Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, son devirde okullarda artış gösteren şiddet olaylarına ait değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye’de de daha fazla görülmeye başladı!
ABD’de sıkça gündeme gelen okul şiddetinin artık Türkiye’de de daha fazla görülmeye başladığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, “Özellikle ergenlik devri, yani lise çağı, gençlerin ağır duygusal değişimler yaşadığı ve kimlik gelişiminin öne çıktığı bir periyottur. Bu nedenle bu yaş kümesinde öfke denetimi, akran baskısı ve kendini kanıtlama isteği üzere faktörler şiddet davranışlarını tetikleyebilmektedir. Şiddet hadiseleri belli bir okul tipiyle hudutlu değildir; lakin riskli toplumsal etraf, düşük okul aidiyeti ve takviye sistemlerinin zayıf olduğu ortamlarda daha sık görülebilir.” dedi.
Ergen beyni şimdi tam olgunlaşmamış oluyor
Ergenlik devrinde şiddet davranışının sadece disiplin sorunu olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, “Ergen beynini frenleri takılmamış güçlü bir motora sahip bir otomobile benzetebiliriz. Planlama, dürtü denetimi ve mantıktan sorumlu alan lakin 20’li yaşların ortasında tamamlanır. Dolayısı ile ergenlikte duygusal reaksiyonlar ve dürtüler çok süratlidir ve denetim edilemeyebilir. Rastgele bir kriz yahut gerilim anında sonucunu düşünmeden öfke ile şiddete başvurabilirler. Ayrıyeten ergenlik periyodunda beynin bilhassa hislerle ilgili bölgeleri çok etkin çalışırken, karar verme ve sonuçları kıymetlendirme ile ilgili kısımlar şimdi tam olarak olgunlaşmamıştır. Bu durum gençlerin bazen ani kararlar almasına, riskli davranışlara yönelmesine ve öfke anında sonuçlarını düşünmeden hareket etmesine yol açabilir. Hasebiyle ergenlikte yaşanan dürtüsellik ve risk alma eğilimi, uygun dayanak ve yönlendirme olmadığında şiddet davranışlarına yer hazırlayabilir.” diye konuştu.
Olumlu okul iklimi şiddeti azaltıyor
Araştırmaların, öğrencilerin kendilerini inançta hissettikleri ve okula ilişkin olduklarını düşündükleri ortamlarda şiddet davranışlarının bariz formda azaldığını gösterdiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, “Okul iklimi, bir okulun eğitim-öğretim faaliyetlerini, paydaşların tavırlarını ve akademik başarıyı etkileyen ruhsal ve toplumsal ortamdır. İnançlı ve huzurlu bir ortam, toplumsal münasebetler ve aidiyet duygusu, öğretmen ve akranlarla ilişkiler, kabul görme okul ikliminin toplumsal boyutudur ve şiddet oranları üzerindeki tesiri kritiktir. Okul iklimi olumlu olduğunda öğrenciler meselelerini konuşabilecekleri yetişkinler bulabilir ve krizler büyümeden çözülebiliyor. Bu noktada rehberlik servisleri çok kritik bir rol oynuyor. Lakin birçok okulda ruhsal danışman sayısının sonlu olması, öğrenci sayısına nazaran dayanak hizmetlerinin yetersiz kalmasına neden olabiliyor. Önleyici çalışmaların güçlendirilmesi büyük değer taşıyor.” sözünde bulundu.
Aile içi bağlantı belirleyici rol oynuyor
Okul şiddetinin ortaya çıkmasında aile ortamının değerli bir belirleyici olduğunu lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, şöyle devam etti:
“Okul şiddetinin yahut genel olarak çocuklardaki şiddet eğiliminin ortaya çıkmasında en kıymetli belirleyiciler aile içi irtibat ve ebeveyn tavırlarıdır. Konutta şiddete uğrayan yahut şiddete şahit olan çocukların şiddete meyilli olmaları açısından yüksek risk altında olduğu bilinmektedir. Çocuklar okul dışındaki toplumsal etraflarında ve bilhassa aile ortamında öğrendikleri davranışları okula taşımaktadırlar. Aile içerisindeki çatışmalar, konut ortamındaki sert bağlantı, şiddet içeren davranışlar yahut çok baskıcı tavırlar sonucunda çocuk bu davranışları içselleştirerek bir sorun çözme formülü olarak sergileyebilir. Buna karşılık açık irtibatın olduğu, çocuğun hislerinin dinlendiği ve sonların sağlıklı halde korunduğu ailelerde çocukların toplumsal hünerleri daha güçlü gelişir ve şiddete yönelme mümkünlüğü azalır.”
