Toplumda sıkça karşılaşılan diz ağrılarının en yaygın nedenlerinden birini menisküs yırtıkları oluşturuyor. Gençlerde ekseriyetle spor aktiviteleri sırasında meydana gelen bu durum, ileri yaşlarda dizdeki yıpranmaya bağlı olarak kolay bir hareketle bile oluşabiliyor. Toplumdaki yaygın inanışın tersine, menisküs yırtığı yalnızca “profesyonel atlet hastalığı” değil. Haftada bir halı saha maçı yapan yahut hafta sonları tabiat yürüyüşüne çıkan ofis çalışanlarında ya da fitness salonuna giden rastgele bir bireyde de sıkça görülüyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Ortopedi ve Travmatolojij Uzmanı Doç. Dr. Burak Özturan, menisküs yırtığının tedavi edilmediğinde ömür kalitesini değerli ölçüde düşürebildiğini belirterek, “Menisküs yırtığı; daima yahut hareketle tetiklenen diz ağrısına, dizin bir konumda takılı kalmasına, çömelme, merdiven inip çıkma ve spor yapma üzere kolay günlük aktivitelerde bile zahmet yaşanmasına neden olabilir. Uzun periyotta ise dizde kıkırdak aşınmasına ve buna bağlı olarak kireçlenme (osteoartrit) üzere önemli tablolara yol açabilir. Bu nedenle, erken teşhis için bilhassa spor yapan şahıslar diz ağrılarını asla ihmal etmemelidir” diyor.
Bu problemlerden biri bile varsa, dikkat!
Menisküs yırtığının ekseriyetle en sık görülen belirtileri; ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı oluyor. Bazı hastalar yaralanma anında dizin içinden “çıt” sesi geldiğini yahut kopma hissi yaşadıklarını belirtirken, akabinde bilhassa birinci gün belirginleşen dizde ağrı ve şişlikten yakınıyorlar. Bazen de bu belirtiler hiç olmadan; dizde başlayan ağrıyla birlikte dizi tam olarak bükmede yahut düzleştirmede zorluk, merdiven inip çıkarken yahut çömelirken ağrının artması üzere sıkıntılar yaşadıklarını söz ediyorlar. Doç. Dr. Burak Özturan, erken tanı için dizinizde aşağıda yer alan problemlerden biri bile varsa, vakit kaybetmeden tabibe başvurmanız gerektiği ikazında bulunuyor.
- Ani bir hareket sonrası ağrı ve şişlik oluştuysa
- Dizinizde takılma, kilitlenme üzere mekanik belirtiler varsa
- Bir haftadan uzun süren ve dinlenmeyle geçmeyen diz ağrınız varsa
- Merdiven inip çıkarken batma oluyorsa
Erkeklerde yaklaşık 3 kat daha fazla görülüyor!
Her iki dizimizde, uyluk ve kaval kemikleri ortasında “C” formunda yer alan iki adet kıkırdak yapı “menisküs” olarak isimlendiriliyor. Menisküs; beden yükünü istikrarlı bir şekilde dağıtarak, ekleme binen baskıyı azaltıyor ve eklem stabilitesini artırarak ani hareketlerde dizin korunmasına yardımcı oluyor. Lakin çeşitli etkenler, bu kıymetli yapının yırtılmasına neden olabiliyor. Doç. Dr. Burak Özturan, menisküsün erkeklerde bayanlara nazaran yaklaşık 3 kat daha fazla görüldüğünü vurgulayarak, “Bunun temel nedeni, erkeklerin ani dönme ve zıplama hareketleri içeren futbol ve basketbol üzere yüksek riskli sporları bayanlara oranla daha ağır bir biçimde yapma eğiliminde olmalarıdır” diyor.
En değerli nedeni bilinçsizce yapılan spor!
