Son olarak Hindistan’da görülen iki hadise ile gündeme gelen Nipah virüsünün yol açacağı mümkün pandemi riski konuşuluyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, Dünya Sıhhat Örgütü tarafından “ender görülen önemli bir enfeksiyon” formunda tanımlanan Nipah virüsünün pandemiye yol açabileceği formundaki savların abartılı bir yaklaşım olduğunu söyledi. Güney Asya ve Uzakdoğu’ya seyahat edenlerin kontamine olma mümkünlüğü bulunan meyve suyu ya da öteki besinlerden uzak durmasını öneren Prof. Dr. Selim Badur, beşerler ortası bulaşı önlemek için ise el hijyeni başta olmak üzere standart tedbirlere uyulmasının değerli olduğunu söyledi.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, son günlerde konuşulan Nipah virüsüne ait değerlendirmede bulundu.
Nipah virüsü, birinci defa 1999’da saptandı
Son yıllarda isminden çok kelam edilen Nipah virüsünün 30 yıla yakın bir müddettir konuşulduğunu belirten Prof. Dr. Selim Badur, “İlk defa 1999 yılında Malezya’da domuz çiftlikleri çalışanlarında saptanan Nipah virüsü enfeksiyonu, insan ve hayvanlarda önemli hastalıklara neden olabilen, yüksek mevt oranına sahip bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalıkta mortalite oranı yüzde 40-75 ortasında değişmektedir. Nipah virüsü, bilhassa Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde (Malezya, Bangladeş, Hindistan ve Filipinler) görülmektedir” diye konuştu.
Hayvanlardan beşere bulaşıyor
Nipah virüsünün hayvanlardan beşere bulaşan bir virüs olduğunu kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, “Paramyxoviridae ailesinden bir RNA etkeni olan Nipah virüsü hayvanlardan beşere bulaşan zoonotik bir virüstür. Meyve yarasaları ve ‘Uçan tilkiler’ denilen Pteropus tipi yarasalar virüsün doğal konakçılarıdır. Beşerler, enfekte olmuş hayvanlarla, bilhassa yarasalar (Uçan tilki yarasaları gibi) ve domuzlarla direkt temas yoluyla yahut bu hayvanların kontamine olmuş dokuları ve salgılarıyla temas ederek virüsü kapabilirler” dedi.
Kontamine olan sebze-meyve tüketimi enfeksiyona neden olabilir
Nipah virüsünün enfeksiyona yol açmasında kontamine olan sebze-meyve tüketiminin de tesirli olabileceğini söz eden Prof. Dr. Selim Badur, “Söz konusu hayvanların tükürük, idrar ve dışkıları ile kontamine ettikleri sebze-meyve üzere besinleri tüketmek de enfeksiyona neden olabilir. Örneğin 2025 yılı Eylül ayında Bangladeş’te gözlenen olgular, meyve yarasaları ile kontamine olmuş çiğ hurma suyuyla ilişkilendirilmiştir. Yarasa dışında domuz, köpek, kedi, keçi, at ve koyun üzere hayvanlar ile bulaşma olasıdır” diye konuştu.
Yakın temasla bulaşma riski olabilir
Virüsün insanlara bulaşması halinde, bu şahısların yakın temas ile diğer insanlara da etkeni bulaştırabileceğini söyleyen Prof. Dr. Selim Badur, “Enfekte bireylerin aile üyelerinde ya da bakımlarını yapan sıhhat çalışanlarında bulaş bildirilmiş ise de bu tip gelişmeler çok kısıtlı sayıdadır. Hakikaten Hindistan’da son olarak saptanan iki olgu, 13 Ocak 2026 tarihinde Pune Ulusal Viroloji Enstitüsü tarafından doğrulanmış olup 26 Ocak 2026 tarihinde Dünya Sıhhat Örgütü’ne (DSÖ) bildirilmiştir. Her iki olay da hastanede misyon yapan sıhhat çalışanlarıdır” diye konuştu.
Enfeksiyon farklı tablolara yol açabilir
Nipah virüsünün yol açtığı enfeksiyonun farklı biçimlerde seyredeceğini söz eden Prof. Dr. Selim Badur, “Nipah virüsü belirtisiz (asemptomatik) enfeksiyondan, akut teneffüs zahmeti ya da ensefalit tablosu ile karakterize ve 24-48 saat içinde enfekte bireyin komaya girmesine neden olacak halde ağır tablolara kadar değişebilen hastalıklara yol açar. Enfekte bireylerde öncelikle ateş, baş ve kas ağrıları, kusma ve boğaz ağrısı üzere, birçok viral enfeksiyonda gözlenen belirtiler ortaya çıkar. Enkübasyon mühleti 4-14 gün ortasında değişir, fakat bu müddet 45 güne dek uzayabilir. İyileşenlerde gündüz uyku hali ve yorgunluk hissi sıklıkla görülmektedir” dedi.
