Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, 20 Mart Dünya Memnunluk Günü kapsamında mutluluğun aslında ne demek olduğu, kısa vadeli hazlar yerine uzun vadeli tatminin değeri ve kalıcı huzura giden yollar hakkında bilgi verdi.
Mutluluk, herkes için farklı mana taşıyor!
Sanılanın bilakis mutluluğun, daima yüzde kocaman bir gülümsemeyle etrafa sevinç saçmak ya da hiç sıkıntı sahibi olmamak üzere bir şey olmadığını söz eden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Buna ‘öznel yeterli oluş’ demek uygun bir kullanım olabilir. Yani bir insanın hayatının genel olarak ne kadar tatmin edici ve olumlu hislerini, olumsuz hislerine kıyasla ne kadar sık yaşadığıyla ilgili bir durum.” dedi.
İnsanların memnunluğu farklı hallerde yaşamasının sebebinin epey insani olan farklı münasebetlere bağlı olduğunu aktaran Beyaz, “Hepimizin parmak izi üzere eşsiz olabilecek bir geçmişi, farklı bedel yargıları, genetik yatkınlıkları, kişilikleri ve de yaşanmışlıkları var. Çocukluğunda çok fazla karmaşa yaşamış biri için, yalnızca sıcak bir konutta sessizce kitap okumak inançta hissettirir ve bu onun için epeyce tatmin edici bir mutluluktur. Bir oburu içinse memnunluk daima yeni yerler keşfetmek, sonları zorlamak olarak karşımıza çıkabilir. Yani belirtmeye çalıştığım; farklılıklarımız mutluluğun bizim için ne manaya geldiğini baştan aşağı değiştirebiliyor.” formunda konuştu.
Mutsuzluğun en büyük nedenlerinden biri kıyaslama davranışı!
Modern ömürde memnunluğu etkileyen faktörlere değinen Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şunları söyledi:
“Mutsuzluğun günümüzde bir salgın üzere yayılmasına neden olabilecek birtakım etkenler var. Mutsuzluğun en büyük nedenlerinden biri kıyaslama davranışı. Bilhassa de toplumsal medya nedeniyle, artık kendimizi yalnızca yakınlarımızla değil, dünyanın rastgele bir ucundaki insanların hayatlarının yalnızca ‘en güzel ve filtreli’ anlarıyla kıyaslıyoruz. Bu da insanın içinde daima bir eksiklik, geride kalmışlık hissini tetikleyebiliyor. Bir öbür faktör ise çağdaş hayatın baş döndürücü suratı. İstediğimiz bir yemeğe, diziye, alışverişe anında ulaşmaya o kadar alıştık ki, beynimizin haz-mutluluk süreçleri buradan nasibini ziyadesiyle alıyor. Emek verip beklemeyi unuttuk. Hal bu türlü olunca, anında sonuç vermeyen uzun soluklu bağlardan ya da yeni bir maharet edinme süreçlerinden hemencecik sıkılıp mutsuzluğa sürükleniyoruz.”
Bağ kurma, yetkinlik ve özgürlük, kalıcı memnunluğu oluşturur!
İnsanın içsel olarak sahiden huzurlu hissedebilmesi için bilimsel araştırmalar ışığında ön plana çıkan kimi noktalar olduğunu kaydeden Beyaz, “Bunları ruhun temel besinleri üzere düşünebiliriz. Birincisi sevilmek ve birilerine ilişkin hissetmek, yani samimi ve doğal bağlar kurabilmek. Oburu, hayatta bir işe yaradığını, bir şeyleri başarabildiğini görmek ki buna da yetkinlik diyoruz. Bunların dışında da kişinin kendi hayatının direksiyonunda olduğunu idrak etmesi, yani dışarıdan ağır bir baskı görmeden kendi seçimlerini yapabilme özgürlüğü denilebilir. Bu temel kavramlar; bağ kurma, yetkinlik ve özgürlük hissi bir ortada olduğunda aslında o kalıcı memnunluktan kelam edebiliriz.” açıklamasını yaptı.
Mutluluk kovaladıkça kaçıyor!
