Türkiye nüfusunun %49,98’ini bayanlar, %50,02’sini erkekler oluşturdu
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına nazaran 31 Aralık 2025 tarihi prestijiyle, bayan nüfus 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfus 43 milyon 59 bin 434 kişi oldu. Öteki bir tabirle, toplam nüfusun %49,98’ini bayanlar, %50,02’sini ise erkekler oluşturdu. Bayanlar ile erkekler ortasındaki bu oransal istikrar, bayanların daha uzun yaşaması nedeniyle, 60 ve daha üst yaş kümesinden itibaren bayanların lehine değişti. Bayan nüfusun oranı, 60-74 yaş kümesinde %51,9 iken 90 ve üzeri yaş kümesinde %69,7 oldu.
Cinsiyete ve yaş kümesine nazaran nüfus oranı, 2025
Kaynak: TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2025
Kadınların erkeklerden 5,2 yıl daha uzun yaşadığı görüldü
Hayat Tabloları sonuçlarına nazaran doğuşta beklenen ömür müddeti 2022-2024 devrinde Türkiye geneli için 78,1 yıl iken bayanlarda 80,7 yıl, erkeklerde 75,5 yıl oldu. Genel olarak bayanların erkeklerden daha uzun yaşadığı ve doğuşta beklenen hayat müddeti farkının 5,2 yıl olduğu görüldü.
Doğuşta sağlıklı ömür müddeti bayanlarda 56,3 yıl oldu
Belirli bir yaştaki kişinin günlük hayattaki faaliyetlerini sonlandıracak bir sıhhat sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısını tabir eden sağlıklı ömür müddeti, 2022-2024 periyodunda sıfır yaşında bulunan bir kişi için Türkiye genelinde 57,6 yıl iken bayanlarda 56,3 yıl, erkeklerde 58,9 yıl oldu. Buna nazaran, erkeklerin doğuşta sağlıklı ömür mühletinin bayanlardan 2,6 yıl daha uzun olduğu görüldü.
Ortalama eğitim mühleti bayanlarda 8,8 yıl oldu
Ulusal Eğitim İstatistiklerine nazaran 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim müddetinin yıllara nazaran arttığı görüldü. Türkiye geneli için 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim müddeti 2011 yılında 7,3 yıl, bayanlarda 6,4 yıl, erkeklerde 8,3 yıl iken, 2024 yılında Türkiye genelinde 9,5 yıl, bayanlarda 8,8 yıl, erkeklerde 10,2 yıl oldu.
Cinsiyete nazaran ortalama eğitim müddeti, 2011-2024
Kaynak: TÜİK, Ulusal Eğitim İstatistikleri Data Tabanı, 2011-2024
En az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha üst yaştaki bayanların oranı %88,3 oldu
Ulusal Eğitim İstatistiklerine nazaran en az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha üst yaştaki nüfusun toplam nüfus içindeki oranının 2008-2024 yılları ortasında arttığı görüldü. En az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha üst yaştaki bireylerin toplam nüfus içindeki oranı, 2008 yılında %75,1 iken 2024 yılında %92,6 oldu. Bu oran cinsiyete nazaran incelendiğinde, 2008 yılında en az bir eğitim seviyesini tamamlayan 25 ve daha üst yaştaki bayanların oranı %67,5, erkeklerin oranı %82,8 iken, bu oran 2024 yılında bayanlarda %88,3, erkeklerde ise %97,0 oldu.
Cinsiyete nazaran en az bir eğitim seviyesini tamamlayanların oranı, 2008-2024
Kaynak: TÜİK, Ulusal Eğitim İstatistikleri Data Tabanı, 2008-2024
Yükseköğretim mezunu olan 25 ve daha üst yaştaki bayanların oranı %23,6 oldu
Ulusal Eğitim İstatistiklerine nazaran yüksekokul ve fakülte, yüksek lisans ve doktora mezunu olan 25 ve daha üst yaştaki nüfusun toplam nüfus içindeki oranı, 2008 yılında %9,1 iken 2024 yılında %25,2 oldu. Bu oran cinsiyete nazaran incelendiğinde, 2008 yılında yükseköğretim mezunu olan 25 ve daha üst yaştaki bayanların oranı %7,1, erkeklerin oranı %11,2 iken bu oran 2024 yılında bayanlarda %23,6, erkeklerde ise %26,8 oldu.
