Kolorektal kanserler dünyada ve ülkemizde de sık görülen kanser çeşitleri ortasında üçüncü sırada yer alıyor. Genetik faktörler, obezite, sistemsiz beslenme alışkanlıkları, sigara kullanımı üzere faktörler kolorektal kanserlere yer hazırlayabiliyor. 45 yaş üzerinde, her iki cinsiyette de daha sık görülmeye başlayan bu kanserler, kalın bağırsağın iç yüzeyinde gelişen poliplerin vakitle kanserleşmesi ile ortaya çıkıyor. Kolonoskopisi ile erken teşhis edilebilen kolon kanseri birinci 5 yıllık süreçte sağ kalımı % 90 oranında artırabiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Erdem Akbal, 1-31 Mart Kolon Kanseri Farkındalık Ayı” kapsamında kolon kanserinin nedenleri, erken teşhisin ehemmiyeti ve tedavi sistemleri hakkında bilgi verdi.
Kolon (kalın bağırsak) kanseri, tüm dünya ile birlikte ülkemizde de hem erkeklerde hem bayanlarda en sık görülen kanserler ortasında üçüncü sırada, kansere bağlı vefatlar açısından ise ikinci sarıda gelmektedir. Kolon kanserinin dünyada görülme sıklığı incelendiğinde tüm dünyada artış eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Fakat bununla birlikte erken teşhis ve tarama programlarının yaygınlaştırılması da hastalığın tedavisinde değerli oranda artış olduğu ortaya çıkmıştır. Kolorektal kanserlerin büyük çoğunluğu adenomatöz poliplerden gelişmektedir. Adenom–karsinom sekansı olarak tanımlanan bu süreç çoklukla 5–10 yıllık bir vakit dilimini kapsar. Bu biyolojik süreç, hastalığın tarama programları ile erken evrede saptanmasına ve hatta premalign lezyon etabında önlenmesine imkan tanımaktadır.
Tarama 45 yaş sonrası olarak güncellendi
Kalın bağırsak ve rektum kanserleri ailesel, genetik geçişli ve rastlantısal olarak üç sebeple ortaya çıkmaktadır. Kromozom bozukluğu, genetik yapıdaki yapısal ve kimyasal değişimler de kanser sürecinin sebepleri ortasında yer almaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda kolon kanserinin görülme yaşının giderek daha erken yaş kümelerine kaydığını ortaya koymuştur. Bu nedenle birçok milletlerarası kılavuz, ortalama riskli bireylerde tarama başlangıç yaşını 45 olarak güncellemiştir. Bu yaklaşım, erken başlangıçlı kolorektal kanser olaylarındaki artışa karşı gözetici bir strateji olarak bedellendirilmektedir.
Ailenizde kalın bağırsak kanseri varsa…
Kolon kanseri gelişiminde genetik ve çevresel faktörler birlikte rol oynamaktadır. Ailesinde birden fazla kalın bağırsak kanseri olan, kolonoskopide 1 cm’den büyük, yüksek derecede farklılaşma gösteren polip bulunanların öbür aile bireylerinde de kanser riskinin arttığı göstermektedir. Kolorektal kanserini artıran en önemli sebepler şunlardır;
- 45 yaş ve üzeri olmak
- Ailede kolorektal kanser öyküsü
- Obezite ve metabolik sendrom
- Sedanter ömür tarzı
- Liften yoksul, kırmızı ve işlenmiş etten varlıklı beslenme
- Sigara ve çok alkol tüketimi
- İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
Kolorektal kanserler belirti vermeden ilerliyor
Kolorektal kanserler birden fazla vakit erken evrede hiçbir belirti vermeden seyretmektedir. Semptomlar ekseriyetle hastalık ilerlediğinde ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle tarama programlarının semptomdan bağımsız olarak yürütülmesi büyük kıymet taşımaktadır. İleri evredeki kolorektal kanserin belirtileri şunlardır;
- Dışkılama alışkanlığında değişiklik
- Rektal kanama
- Demir eksikliği anemisi
- Karın ağrısı
- Açıklanamayan kilo kaybı
Kolonoskopi teşhis ve tedavide değerli kolaylık sağlıyor
Kolonoskopi, kolorektal kanser taramasında altın standart yol olarak kabul edilmektedir. Kononoskopi, teşhisin yanı sıra tedavi ve güzelleşmede de hasta için kıymetli bir avantaj sağlamaktadır. Zira tıpkı süreç sırasında poliplerin çıkarılabilmesi, kolon kanserini önleyici tesirinin temelini oluşturmaktadır. Olağan bir kolonoskopi sonrası ortalama riskli bireylerde ekseriyetle 10 yıl ortayla tekrar önerilmektedir. Lakin bu mühlet, ferdî risk faktörlerine ve saptanan lezyonların özelliklerine nazaran değişiklik de gösterebilmektedir.
Belirti yoksa da taramalarınızı yaptırın
Erken evrede saptanan kolorektal kanserlerinde 5 yıllık sağ kalım oranları %90’ın üzerindeyken, ileri evrede saptanan ve tedavisine başlanan hastalıkta bu oran %15’lere kadar düşebilmektedir. Bu nedenle tarama programları ve toplum farkındalığı hayati ehemmiyet taşımaktadır. Zira bilinirlik ile kolon kanserini önlenebilir ve erken teşhis ile yüksek oranda tedavi edilebilir bir hastalık olduğu bilinmesi gerekir. Ailesinde kanser hikayesi olan bireylerin hiçbir belirti beklemeden, tabip önerisi doğrultusunda kolonoskopi yaptırması, 45 yaşını dolduran her bireyin ise tarama programına katılması hayat kurtarıcıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