Mutluluğu daima arama yahut zorlamanın günümüzün değerli yanılsamalarından biri olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Mutluluğu bir maksada dönüştürmek son derece yıpratıcıdır. ‘Sürekli memnun olmalıyım, hiç makus hissetmemeliyim’ baskısı, psikolojide toksik optimistlik dediğimiz halin ortaya çıkmasına sebebiyet veriyor.” dedi.
Mutluluğu kovaladıkça kaçtığına işaret eden Beyaz, “Çünkü daima ‘Şu an keyifli muyum?’ diye kendimizi yoklamaya çektiğimizde aslında içinde bulunulan anın farkındalığı düşüyor. Dahası ıstırap, öfke ya da hayal kırıklığı üzere son derece insani hisleri baskılamak, onları bir düdüklü tencere içine hapsetmek üzere. İnsan yalnızca neşeyi değil, acıyı da yaşayabildiği ve hatta kabul edebildiği ölçüde sağlıklıdır.” ihtarında bulundu.
Geçici hazlar yerine manalı gayeler, kalıcı tatmin sağlar!
İnsanların memnunluğu kısa vadeli hazlar yerine uzun vadeli tatmin ile nasıl ilişkilendirebileceği hakkında tekliflerde bulunan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Bu dengeyi kurabilmenin yolu beynimizin ödül sistemini anlamaktan geçiyor.” dedi.
Beynimiz dopamin kaynaklı anlık hazları çok sevdiğini lisana getiren Beyaz, “Bir dilim pasta yemek yahut toplumsal medyada beğeni almak o an şahane hissettirir fakat tesiri saman alevi üzere çabuk söner ve çabucak daha fazlasını isteriz. Kalıcı tatminse bu anlık cümbüşten fazla hayatın manasının anlaşılabilmesiyle daha ilgilidir. Kuvvetli bir imtihanda muvaffakiyete ulaşmak, bir çocuğun yetişmesine katkı sağlamak yahut bir dostun acısında ona yardımcı olabilmek o an pek de eğlenceli ya da haz veren bir şey olmayabilir. Hatta can sıkıcı ve yorucu gelecektir. Lakin günün sonunda kendimizi denetim ederken, işe fayda, manalı bir şey yaptığımız tarafındaki algımız, kalıcı mutluluğun direkt kendisidir. Bu vesileyle hayatımızı sırf süreksiz hazlara değil, daha büyük bir hedefe adadığımızda o derin, uzun vadeli tatmin hissine ulaşıyoruz.” tabirlerini kullandı.
Zor vakitlerde memnunluğu kovalamak yerine, tutunacak bir neden bulmak daha işlevsel!
Günlük hayatta memnunluğu artırmak için uygulanabilecek kolay ve doğal çeşitli yollar olduğunu aktaran Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Hayat makûs giderken gerçekçi olmayıp, her şey olağanüstü demekten bahsetmiyorum; lakin çok berbat bir günün sonunda bile küçük de olsa bir şeye şükredebilmek, beynin daima felaket arayan radarını yavaşlatabileceği üzere yeterli bir nefes de aldırır.” dedi.
Zihni geçmişin pişmanlıklarından ve geleceğin dertlerinden çekip alarak, anın farkındalığını hissettirecek kolay şeylere odaklamanın zihni son derece sakinleştirebileceğine dikkat çeken Beyaz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bununla birlikte çokça fizikî aktivasyon da zihinsel karamsarlığı en süratli kıran şeylerden biri. Kayıp, hastalık yahut büyük krizler üzere güç ömür şartlarında insanlardan memnun olmalarını beklemekse pek gerçekçi bir yaklaşım olmaz. O noktada hedefimiz memnunluk değil, mana bulmak ve ruhsal dayanıklılık göstermeye niyet ve çaba etmek olmalı. Sıkıntı vakitlerde mutluluğun peşinden koşturmaktansa, ayakta tutabilecek, tahminen de tutunmaya yarayacak bir neden bulmak çok daha fonksiyoneldir. O zorluk bittiğinde aslında gösterilen gayret birçok sefer kalıcı bir huzur olarak geri dönebilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