Cinsiyete nazaran seçilmiş göstergeler, 2024
Kaynak: TÜİK, Ulusal Eğitim İstatistikleri Data Tabanı, 2024
TÜİK, Hanehalkı İşgücü Araştırması, 2024
Annesi yükseköğretim mezunu olanların %84,4’ünün yükseköğretim mezunu olduğu görüldü
Ulusal Eğitim İstatistiklerine nazaran ebeveynin tamamladığı eğitim seviyesine nazaran ferdin tamamladığı eğitim seviyesi oranına bakıldığında, ebeveynin eğitim düzeyi yükseldikçe bireyin eğitim seviyesinin yükseldiği görüldü. Annesi yükseköğretim mezunu olan 25 yaş ve üzeri nüfusun 2024 yılında %84,4’ünün yükseköğretim mezunu olduğu görüldü.
Yükseköğretim mezunu bayanların işgücüne iştirak oranı %68,7 oldu
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına nazaran 2024 yılında 15 ve daha üst yaştaki nüfusun işgücüne katılma oranının %54,2 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda %36,8, erkeklerde ise %72,0 oldu.
İşgücüne katılma oranı eğitim durumuna nazaran incelendiğinde, bayanların eğitim düzeyi yükseldikçe işgücüne daha fazla katıldıkları görüldü. Okuryazar olmayan bayanların işgücüne katılma oranı %14,6, lise altı eğitimli bayanların işgücüne katılma oranı %27,5, lise mezunu bayanların işgücüne katılma oranı %38,5, mesleksel yahut teknik lise mezunu bayanların işgücüne katılma oranı %43,8 iken, yükseköğretim mezunu bayanların işgücüne katılma oranı %68,7 oldu.
Cinsiyet ve eğitim durumuna nazaran işgücüne katılma oranı, 2024
Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Araştırması, 2024
Kadınların istihdam oranının erkeklerin yarısından daha az olduğu görüldü
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına nazaran 2024 yılında 15 ve daha üst yaştaki nüfusun istihdam oranının %49,5 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda %32,5, erkeklerde ise %66,9 oldu.
En yüksek istihdam oranı %54,7 ile TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) bölgesinde, en düşük istihdam oranı ise %39,5 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) ve TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgelerinde gerçekleşti.
En yüksek bayan istihdam oranı, %39,3 ile TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) bölgesinde, en düşük bayan istihdam oranı ise %20,9 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde gerçekleşti.
Kadın istihdam oranının en yüksek ve en düşük olduğu 5 bölge, İBBS 2. Seviye, 2024
Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Araştırması, 2024
En yüksek erkek istihdam oranı, %72,3 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesinde, en düşük erkek istihdam oranı ise %59,0 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgesinde gerçekleşti.
Erkek istihdam oranının en yüksek ve en düşük olduğu 5 bölge, İBBS 2. Seviye, 2024
Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Araştırması, 2024
Kadınların istihdamda yarı vakitli çalışma oranı %18,3 oldu
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına nazaran yarı vakitli çalışanların istihdam içindeki oranının 2024 yılında %12,1 olduğu görüldü. Bu oran bayanlarda %18,3, erkeklerde ise %9,0 oldu.
Hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki bayan istihdam oranı %26,9 oldu
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına nazaran hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki bireylerin istihdam oranı, 2014 yılında %59,8 iken 2024 yılında %60,0 oldu. Bu oran cinsiyete nazaran incelendiğinde, 2024 yılında hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş kümesindeki bayanların istihdam oranının %26,9, erkeklerin istihdam oranının ise %90,9 olduğu görüldü.
Kadın büyükelçi oranı %28,4 oldu
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre kadın büyükelçi oranı 2011 yılında %11,9 iken 2025 yılında %28,4 oldu. Erkek büyükelçi oranı ise 2011 yılında %88,1 iken 2025 yılında %71,6 oldu.
