Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nce düzenlenen “Diş Hekimliğinde Yapay Zekâ” başlıklı sempozyum Üsküdar Üniversitesi NP Sıhhat Yerleşkesi İbni Sina Oditoryumu’nda gerçekleştirildi.
Sağlık teknolojileri ve yapay zekânın (YZ) dental teşhis, tedavi ve planlama süreçlerindeki dönüştürücü rolünü akademik bir yerde ele almak emeliyle düzenlenen sempozyumda, diş hekimliğinde yapay zekâ algoritmalarının teşhis doğruluğunu artırma, klinik karar dayanak sistemlerini güçlendirme ve şahsileştirilmiş tedavi planlamaları oluşturma potansiyeli bilimsel taraflarıyla ele alındı.
Prof. Dr. Ergün Yücel: “Yapay zekâ günümüzde bir klinik pratiğidir”
Program, Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ergün Yücel’in açılış konuşmasıyla başladı. Prof. Dr. Ergün Yücel, yapay zekânın artık bir gelecek tasavvuru değil, sıhhat alanında günlük uygulamanın kesimi haline geldiğini vurguladı.
Yapay zekâ konusunun teorik bir tartışma başlığı olmaktan çıktığını tabir eden Prof. Dr. Yücel, “Yapay zekâ günümüzde bir gelecek senaryosu değil, artık günümüzün bizim açımızdan bir klinik pratiğidir. Teşhisten tedavi planlamasına kadar her kademede mesleğimizin bütün ana bilim kollarında oyunun kuralları adeta tekrar yazılmaktadır.” diye konuştu.
Hata ihtimali sıfıra inecek
Prof. Dr. Yücel, “Yıllarca diş hekimliğinde ‘önce ziyan verme’ dedik. Lakin artık günümüzde yapay zekâ teknolojileri ile bir adım öteye geçtik ve ‘Hata yapma ihtimalini sıfıra indir’ diyoruz. Bu tahminen de yapay zekayla birlikte bir konsept olacak.” sözünde bulundu.
Yapay zekâ hali hazırda kullanılıyor
Yapay zekânın hâlihazırda birçok alanda etkin olarak kullanıldığını lisana getiren Prof. Dr. Yücel, “Radyolojide insan gözünden kaçabilecek ayrıntıları yakalayabiliyoruz. Cerrahide milimetrik hassasiyetle rehberlik eden uygulamalar kullanıyoruz. Ortodontiden endodontiye, pedodontiden öbür alanlara kadar klinik dayanak sistemi olarak bu teknolojilerden yararlanıyoruz.” dedi.
Ancak teknolojinin kutsallaştırılmaması gerektiğini de vurgulayan Prof. Dr. Yücel, yapay zekânın hekimlik sanatının yerini alamayacağını söyledi ve “En gelişmiş algoritma bile bir tabibin hastasıyla kurduğu inanç bağının ve insani dokunuşun yerini tutamaz. Hiçbir algoritmanın empati yeteneği yoktur” diye konuştu.
Prof. Dr. Yücel, yapay zekânın mesleği tehdit etmediğini, bilakis kusur hissesini azalttığını ve vakit idaresinde avantaj sağladığını tabir ederek, “Bu toplantının bir birinci olmasını ve bilimsel altyapı açısından daha farklı uygulamalarla geliştirilmesini diliyorum.” diyerek kelamlarını tamamladı.
Prof. Dr. Türker Tekin Ergüzel: “Geliştirdiğimiz sistemler doktorun yerine geçmez”
Açılışın akabinde gerçekleştirilen birinci oturumda yapay zekânın sıhhat alanındaki genel çerçevesi ve etik boyutu ele alındı. Oturumda konuşan Üsküdar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Türker Tekin Ergüzel, “Yapay Zekâ ve Sıhhatteki Uygulamaları” başlıklı sunumunda bilhassa klinik dataya dayalı gerçek uygulamaları paylaştı.
Yaklaşık 15 yıldır üniversite bünyesinde faaliyet gösteren NPİSTANBUL Hastanesi’nde üretilen klinik datalar üzerinden çalışmalar yürüttüklerini belirten Prof. Dr. Ergüzel, “Geliştirdiğimiz sistemlerin tamamı bir ön teşhis sistemidir. Bunlar karar takviye sistemleridir. Karar tabibe aittir, bizim sistemlerimiz o karara takviye olur.” dedi.
Yapay zekânın en büyük muhtaçlığı veri
Yapay zekâ uygulamalarının temelinde büyük data olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ergüzel, Endüstri 4.0 süreciyle birlikte seri üretim mantığından “büyük bilgi odaklı” bir yapıya geçildiğini tabir etti ve “Günlük hayatta hepiniz data üretiyorsunuz. Telefonlarınız yüzünüzü tanıyor, sesinizi tanıyor. Bunun ardında sinyal sürece ve imaj sürece algoritmaları var.” sözünde bulundu.
