenerasyonu yalnızlığı ferdî gelişim için bir fırsat olarak değerlendirebiliyor. Lakin Z nesli da toplumsal medyada beklediği ilgiyi göremediğinde yalnızlık hissinden olumsuz etkileniyor.
Yalnızlık ferdî değil, yapısal bir sorun
Çalışma, dijital çağda yalnızlığın sadece ferdî bir sorun değil, bağlantı biçimlerinin ve platform kültürünün şekillendirdiği yapısal bir toplumsal sorun olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, dijital irtibatın insan bağlarında nicelik değil nitelik üzerinden tekrar düşünülmesi gerektiğine işaret ediyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