Kadın milletvekili oranı %19,9 oldu
Türkiye Büyük Millet Meclisi datalarına nazaran 2025 yıl sonu prestijiyle 592 milletvekili içerisinde bayan milletvekili sayısının 118, erkek milletvekili sayısının ise 474 olduğu görüldü. Meclisteki bayan milletvekili oranı 2007 yılında %9,1 iken, 2025 yılında %19,9 oldu.
Yükseköğretimde misyonlu profesörler içinde bayan profesör oranı %34,9 oldu
Yükseköğretim İstatistiklerine nazaran yükseköğretimde misyonlu profesörler içerisindeki bayan profesör oranı 2010-2011 öğretim yılında %27,6 iken 2024-2025 öğretim yılında %34,9 oldu. Yükseköğretimde vazifeli doçentler içerisindeki bayan doçent oranı ise, 2010-2011 öğretim yılında %32,2 iken 2024-2025 öğretim yılında %43,3 oldu.
Üst ve orta seviye yönetici durumundaki bayan oranı %21,5 oldu
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına nazaran üst ve orta seviye yönetici konumundaki bayan oranı 2012 yılında %14,4 iken 2024 yılında %21,5 oldu.
Borsa İstanbul’da süreç gören en büyük 50 şirketin (BİST 50) yönetim kurulu üyelerine bakıldığında, 2016 yılında %12,2 olan bayan üye oranı 2025 yılında %18,3 oldu.
Kadın Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) işçisinin oranı %34,2 oldu
Belirli bir periyotta (genellikle bir takvim yılı) bir kişi ya da küme tarafından Ar-Ge faaliyetleri için harcanan müddetin tıpkı devirde çalışılan toplam mühlete bölünmesi yoluyla hesaplanan Tam Vakit Muadili (TZE), 0 ile 1 ortasında bir paha alarak milletlerarası Ar-Ge işçisi karşılaştırmalarında kullanılmaktadır. Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına nazaran, TZE cinsinden bayan Ar-Ge işçi sayısı, 2024 yılında 106 bin 74 kişi ile toplam Ar-Ge işçi sayısının %34,2’sini oluşturdu. Dallar prestijiyle TZE cinsinden bayan Ar-Ge işçi oranı, yükseköğretimde %47,9, kâr hedefi olmayan kuruluşların da dâhil edildiği genel devlette %30,6, mali ve mali olmayan şirketlerde ise %28,2 oldu.
TZE cinsinden Ar-Ge insan kaynağının cinsiyete nazaran kesim içi dağılımı, 2024
Kaynak: TÜİK, Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması, 2024
Ortalama birinci evlenme yaşı bayanlarda 26,0 oldu
Evlenme İstatistiklerine nazaran resmi olarak birinci evliliğini 2025 yılında yapmış olan bayanların ortalama evlenme yaşı 26,0 iken erkeklerin ortalama evlenme yaşı 28,5 oldu. Ortalama birinci evlenme yaşının en yüksek olduğu vilayet, bayanlarda 29,6 yaş, erkeklerde 32,4 yaş ile Tunceli oldu. Ortalama birinci evlenme yaşının en düşük olduğu vilayet ise bayanlarda 23,7 yaş ile Kilis, erkeklerde 26,4 yaş ile Şanlıurfa oldu.
Cinsiyete nazaran ortalama birinci evlenme yaşının en yüksek ve en düşük olduğu 3 vilayet, 2025
Kaynak: TÜİK, Evlenme İstatistikleri, 2025
Kadınların %17,0’ının eğitim düzeylerinin eşlerinden daha yüksek olduğu görüldü
ADNKS sonuçlarına nazaran resmi evliliklerde eşler ortasındaki eğitim farkı incelendiğinde, 2024 yılında bayanların %38,3’ünün kendilerinden daha yüksek eğitimli erkeklerle evli olduğu görüldü. Eşlerinden daha yüksek eğitimli olan bayanların oranının %17,0, eğitim düzeyleri tıpkı olan eşlerin oranının ise %43,3 olduğu görüldü.