Makine öğrenmesinden derin öğrenmeye geçişle birlikte bilgi hacminin katlanarak arttığını, bu nedenle GPU’lu ve nöromorfik bilgisayarların devreye girdiğini söz eden Prof. Dr. Ergüzel, “Nöromorfik bilgisayar nöronu taklit eder. Hem bilgi işler hem süreksiz hem kalıcı hafıza üzere çalışır. Harikulade süratlidir.” halinde konuştu.
Karınca, sürü ve arı algoritmaları
Sunumunda biyomimetik (doğadan esinlenen) optimizasyon algoritmalarına da yer veren Prof. Dr. Ergüzel, karınca kolonisi, sürü zekâsı ve arı algoritmalarının sıhhat verisi tahlilinde kullanıldığını anlattı. Karıncaların feromon yoluyla en kısa yolu bulma sistemini örnek gösteren Prof. Dr. Ergüzel, bu mantığın data içerisinden en manalı öznitelikleri seçmekte kullanıldığını söyledi ve “48 öznitelikle %60 doğruluk elde ediyorduk. Karınca koloni optimizasyonu kullandığımızda 22 öznitelik seçildi ve doğruluk %80’e çıktı.” dedi.
Sürü zekâsı ile sürü psikolojisinin karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ergüzel, “Sürü psikolojisinde sorgusuz taklit vardır. Sürü zekâsında ise oburlarının deneyimlerinden istifade ederek rasyonel karar verme vardır.” tabirinde bulundu.
Arı algoritmasını ise “waggle dance” (arı dansı) üzerinden örnekleyen Prof. Dr. Ergüzel, arıların 6 kilometreye kadar noktasal doğrulukta nektar kaynağı adresi verebildiğini belirtti.
40 bin datayla his tanıma modeli
Psikiyatrik hastalıkların yanı sıra yüz üzerinden his tanıma çalışmaları da yürüttüklerini belirten Prof. Dr. Ergüzel, 40 binin üzerinde bilgi kullanarak 7 temel duyguyu sınıflandırdıklarını açıkladı.
Konuşmasının sonunda yapay zekânın sunduğu fırsatların yanında eğitim sistemine düşen sorumluluğa dikkat çeken Prof. Dr. Ergüzel, gençlerin makinelerin kolay kolay yapamayacağı alanlarda yetiştirilmesi gerektiğini tabir etti.
Prof. Dr. Bellaz: “Yapay zekâ diş hekimliğinde yeni bir aygıt değil, paradigmayı değiştirecek”
Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Anabilim Kısmından öğretim üyesi ve Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Protetik Diş Tedavisi Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Berk Bellaz, “Bilimsel Bilgi, Etik Meseleleri ve Toplumsal Ön Yargılar” başlıklı konuşmasında yapay zekâ çalışmalarının etik hudutlarını ve toplumsal yansımalarını kıymetlendirerek, yapay zekânın sadece teknolojik bir yenilik değil, bilimsel kanıyı ve doktor kimliğini dönüştürebilecek bir paradigma değişimi manasına geldiğini söyledi.
Yapay zekânın diş hekimliğinde sadece yeni bir aygıt üzere algılanmasının eksik bir yaklaşım olduğunu belirten Prof. Dr. Bellaz, “Bilimsel doğrunun bile mutlak olmadığı bir devirde yapay zekâ kararlarına nasıl yaklaşacağız?” sorusunu yöneltti.
Yapay zekâ karar vermez, karar dayanağı sunar
Yapay zekânın “her şeyi bilen bir falcı” üzere görülmesinin tehlikeli olduğunu tabir eden Prof. Dr. Bellaz, “Yapay zekâ mevcut dataları tarar, olasılıkları ortaya koyar ve bir karar takviye düzeneği sunar. Kararın kendisini vermez.” dedi.
Yapay zekâ ile birlikte etik ve hukuksal tartışmaların kaçınılmaz olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Bellaz, “Bilimsel doğrunun kesin olmadığı bir periyotta verilen karardan kim sorumlu olacak? Doktor mi, yazılımcı mı, algoritma mı?” sorusunu gündeme getirdi.
Hekim kimliği değişecek
Otonom robotların devreye girmesiyle fizikî yorgunluk, manipülasyon yanılgısı üzere beşere has sınırlılıkların azalacağını söyleyen Prof. Dr. Bellaz, “Yeni doktor; empati odaklı, karar koordinatörü ve gözetici hekimlik merkezli bir profile evrilecek.” diye konuştu.