Doç. Dr. Burak Özturan, menisküs yırtığının son yıllarda daha fazla görüldüğünü söz ederek, bu artışın en kıymetli nedenini şöyle anlatıyor: “İnsanlar artık daha faal bir hayat sürüyor, sistemli spor yapıyorlar. Bu durum genel sıhhat için hayli değerlidir. Ancak, bilinçsizce ya da hazırlıksız yapılan sporlar diz yaralanması riskini artırır. Bunun dışında, halı saha maçları, kayak ile basketbol üzere ani taraf değiştirme ve dönme hareketleri içeren sporların popülerliği, bilhassa gençlerde travmatik menisküs yırtıklarının daha sık görülmesine sebep olmaktadır.”
Yırtığın büyüklüğü, yeri ve tipi çok önemli!
Menisküsün kan damarlarından güçlü olan dış (periferik) kısmındaki küçük yırtıklar, bilhassa genç hastalarda dinlenme ve destekleyici tedavilerle zaten güzelleşebiliyor. Fakat, menisküsün kanlanması zayıf olan iç kısımlarındaki yırtıkların yahut büyük ve karmaşık yırtıkların kendi kendine düzgünleşme mümkünlüğü çok düşük oluyor. Doç. Dr. Burak Özturan, bu nedenle tedavi planlanırken yırtığın büyüklüğünün, yerinin ve tipinin dikkate alındığını ifade ederek, “Bununla birlikte, hastanın yaşı ve aktivite düzeyi de dikkate alınır. Tedavide en değerli amacımız ise ağrıyı gidererek hayat kalitesini arttırmak ve beraberinde oluşabilecek kıkırdak yaralanmalarının önüne geçmektir” diye konuşuyor.
İlk tercih ameliyat dışı tedaviler
Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirmiyor. Doç. Dr. Burak Özturan, kanlanması âlâ olan bölgedeki küçük yırtıklarda ve stabil yırtıklarda birinci tercihin ameliyat dışı tedaviler olduğunu söyleyerek, “Ödemi ve ağrıyı dindirmek için dinlenme, buz tedavisi ve ağrı kesici ilaçlar kullanılır. Sonrasında, diz etrafındaki kasları güçlendirerek ekleme binen yükü azaltmak ve hareket açıklığını geri kazanmak için fizik tedavi uygulanır” bilgisini veriyor.
Cerrahide artroskopik metot tercih ediliyor
Konservatif tedavinin yetersiz kaldığı, dizde kilitlenme üzere mekanik belirtilerin olduğu yahut büyük yırtıkların görüldüğü durumlarda ise ameliyat kararı alınıyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Burak Özturan, günümüzde artroskopik olarak kapalı formülle bu ameliyatların rahatlıkla yapılabildiğini belirterek, “Bu formül, dizin önünden açılan yaklaşık 0.5 cm’lik birkaç küçük delikten iletilen bir kamera ve özel cerrahi aletlerle gerçekleştirilir. Ekrana yansıyan manzara eşliğinde ya yırtık kısım özel dikişlerle tamir edilir ya da tamiri mümkün değilse yalnızca yırtık olan küçük modül temizlenerek bedenden çıkarılır” diyor. Yırtık modülün temizlendiği ameliyatlarda hastaların 1-2 hafta içinde günlük hayatlarına dönebildiğini tabir eden Doç. Dr. Burak Özturan, “Ancak, menisküs tamiratının yapıldığı, yani cerrahi dikiş gerçekleştirilen hastalarda ise yırtığın tipine nazaran özel tedbirler ve rehabilitasyon süreçleri gerekir” diyor.
Menisküs yırtıklarını önlemek için 7 kıymetli kural!
Doç. Dr. Burak Özturan, menisküs yırtıklarını önlemek için dikkat etmeniz gereken 7 kuralı şöyle sıralıyor:
- Spor sırasında ısınma ve soğuma idmanlarını yapmayı ihmal etmeyin.
- Diz etrafındaki kaslarınızı (özellikle kuadriseps ve hamstring) güçlendirerek dizlere binen yükleri azaltın.
- Zeminin yaptığınız spora uygun olmasına dikkat edin.
- Yaptığınız spora uygun ayakkabı kullanın.
- Dize ekstra yük oluşturacağı için fazla kilolarınızdan kurtulun.
- Ağır yük kaldırırken yahut ani hareketler yaparken dikkatli olun.
- Ağrıya neden olan hareketlerden kaçının.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