PISA bilgilerine nazaran Türkiye’de öğrenciler daha yalnız hissediyor
Toplumsal kutuplaşma ve öfke lisanının de gençler üzerinde tesirli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, şunları kaydetti:
“Gençler yalnızca ailelerinden ve okullarından değil, birebir vakitte içinde yaşadıkları toplumdan da öğrenirler. Toplumda artan kutuplaşma ve öfke lisanı, gençlerin hem okul içindeki toplumsal bağlarını hem de genel ruhsal uygun oluşlarını derinden etkilemektedir. Toplumsal kutuplaşmanın bir yansıması olarak okul ortamında ‘ötekileştirme’ davranışları sıklıkla görülmektedir. PISA 2022 dataları, Türkiye’deki öğrencilerin OECD ortalamasına nazaran okulda kendilerini daha fazla yabancılaşmış, dışlanmış ve yalnız hissettiklerini göstermektedir. Bilhassa ‘diğer öğrenciler tarafından kasıtlı olarak yalnız bırakılma’ oranı Türkiye’de (%12,3), OECD ortalamasının (%7) epeyce üzerindedir.”
Siber zorbalık fizikî şiddete dönüşebiliyor
Sosyal medyada kullanılan sert lisanın gençlerin irtibat biçimini etkilediğini belirten Dr. Gülaldı, “Toplumda öfke lisanının yaygınlaşması, farklılıklara tahammülün azalması ve çatışmaların sert biçimde tabir edilmesi gençler üzerinde model tesiri yaratabilir. Bilhassa toplumsal medya ortamlarında kullanılan sert lisan, gençlerin irtibat biçimini ve çatışma çözme yollarını etkileyebilmektedir. Siber zorbalık ile okul içi fizikî şiddet ortasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Siber zorbalık çevrim içi ortamda başlasa da tesirleri gerçek hayata taşınabiliyor. Toplumsal medya üzerinden yapılan aşağılamalar, dışlama ya da tehditler öğrenciler ortasında gerginliği artırabiliyor ve bu durum okul ortamında fizikî çatışmalara dönüşebiliyor. Bu nedenle dijital ortamlarda yaşanan zorbalığın da okul güvenliği ve öğrenci ruh sıhhati açısından ciddiye alınması gerekiyor.” biçiminde konuştu.
Londra’daki “Red–Blue School Wars” örneği
Gençlerin şiddet eğilimine ait aktüel bir örnek olarak İngiltere’de bilhassa Londra’da gündeme gelen “Red–Blue School Wars” olaylarını hatırlatan Dr. Gülaldı, “Londra’da bazı bölgelerde farklı okullardaki öğrenciler toplumsal medya üzerinden organize olarak kırmızı ve mavi renklerle sembolleşen kümeler halinde karşı karşıya geldikleri olaylar ile gündeme geldi. Toplumsal medya aracılığı ile öğrenciler ortasında ‘Kırmızıya Karşı Mavi’ çatışmaları düzenlenmesini ve öğrencilerin pergel, metal tarak, makas, cetvel ve mutfak bıçağı, havai fişek üzere öbür silahlarla kendilerini silahlandırarak ‘şiddete başvurmalarını’ teşvik ediyorlar. Bu durum bir tıp okul aidiyetinin vakit zaman rekabet ve çatışmaya dönüşebildiğini gösteriyor. Toplumsal medya bu çeşit kümeleşmeleri hızlandırabiliyor ve önemli boyutlara ulaşabilecek toplu bir harekete dönüşebiliyor.” dedi.
Gençlerin aidiyet muhtaçlığı hakikat yönlendirilmeli
Ergenlik periyodunda gençlerin güçlü bir aidiyet muhtaçlığı hissettiğini vurgulayan Dr. Gülaldı, “Bu örnekler aslında gençlerin kimlik arayışı ve aidiyet muhtaçlığının ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Ergenlik devrinde gençler bir kümeye ilişkin hissetmek ister. Şayet bu aidiyet duygusu sağlıklı toplumsal ortamlar yerine rekabet ve çatışma üzerinden kurulursa, okul içi şiddet olayları ortaya çıkabiliyor. Okullarda yaşanan şiddet olaylarını yalnızca kişisel bir sorun olarak görmek yanlışsız değildir. Bu tıp olaylar birden fazla vakit kişisel, ailevi, okul ve toplumsal faktörlerin bir ortaya gelmesiyle ortaya çıkar. Bu nedenle tahlil de çok boyutlu olmalıdır. Okullarda sosyal-duygusal hünerleri geliştiren programların artırılması, ruhsal takviye hizmetlerinin güçlendirilmesi, ailelerle iş birliğinin artırılması ve dijital ortamların daha şuurlu kullanılması bu mevzuda kıymetli adımlar olabilir. En değerlisi ise gençlerin kendilerini görülmüş, anlaşılmış ve bedelli hissettikleri inançlı ortamlar yaratmaktır. Bir öğrenci kendini sahiden ilişkin hissettiği bir okulda, problemlerini konuşabileceği yetişkinler bulduğunda şiddete başvurma ihtimali kıymetli ölçüde azalır.” halinde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
