Son yapılan arkeolojik çalışmalarla geçmişi 8 bin yıla dayanan Menemen’in Osmanlı ve Cumhuriyet devri tarihi kitap oldu. 38 akademisyenin katkısıyla ortaya çıkan iki ciltlik çalışmanın değerine dikkat çeken Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan, “Belediyecilik kentinize, bölgenize topyekûn sahip çıkmak demektir. Bilim insanlarının değerli araştırmalarıyla ortaya çıkan bu eser, gelecekte yapılacak araştırmalara ışık tutacak nitelikte değerli bir çalışmadır.” dedi.
Binlerce yıllık kadim bir tarihle içinde arkeolojik alanlardan Türk-İslam mimarisine kadar çok değerli eserler barındıran Menemen’in tarihi, Menemen Belediyesi’nin öncülüğünde Tarihi Toplumsal ve Kültürel Taraflarıyla Menemen ismi altında iki ciltlik kitaba dönüştü. Osmanlı ve Cumhuriyet devrini kapsayacak formda 38 akademisyenin katkılarıyla hazırlanan çalışmanın editörlüğünü Bakırçay Üniversitesi Tarih Kısmı’ndan Prof. Dr. Nurgül Bozkurt yaparken, Menemen Belediyesi ismine proje koordinatörlüğünü ise araştırmacı müellif Oktay Özengin üstlendi.
“Bu eser kentimizin tarihine ışık tutmaktadır”
Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan, ortaya çıkan yapıtın gelecekte yapılacak birçok araştırmaya da ışık olacağını söyledi. Lider Pehlivan, “Menemen, 8 bin yıllık tarihî birikile sadece bir yerleşim alanı değil, medeniyetlerin iz bıraktığı, kültürlerin yoğrulduğu yaşayan ve yaşatan bir kenttir. Binlerce yıllık süreçte bu topraklarda farklı uygarlıklar doğmuş, büyümüş ve iz bırakmıştır. Ortaya çıkan bu değerli eser, Menemen’in tarihi, toplumsal ve kültürel serüvenini bilimsel bir titizlikle ela alan, arşiv dokümanlarına ve birilcil kaynaklara dayanan nitelikli akademik çalışmaların bir ortaya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Osmanlı’dan cumhuriyete uzanan geniş vakit diliminde Menemen’in geçirdiği dönüşümü; idari yapıdan nüfus hareketlerine, ekonomik ilgilerden toplumsal hafızaya kadar çok taraflı bir perspektifle ele alan bu çalışma, ilçemizin geçmişine dair kıymetli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu yapıtın bundan sonra yapılacak araştırmalara kaynaklık edeceğine ve Menemen’in tarihine dair bilginin daha da derinleşmesine katkı sunacağına yürekten inanıyorum. Kentimizin tarihine ışık tutan bu çalışmalara dayanak vermeyi de misyon olarak kabul ediyorum. Zira Tarihini bilmeyen, geçmişiyle bağ kuramayan bir kent, geleceğe de itimatla yürüyemez. Belediyecilik yalnızca kaldırım yapmaktan değil, kente topyekûn sahip çıkmaktan geçer. Bizler de bu kenti okuyarak, anlayarak, sahiplenerek yarınlara hazırlıyoruz. Çalışmamızda emeği geçen tüm yazarlarımıza şükranlarımı sunuyorum.” dedi.
