12 Mart Dünya Böbrek Günü vesilesiyle açıklamalarda bulunan Türkiye Nefroloji Derneği Yönetim Kurulu Lideri ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Anabilim Kolu öğretim üyesi Prof. Dr. Aydın Türkmen, Türkiye’deki kronik böbrek hastalığı tablosunun ciddiyetine dikkat çekerek organ bağışı ve erken teşhisin hayati değerini vurguladı.
TÜRKİYE’DE 10 MİLYON KİŞİ RİSK ALTINDA
Prof. Dr. Aydın Türkmen tarafından paylaşılan datalara nazaran, Türkiye’de kronik böbrek hastalığı görülme sıklığı %16 düzeyine ulaşmıştır. Bu istatistik, yaklaşık 10 milyon vatandaşımızın böbrek yetersizliği riskiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Hastalığın sinsi ve ilerleyici (progresif) karakterine değinen Türkmen, erken teşhisin süreci durdurabileceğini yahut yavaşlatabileceğini belirterek vatandaşları nizamlı denetim yaptırmaya davet etti. Hastalık böbrek işlevlerinin %15’in altına düştüğü son evreye ulaştığında, hastalar için hayati seçeneklerin diyaliz yahut organ nakli olduğunu belirten Türkmen, şu dataları paylaştı: “Türkiye’de her yıl yaklaşık 13 bin yeni hasta diyaliz sistemine eklenirken, yıllık nakil sayısı 3.500 civarında kalmaktadır. Organ nakli, hastaya yalnızca yüksek bir ömür kalitesi sunmakla kalmaz, tıpkı vakitte diyalize oranla hayat müddetini de manalı ölçüde uzatır.”
ORGAN BAĞIŞINDA KADAVRA EKSİKLİĞİ VE BATI İLE UÇURUM
Türkiye’nin organ nakli cerrahisindeki başarısına karşın bağış oranlarında istenilen düzeyde olmadığını vurgulayan Türkmen, kadavra bağışının yetersizliğine dikkat çekti. Batı ülkelerinde nakillerin %90’ı kadavradan (beyin mevti gerçekleşmiş kişilerden) yapılırken, Türkiye’de bu oranın tam zıddı olduğunu ve nakillerin %90’ının canlı donörlerden sağlandığını belirtti. Milyon nüfus başına düşen kadavra bağış sayısının Türkiye’de 5 iken, ABD ve İspanya üzere ülkelerde 50 düzeylerinde olması, toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini bir kere daha ortaya koydu.
Donör kahrını aşmak için “Çapraz Nakil” (Takas Nakli) sisteminin kıymetine değinen Prof. Dr. Türkmen, doku yahut kan kümesi uyumsuzluğu nedeniyle nakil olamayan ailelerin ulusal bir havuzda toplanmasının nakil sayılarını en az %10 artıracağını tabir etti. Ayrıyeten, yeni yönetmeliklerle beyin mevti tespit edilen hadiselerde aileye haber verme sürecinin kolaylaştırılmasının bilimsel açıdan olumlu bir adım olduğunu, fakat toplumsal kabulün de eş vakitli geliştirilmesi gerektiğini ekledi.
BİR MUVAFFAKİYET HİKAYESİ: NAKİLLİ ANNELER
Organ naklinin yalnızca bir tedavi değil, hayata tekrar dönüş olduğunu belirten Türkmen, diyaliz etabında anne olma bahtı biyolojik olarak çok düşük olan bayan hastaların, başarılı bir nakil sonrası sıhhatine kavuşarak bebek sahibi olabildiğini müjdeledi. Türkmen, klinik bünyesinde takip edilen ve nakil sonrası anne olan yaklaşık 200 hastanın bulunduğunu, bu durumun organ bağışının toplumsal en somut meyvesi olduğunu söz etti.
Sonuç olarak; erken teşhis, bağış şuuru, nakil sonrası titiz takip ve merkezlerin “sağ kalım oranları” üzerinden sıkı denetlenmesi, Türkiye’nin böbrek sıhhati siyasetinin temel taşlarını oluşturmalıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