Nipah virüsü için bir aşı var mı?
Şu an için Nipah virüsü enfeksiyonlarına karşı özel bir ilaç ya da aşı bulunmadığını kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, “Şiddetli teneffüs ya da hudut sistemi komplikasyonlarının tedavisinde ağır destekleyici bakım önerilmektedir. Ribavirin kullanımının mortaliteyi azalttığını bildiren çalışmalar vardır; ayrıyeten Remdesivir, Favipiravir, Balapiravir ve füzyon inhibitörleri ile çalışmalar yapılmış ve kısmen olumlu sonuçlar alınmıştır” diye konuştu.
mRNA aşı çalışmaları devam ediyor
Prof. Dr. Selim Badur, son yıllarda mRNA aşısı çalışmalarının (mRNA-1215) sürdürüldüğünü; ayrıyeten vektör aşıları, subunit-peptid aşıları ile çalışmaların deneysel etapta olduğunu söyledi. Prof. Dr. Selim Badur, “Henipavirüs glikoproteine karşı oluşturulan bir rekombinant insan monoklonal antikoru (m102.4), Nipah virüsü ile enfekte olan hayvanları hastalıktan korur; beşerler için uygulaması ise araştırma aşamasındadır” dedi.
Kontamine mümkünlüğü bulunan meyve suyu ve öteki besinlerden uzak durulmalı
Prof. Dr. Selim Badur, Uzakdoğu’ya seyahat edenler için bu virüsün bir tehdit olup olmayacağı ve seyahat edenlerin alması gereken tedbirlere ait olarak da şunları söyledi:
“2026 yılı Ocak ayının son haftasında Hindistan’ın Batı Bengal bölgesinde Nipah virüsü salgınının bildirilmesinden sonra Asya ülkeleri havalimanları alarma geçmiş; riskli bölgelerden gelen yolcular sıhhat taramalarına tabi tutulmuşlardır. Nipah virüsü olguları, Güney Asya bölgesinde çabucak her yıl görülmesine karşın, global çapta farkındalık düşüktür. Halk sıhhati çalışmaları, risk faktörleri ile ilintili olarak farkındalık yaratıp bilgilendirmeye, virüs ile temas mümkünlüğünü azaltacak önleyici önlemlerin öğretilmesine ve erken olgu saptama mevzularına odaklanmaktadır. Kısaca kontamine olma mümkünlüğü bulunan meyve suyu ya da başka besinlerden uzak durulması; beşerler ortası bulaşı önlemek için ise el hijyeni başta olmak üzere, standart tedbirlere uyulması değerlidir.”
DSÖ’nün önerileri
DSÖ’nün sıhhat çalışanlarının enfeksiyonların önlenmesi ve denetimi için tüm hastalarda, her vakit standart tedbirlerin uygulanmasını önerdiğini kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, bu teklifleri de şöyle açıkladı: “Şüpheli yahut doğrulanmış Nipah virüsü enfeksiyonu hadiseleri tek kişilik odalara yerleştirilmelidir. DSÖ hasta bakımı sırasında; tıbbi maske, hami gözlük, sıvı geçirmez önlük ve muayene eldiveni kullanımını içeren temas ve damlacık bulaşma tedbirlerinin uygulanmasını önermektedir. Aerosol oluşturan süreçler sırasında ise hava yoluyla bulaşmaya yönelik tedbirler alınmalı; hasta hava yolu izolasyon odasına yerleştirilmeli ve tıbbi maske yerine N95/FFP2 maske kullanılmalıdır”
“Pandemilere yol açacağı” söylemi abartılı bir yaklaşımdır
Prof. Dr. Selim Badur, kelamlarını şöyle tamamladı: “Her ne kadar çeşitli yayınlarda ve bilhassa yazılı basında Nipah virüsü “salgınlarından” bahsedilse de bulaş yolları dikkate alındığında, bu virüsün geniş çaplı salgınlara hatta pandemilere neden olabileceğini söylemek abartılı bir yaklaşımdır. Nipah virüsü enfeksiyonları ile ilgili en gerçek tarif, ‘ender görülen önemli bir enfeksiyon’ halindeki DSÖ söylevidir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
