Dijital teknolojiler günlük hayatın vazgeçilmez bir modülü olarak hayatın her alanında yer alıyor. Lakin ekran karşısında geçirilen müddetin artması ve bilinçsiz kullanım; omurga sıhhati başta olmak üzere kas-iskelet sistemi ve ruhsal istikrar üzerinde olumsuz tesirlere yol açabiliyor. Uzun müddet ekran başında kalmak boyun, omuz ve bel ağrılarıyla birlikte duruş bozukluklarına, uyku kalitesinde azalmaya ve dikkat müddetinde kısalmaya neden olabiliyor. Bu nedenle dijital kullanımın omurga sıhhati üzerindeki tesirlerini kıymetlendirmek büyük önem taşıyor. Memorial Göztepe Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Doç. Dr. İlknur Topal Yarat, dijital ekran kullanımının omurga sıhhatine tesirleri ve alınması gereken tedbirler hakkında bilgi verdi.
Dijital teknolojiler omurga sıhhatini nasıl etkiliyor?
İnsan bedeni uzun mühletler boyunca sabit bir durumda kalmak üzere tasarlanmamıştır. Bu nedenle hareketsiz ömür biçimi, vakitle sırf fizikî değil, tıpkı vakitte ruhsal gerilimin de artmasına yol açar. Ekran karşısında uzun mühlet hareketsiz kalmak; omurganın doğal eğriliklerinin bozulmasına, kas kümeleri ortasında dengesizliklerin gelişmesine ve eklemlere binen yükün artmasına neden olur.
Bel ve sırt ağrıları, duruş bozuklukları kaçınılmaz
Özellikle başın öne eğik konumda kalması, boyun omurlarına olağanın çok üzerinde baskı uygulanmasına yol açar. Bu durum vakitle boyun, bel ve sırt ağrıları, postür (duruş) bozuklukları ve kas spazmları ile kendini gösterebilir. Ayrıyeten çene sıkma, tansiyon tipi baş ağrıları, omuz ve üst sırt bölgesinde sertlik sık görülen şikayetler ortasındadır. Uzun müddetli ekran kullanımı uyku kalitesinde azalma, dikkat ve konsantrasyon müddetinde kısalma üzere bilişsel sıkıntılara da yer hazırlayabilir. Tüm bu fizikî tesirler, beraberinde huzursuzluk, yorgunluk ve ruhsal dengesizlik belirtilerini de getirebilir.
Her yaşta omurga sıhhati için risk oluşturuyor
Uzun müddetli ve denetimsiz dijital ekran kullanımı, her yaş kümesinde omurga sıhhati açısından değerli riskler barındırır. Bilhassa çocukluk periyodunda artan ekran müddeti; boyun eğriliği ve skolyoz gelişimine yer hazırlayabilir. Sağlıklı bir omurga gelişimi için çocuklarda günlük ekran müddetinin ülkü olarak 1-2 saati aşmaması önerilir. Yetişkinlerde uzun periyodik masa başı ve ekran kullanımı postür bozukluklarına, boyun ve bel sorunlarına neden olabilir. Omuz, dirsek ve el bileği ağrıları sık görülen şikayetler ortasındadır ve vakitle kronik kas-iskelet sıkıntılarına dönüşebilir.
Daha ileri yaşlarda ekran karşısında geçirilen mühletin artması, hareketsizlikle birlikte kas kütlesinde azalmaya (sarkopeni) ve omurga sorunlarının belirginleşmesine yol açabilir. Bu durum ömür kalitesini düşürürken, düşme riski, bağımlılık davranışları ve erken mevt riskinde artışla da ilişkilendirilmektedir. Yaş kümesi ne olursa olsun, çok dijital ekran kullanımı; dikkat, hafıza ve bilişsel fonksiyonlarda bozulma ile birlikte ruhsal sıhhati olumsuz etkileyerek bağımlılık riskini artırabilir.
Bilinçli dijital kullanım omurga sıhhatini destekler
Dijital dünyada yer almak günümüzde kaçınılmazdır. Fakat ekran kullanımını istikrarlı ve şuurlu biçimde yönetmek, hem fizikî hem de ruhsal sıhhatin korunmasında değerli rol oynar. Teknolojinin ömrü yönetmesine müsaade vermek yerine, kullanım sonlarını bireyin kendisinin belirlemesi gerekir. Omurga sıhhatini koruyarak dijital araçları kullanmak mümkündür. Günlük hayata eklenecek birkaç küçük alışkanlık değişikliği, ekran kullanımının olumsuz tesirlerini azaltabilir. Ekranların sırf iş ve gereklilik durumlarında kullanılması, teknolojinin bir cümbüş aracı değil gereksinim aracı olarak görülmesi kıymet taşır. Çalışma müddetlerinin bölünmesi, sistemli ortalar verilmesi, esneme ve hafif antrenmanların günlük rutine eklenmesi omurganın korunmasına katkı sağlar.
Sağlıklı bir omurga için 7 pratik öneri
Dijital ekran kullanımının omurga üzerindeki olumsuz tesirlerini azaltmak için günlük hayatta uygulanabilecek kolay lakin tesirli alışkanlıklar büyük değer taşır. Bu teklifler, hem masa başı çalışanlar hem de uzun mühlet ekran karşısında vakit geçiren bireyler için yol gösterici olabilir:
- Her 30 dakikada bir 5 dakika mola verin. Kısa molalar kasların gevşemesine ve omurganın rahatlamasına yardımcı olur.
- Her 60 dakikada ayağa kalkın ve yürüyün. Kan sirkülasyonunu artırarak kas-iskelet sisteminin yükünü azaltır.
- Boyun, omuz, bel ve el bileklerini tertipli olarak esnetin. Esneme hareketleri kas sertliğini ve spazm riskini azaltır.
- Ekranı göz hizasında konumlandırın. Başın daima aşağıda yahut üstte kalması boyun omurlarına çok yük bindirir.
- Sandalye yüksekliği ile kol ve bilek durumunu ergonomik hale getirin. Eklemlere binen yükü azaltarak uzun vadeli ağrıların önüne geçer.
- Basit nefes idmanları uygulayın. Nefes antrenmanları hem fizikî rahatlama sağlar hem de zihinsel gerilimi azaltır.
- Haftada en az 3 gün nizamlı antrenman yapın. Sistemli fizikî aktivite omurga sıhhatini dayanaklar ve kas gücünü artırır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