İşte iki ciltlik çalışmada yer alan makaleler ve müellifleri;
1. CİLT OSMANLI DÖNEMİ
Tanzimattan Cumhuriyete Menemen kazasının nüfus ve idari taksimatı
Nejdet Bilgi
İzmir Menemen İlçesi’nin mekânsal avantajları ve doğal etrafının tarihi gelişim üzerindeki rolü
Şermin Tağıl
Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde “Oğuzlar Vilayeti” Menemen
Mehmet Yaşar Ertaş
19. yy seyahat anlatılarında Menemen
Uğur Avcı
Menemen’de bir Horasan Ereni Haykıran Baba ve zaviyesi
Kemal Ramazan Haykıran
Osmanlı devrinde bir valide sultan hassı: Menemen Hassı (16-19. yy arası)
Zübeyde Güneş Yağcı – Serdar Genç
18 ve 19. yüzyıllarda Menemen voyvodaları ve faaliyetleri
Serdar Genç – Zübeyde Güneş Yağcı
18. yüzyılda Menemen civarında eşkıyalık, kaçakçılık ve asayiş olayları
Bekir Gökpınar
Osmanlı Devleti’nde Menemen Kazası kaymakamları (1872-1908)
Emine Gedik
Menemen’de belediye teşkilatının kuruluşu ve Osmanlı’dan Cumhuriyet’e belediye başkanları
Uğur Avcı – Aysun Sarıbey Haykıran
Osmanlı bürokrasisinde Menemen doğumlu memurlar: 19. yy sicill-i ahval kayıtları üzerine bir değerlendirme
Mehmet Başaran
19. yüzyılda Menemen’de değişim ve dönüşüm
Hilal Ortaç
Ayniyat defterlerinde Menemen kazasına ilişkin kayıtlar (1812-1865)
Zeynep Gürel – Ertan Gökmen
Arşiv kayıtlarına nazaran tanzimat devrinde Menemen’de gayrimenkul mülkiyetine yapılan müdahaleler
Arzu Taşcan
Tanzimat devrinde Menemen kazasında işlenen cinayetler örneğinde Osmanlı ceza kanunlarının uygulanması
Melis Merve Ocak – Dilek Taşcan
Menemen Redif Taburu’nun kuruluşu ve faaliyetleri
Aysun Sarıbey Haykıran
Arşiv dokümanlarına nazaran yakın çağda Menemen’de kadın
Özlem Soyer Zeyrek
Osmanlı Devleti periyodunda Menemen tuzlası
Emine Dingeç
Menemen İskelesi’nin Osmanlı devrindeki yeri ve değerine dair bir araştırma
Cansu Uçar
Tarihe açılan bir yol: Menemen’in demiryolu ile buluşması
Arif Kolay
19. yüzyılın son çeyreğinde Menemen’de bir maden imtiyazı talebi ve düşündürdükleri
Erol Karcı
19. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar Menemen’de imar faaliyetleri
Ayşe Özdemir Kızılkan
Menemen Belediyesi’nin 1916 ve 1918 bütçeleri
Ertan Gökmen – Zeynep Gürel
Menemen Erkek Rüşdiye Mektebi (1875-1912)
Kevser Değirmenci
Ulema sicil belgelerine nazaran Menemen’de vazife yapmış olan Bab-ı Meşihat işçisi (1879-1909)
Selim Hilmi Özkan
19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında Menemen Kazası’nda Baltazzi Ailesi
Simge Sarçın Çalışkan
Osmanlı Devleti’nde son devri Menemen Kazası’nda Rumların kilise ve mektep inşa ve tamir faaliyetleri
Nurgül Bozkurt
2. Cilt Cumhuriyet Dönemi
Yunan işgalinin Menemen ve etrafında yarattığı tahribat
Günver Güneş
Cumhuriyet devrinde Menemen’de seçimler (1923-1950)
Beral Alacı
TBMM’de Menemen doğumlu milletvekilleri ve yasama çalışmaları
Nurettin Gülmez
Cumhuriyetin birinci yıllarında Menemen’in sosyo kültürel gelişiminde Türk Ocağı ve Halkevi
Günver Güneş – Müslime Güneş
Bir anıtın kıssası: Kubilay Abidesi
Oktay Özengin
1935-1950 yılları ortasındaki nüfus sayımlarına nazaran Menemen’de nüfusun demografik yapısı, özellikleri ve değişimi
Betül Karcı
Menemen Ovası’nda taşkınları engelleme ve tarımı canlandırma uğraşı: Emiralem regülatörü örneği (1938-1945)
Hasan Daşdemir
Ahıska Türklerinin vatan hasretleri İzmir-Menemen
Aybüke Güzay
Menemen İlçesi hata kayıtlarının istatiksel tahlili (1980-1985)
Ahmet Çelik
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