Prof. Dr. Bellaz, yapay zekânın teşhis ve tedavide kullanımı için zarurî bir “yapay zekâ formasyon eğitimi”nin de gündeme gelebileceğini söz ederek, “Nasıl öğretmenlik için formasyon gerekiyorsa, tahminen de yapay zekâ kullanan doktorlar için de misal bir eğitim koşul olacak” dedi.
Prof. Dr. Yumuşhan Günay: “Yapay zekâ planlamada pusula olabilir fakat dizaynda hâlâ yolun başındayız”
Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Anabilim Kısmı öğretim üyesi Prof. Dr. Yumuşhan Günay, sempozyumda “Subperiostal İmplantların İmalinde Yapay Zekânın Kullanımı” başlıklı sunumuyla yapay zekânın implant planlamasındaki rolünü ve hudutlarını kapsamlı biçimde ele aldı.
Sunumunu, tez öğrencisi ve tıpkı vakitte intern diş doktoru Furkan Hastaoğlu ile birlikte hazırladıklarını belirten Prof. Dr. Günay, “Bu mevzu birebir vakitte öğrencimizin tez çalışması. Birlikte yürüttüğümüz bir araştırma sürecinin orta çıktıları niteliğinde.” dedi.
Yüzde 30’a yakın bir popülasyonda klasik implant uygulanamıyor
Subperiostal implantların değerine değinen Prof. Dr. Günay, günümüzde implant dizaynında hâkim olan konseptin “dübel mantığı” olarak tabir edilen yaklaşım olduğunu hatırlattı. “Bu tıp implantların klinikte uygulanamadığı %30’a yakın bir popülasyon var” diyen Prof. Dr. Günay, ek cerrahi teşebbüs gerektiren ya da buna karşın uygulanamayan olayların önemli bir hasta kümesini oluşturduğunu vurguladı.
Literatür ve planlamada güçlü, üç boyutlu dizaynda zayıf
Yapay zekanın literatür ve planlamada güçlü, üç boyutlu dizaynda zayıf olduğunu söyleyen Prof. Dr. Günay, “Yapay zekânın tasarım evresindeki zayıflığının iki temel nedeni olabilir. Birincisi data tabanının fakirliği. İkincisi görsel sürece yeteneğindeki zafiyet.” diye konuştu.
Planlama ve literatür derleme evresinde yapay zekânın “inanılmaz bir tasarruf ve kolaylık” sağladığını vurgulayan Prof. Dr. Günay, üç boyutlu gerçek anatomik modelleme kelam konusu olduğunda ise şimdi klinik beklentileri karşılamadığını söz etti.
Prof. Dr. Günay, yapay zekânın kolaycılık aracı olarak görülmemesi gerektiğini söyleyerek, “Beklentilerimizi kolaycılıkla eşleştirerek yapay zekâyı kullanmak sakat bir yaklaşım olur. İpin ucu bizim elimizde olmalı. Şu an prestijiyle yapay zekâ; yardımcı teşhis ve planlama aracı olarak çok güçlü, ancak dizaynın sorumluluğunu devredeceğimiz bir noktada değil.” dedi.
Sempozyumda neler yapıldı?
İkinci oturumda Dr. Öğr. Üyesi Fatma Aslı Konca Taşova ortodontide yapay zekâ uygulamalarını ele alırken, Dr. Öğr. Üyesi Anıl Özgün Karatekin endodontide dijital rehberlik, artırılmış gerçeklik ve robotik takviye bahislerini anlattı. Prof. Dr. Hacer Şahin Aydınyurt, periodontolojide akıllı teşhis sistemlerinden şahsileştirilmiş tedavi yaklaşımlarına uzanan süreci kıymetlendirdi. Dr. Öğr. Üyesi Büşra Sınmaz, derin öğrenme yollarıyla MR imgeleri üzerinden temporomandibular eklem (TME) yapısal bileşenlerinin segmentasyonunu bilimsel datalar ışığında aktardı. Sempozyumun son kısmında Dr. Öğr. Üyesi Hazal Abat, gömülü üçüncü molar dişlerde oluşan patolojik durumların yapay zekâ modelleriyle tespitini ele aldı. Dr. Öğr. Üyesi Ece İrem Ravalı Ertan, ağız, diş ve çene cerrahisinde yapay zekâ uygulamalarına ait şimdiki gelişmeleri paylaştı. Programın son sunumu ise Öğr. Gör. Yaren Dilci Halmedow tarafından gerçekleştirildi. Halmedow, protetik diş tedavisinde yapay zekâ ve akıllı casusların kullanımına dair gelecek perspektifini iştirakçilerle paylaştı. Sempozyumda iştirakçilerle toplu fotoğraf da çekildi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