Kesinleşen boşanma davaları sonucu annenin velayetine verilen çocuk oranı %74,6 oldu
Boşanma İstatistiklerine nazaran 2025 yılında mutlaklaşan boşanma davaları sonucu çocukların velayetinin çoğunlukla anneye verildiği görüldü. Annenin velayetine verilen çocuk oranı %74,6 iken babanın velayetine verilen çocuk oranı ise %25,4 oldu.
Yapay zeka kullanan bayanların oranı %18,8 oldu
Yapay Zeka İstatistiklerine nazaran İnternet kullanan bireylerden üretken yapay zeka kullandığını beyan edenlerin oranı 2025 yılında %19,2 oldu. Bu oran bayanlarda %18,8 iken erkeklerde %19,4 oldu. Yapay zeka kullanma oranı yaş kümelerine nazaran incelendiğinde, en fazla yapay zeka kullanan bireylerin %39,4 ile 16-24 yaş kümesinde olduğu görüldü. Bu yaş kümesindeki bayanların %40,5’inin, erkeklerin ise %38,3’ünün yapay zeka kullandığı görüldü.
Beyin göçü oranı bayanlarda %1,6 oldu
Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistiklerine nazaran yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2024 yılında %2,0 oldu. Bu oran bayanlarda %1,6 iken erkeklerde %2,4 oldu.
Yoksulluk yahut toplumsal dışlanma riski altında olan bayanların oranı %30,1 oldu
Yoksulluk ve Hayat Şartları İstatistiklerine nazaran yaş kümelerine nazaran yoksulluk yahut toplumsal dışlanma riski altında olanların oranına bakıldığında, 2025 yılında toplam nüfusun %27,9’unun risk altında olduğu, bu oranın bayanlarda %30,1 iken erkeklerde %25,6 olduğu görüldü. Tıpkı oranlara 18-64 yaş kümesi için bakıldığında, yoksulluk yahut toplumsal dışlanma riski altında bulunan bayanların oranı %28,4, erkeklerin oranı %21,8 olarak görüldü.
Kadınların en fazla maruz kaldığı şiddet tipinin ruhsal şiddet olduğu görüldü
Türkiye Bayana Yönelik Şiddet Araştırması sonuçlarına nazaran ömrünün rastgele bir periyodunda şiddete maruz kalmış bayanların %28,2’sinin ruhsal şiddete, %18,3’ünün ekonomik şiddete, %12,8’inin fizikî şiddete, %10,9’unun ısrarlı takibe, %8,3’ünün dijital şiddete ve %5,4’ünün cinsel şiddete uğradığı görüldü.
Tamamlanan eğitim düzeyi ve şiddet cinsine nazaran şiddete maruz kalmış bayanların oranı incelendiğinde, eğitim düzeyi yükseldikçe ekonomik şiddet azalırken ısrarlı takip ve dijital şiddetin arttığı görüldü. Ekonomik şiddet, bir okul bitirmeyen bayanlar için %31,8 iken yükseköğretim mezunlarında %8,9 oldu. Israrlı takip ise yükseköğretim mezunu bayanlar için %16,1 iken bir okul bitirmeyen bayanlar için %5,3 oldu. Dijital şiddet, yükseköğretim mezunu bayanlar için %13,4 iken bir okul bitirmeyen bayanlar için %2,2 oldu.
Yaşamının rastgele bir devrinde şiddete maruz kalmış bayanların %39,5 ile en fazla eş/eski eş/birlikte olduğu şahıslar tarafından şiddete uğradığı görüldü. Fizikî, ruhsal ve cinsel şiddete maruz kalmış bayanların sırasıyla %56,0, %42,0 ve %38,3 oranları ile en fazla eş/eski eş/birlikte olduğu şahıslar tarafından şiddete uğradığı görüldü. Ekonomik şiddete maruz kalmış bayanların %66,5 ile en fazla ailelerinden biri tarafından şiddete uğradığı görüldü. Israrlı takip ve dijital şiddete maruz kalmış bayanların sırasıyla %39,6 ve %62,3 oranları ile en fazla yabancı biri tarafından şiddete uğradığı görüldü.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
