Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), global ölçekte süratle değişen beslenme alışkanlıklarının tesirlerini mercek altına alan kapsamlı bir rapor yayımladı. “Toplumsal Beslenmedeki Dönüşümün Geleceğe Etkileri” başlıklı çalışma, beslenmenin artık sadece biyolojik bir gereksinim olmaktan çıktığını; kültürel kimlik, kamu sıhhati, iktisat güvenliği ve etraf siyasetlerinin kesişiminde stratejik bir alan haline geldiğini ortaya koyuyor.
Raporun bilimsel danışmanlığını üstlenen Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Kısım Lideri Prof. Dr. Nurhan Ünüsan, hususa ait değerlendirmelerde bulundu.
“Gıda Güvenliği, Artık Ulusal Güvenlik Meselesidir”
Prof. Dr. Ünüsan, son dönemde gündeme gelen besin kaynaklı olaylara dikkat çekerek, “Bu gelişmeler besin güvenliği ve kontrol süreçlerinin ne derece değerli olduğunu bir defa daha gösteriyor. Endüstriyel üretim ve hazır besin tüketimindeki artışla birlikte kontrol sistemlerinin daha faal işletilmesi büyük ehemmiyet taşıyor. Beslenmedeki dönüşümü yanlışsız ve şuurlu biçimde yönetebilirsek hem sıhhat risklerini azaltabilir hem de ekonomik maliyetleri denetim altında tutabiliriz” dedi.
“Geleneksel Mutfağımız Tehdit Altında”
Rapor, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan kadim beslenme kültürümüzün, globalleşme ve süratli tüketim alışkanlıkları karşısında geri planda kaldığına dikkat çekiyor. Prof. Dr. Ünüsan, “Fast-food ve paketli eserler genç jenerasyonların tercihlerini şekillendirirken, yöresel tanımlarımız unutuluyor. Halbuki coğrafik işaretli eserlerimiz ve güçlü mutfak mirasımız, gastronomi turizmi ve bölgesel kalkınma için büyük potansiyel taşıyor” tabirlerini kullandı.
“Ekonomik Zorluklar Sağlıklı Beslenmeye Erişimi Kısıtlıyor”
“Küresel besin enflasyonu ve gelir dağılımındaki adaletsizlikler, sağlıklı besine erişimi kısıtlıyor” diyen Ünüsan, “Gıda bankacılığı, üretici kooperatifleri ve mahallî üretimin desteklenmesi, sırf ekonomik değil, bir halk sıhhati stratejisi olarak ele alınmalıdır” halinde konuştu.
KOSAM Raporundan Stratejik Öneriler
Rapor, Türkiye’nin güçlü mutfak kültürü, genç nüfus dinamizmi ve kooperatif geleneği üzere güçlü istikametlerinin yanı sıra; ithalata bağımlılık, iklim değişikliği ve artan besin güvenliği risklerine dikkat çekiyor. Sürdürülebilir bir besin sistemi için şu teklifler sıralanıyor:
Okul müfredatlarında beslenme eğitimi zarurî hale getirilmeli, çocuklara yönelik sıhhatsiz besin reklamları denetlenmelidir. Küçük üretici ve bayan çiftçiler desteklenmeli, üreticiden tüketiciye kısa tedarik zincirleri teşvik edilmelidir. Besin kontrol sistemleri aktifleştirilmeli, israfı önleyecek düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Su tasarruflu teknolojiler, organik tarım ve döngüsel iktisat uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır. Klasik tarifler dijital arşivlerle kayıt altına alınmalı, coğrafik işaretli eserler gastronomi turizmine kazandırılmalıdır.
Ramazan-ı Şerif Vesilesiyle: Sağlıklı Sofra, Sağlıklı Toplum
Prof. Dr. Ünüsan, Ramazan-ı Şerif’in manevi iklimine vurgu yaparak değerlendirmelerini şöyle tamamladı: “Ramazan ayı, israftan uzak, paylaşıma dayalı, helal ve sağlıklı beslenme anlayışını bizlere hatırlatmaktadır. Ne yazık ki günümüzde ramazan sofraları tüketim çılgınlığına ve israfa dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya. Halbuki kadim kültürümüzde iftar sofraları sadelik, rahmet ve paylaşım üzerine konseyiydi. KOSAM olarak hazırladığımız bu rapor, toplumsal beslenme kültürümüzü tekrar düşünmemiz gerektiğini ortaya koyuyor.”
“Toplumsal Beslenmedeki Dönüşümün Geleceğe Etkileri” raporu, Türkiye’nin besin güvenliği, halk sıhhati ve kültürel mirasının korunması gayeleri doğrultusunda, global dönüşümü stratejik bir sorumluluk olarak değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Rapor, bütüncül siyaset, güçlü kontrol ve toplumsal şuur inşasının kıymetine işaret ediyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
