Otizmli bireyler, Down sendromlu hastalar ve felç geçirenlerde diş hastalıklarının görülme sıklığı, genel topluma kıyasla daha yüksek. Aktüel sayılar da bunu kanıtlıyor; engelli bireylerde diş eti hastalıklarının görülme oranı yüzde 60 ile yüzde 90 ortasında değişiyor. Bu durumun en önemli nedenleri ortasında ise; motor kısıtlılıklar, bilişsel davranışsal faktörler ile anatomik farklılıklar var. El-göz uyumunun yetersiz olması ve ince motor becerilerindeki sonluluklar, günlük ağız bakımının faal formda yapılmasını zorlaştırıyor.
Özellikle Down sendromu olan bireylerde görülen büyük lisan yapısı, dar çene ve diş çapraşıklıkları, hem paklığı güçleştiriyor hem de dişeti hastalıklarını artırıyor. Bu nedenle Down sendromlu bireylerde erken diş kaybı, olağan popülasyona nazaran 3-4 kat daha sık karşılaşılan bir durum. Otizm spektrum bozukluğu bulunan bireylerde ise diş hekimiyle iş birliği kurmak güç olabilirken ağız içi süreçlere hassasiyet gelişebiliyor. Kullanılan epilepsi ve depresyon ilaçları da ağız kuruluğuna yol açarak çürük riskini artırabilmekte. Tükürüğün azalması ise, ağız içindeki doğal savunma düzeneklerini zayıflatan bir durum. Hasebiyle bakım veren eksikliği ya da ağız hijyeninin ikinci plana atılması üzere ihmaller, diş çürüğü, diş eti hastalıkları ve erken diş kaybı riskini artırıyor.
İstanbul Okan Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Endodonti Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Gözde Akbal Dinçer, ağız sıhhatinin korunmasında sistemli ve yanlışsız günlük bakımın en kritik adım olduğunu vurgulayarak hem aileler hem de bakım verenler için bu husustaki tekliflerini paylaşıyor:
Günlük Bakımda En Büyük Gereksinim: Destek
Ailelerin ve bakım verenlerin eğitimi bu süreçte belirleyici bir role sahip. Pek çok engelli birey dişlerini tek başına kâfi seviyede temizleyemediği için aile üyelerinin etkin iştirakine muhtaçlık duyuyor. Aynada birlikte diş fırçalama üzere metotların, hakikat alışkanlık kazandırmada tesirli olduğunu unutmayın. Günde iki kere florürlü diş macunu ile fırçalama yapmayı ihmal etmeyin.
Motor kısıtlığı bulunan bireylerde elektrikli diş fırçası kullanılabilir. Ağız kuruluğu yaşayan bireylerde ise şekersiz sakız yahut yapay tükürük eserleri destekleyicidir.
Beslenme Tertibinde Şekere Geçit Yok
Özellikle şekerli, yumuşak besinler dişlerde daima asit oluşumuna neden olarak çürük riskini artırır. Bu nedenle bisküvi, meyve suyu ve püre kıvamındaki besinlerin tüketimini sonlandırın.
Kontrol Kaide Ancak Daha Sık!
Engelli bireylerin olağan popülasyona nazaran daha sık, ekseriyetle 3-6 ayda bir diş doktoru tarafından kıymetlendirilmesi daha sağlıklıdır. Fissür örtücüler, topikal flor uygulamaları ve profesyonel diş taşı paklığı üzere hami uygulamalar, önemli diş sıkıntılarının önüne geçebilir. Gerekli durumlarda sedasyon ile planlı ve kısa seanslarla tedavi seçenekleri de uygulanabiliyor. İş birliğinin mümkün olmadığı yahut çok sayıda sürecin gerektiği hastalarda ise dental tedaviler genel anestezi altında tek seansta inançlı bir formda gerçekleştirilebiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
