Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, psikiyatrik rahatsızlığı olanların Ramazan’da oruç tutma kararını nasıl vermesi gerektiği ve ilaçlarının kullanımını nasıl planlaması gerektiği hakkında açıklamalarda bulundu.
Oruç kararı doktor değerlendirmesiyle verilmeli!
Ramazan ayının, birçok kişi için manevi açıdan son derece değerli bir periyot olduğunu söz eden Dr. Günay Hajiyeva, “Ancak kelam konusu sıhhat olduğunda niyet tek başına kâfi değildir. Bu nedenle Ramazan’da oruç tutma kararı ferdî, dikkatli ve kesinlikle tabip değerlendirmesiyle verilmelidir.” dedi.
Tıbbi açıdan riskli durumlarda kişinin kendini muhafazasının hem dini hem de insani açıdan en hakikat yaklaşım olduğunu aktaran Dr. Hajiyeva, “Psikiyatrik rahatsızlığı olanların oruç tutup tutamayacağı konusunda yanlışsız bir cevap yok. Her hasta kendi klinik durumu, hastalığın şiddeti, kullanılan ilaçlar ve son devir seyri açısından farklı ayrı değerlendirilmeli. Uzun periyodik açlık, susuzluk, uyku sistemindeki değişiklikler ve ilaç saatlerinin kayması birtakım hastalarda klinik tabloyu olumsuz etkileyebilir.” halinde konuştu.
Oruç, birtakım psikiyatrik hastalarda alevlenme riskini artırabilir!
Özellikle birtakım durumlarda daha dikkatli olunması gerektiğine vurgu yapan Dr. Günay Hajiyeva, “Hastalık etkin devirdeyse, son 6 ay içinde atak geçirilmişse, ilaç dozları yeni ayarlanmışsa, bilhassa son bir yılda hastaneye yatış hikayesi varsa, intihar ve diğerlerine ziyan verme riski mevcutsa, oruç tutmak hastalığın alevlenme riskini artırabilir.” dedi.
Bazı psikiyatrik hastalıklarda sistemli biyolojik ritmin hayati değer taşıdığına dikkat çeken Dr. Hajiyeva, şunları söyledi:
“Beyin ritmi sever; sirkadiyen tertip sık değiştiğinde ise bu biyolojik istikrarsızlık klinik tabloya yansıyabilir. Uyku sistemindeki bozulma ve biyolojik ritmin kayması bipolar bozukluktaki mani ya da depresyon atağını tetikleyebilir. Bilhassa geçmişte mevsimsel atak hikayesi olan hastalarda dikkatli olunmalıdır. Majör depresyonda uzun süren açlık, güç düşüklüğü ve kan şekeri dalgalanmaları kimi hastalarda çökkünlüğü artırabilir. Esasen düşük seyreden bir güç seviyesine fizyolojik gerilim eklemek tabloyu ağırlaştırabilir. Psikotik bozukluklarda tedaviye ahengin bozulması yahut ilaç saatlerinin kayması belirtilerin tekrar ortaya çıkmasına neden olabilir. Anksiyete bozuklukları ve panik bozukluklarda açlık ve susuzluğa bağlı çarpıntı, titreme üzere bedensel belirtiler anksiyete belirtilerini artırabilir. Beden alarm verdiğinde, zihin bunu çoklukla ‘tehlike var’ biçiminde yorumlar. Yeme bozukluklarında oruç süreci, birtakım hastalarda yeme davranışı üzerindeki denetimi olumsuz etkileyebilir.”
Oruç tutarken ilaç kesilmemeli ve doz sistemi doktor denetiminde planlanmalı!
Oruç tutarken en kritik bahsin, ilacın kesilmemesi ve doz nizamının tabip denetiminde planlanması olduğunu kaydeden Dr. Günay Hajiyeva, “İlacın farmakokinetik özellikleri (yarı ömrü, tesir mühleti, kan seviyesi dengesi) dikkate alınmadan yapılan değişiklikler tedavi aktifliğini azaltabilir.” dedi.
Birçok psikiyatrik ilacın günde bir yahut iki doz formunda kullanıldığını hatırlatan Dr. Hajiyeva, “Günde tek doz kullanılan ilaçlar, uygun görülürse iftar sonrasına kaydırılabilir. Ancak günde üç doz kullanılan, kısa yarı ömürlü yahut kan seviyesi izlem gerektiren ilaçlar ise kişisel ve detaylı bir klinik kıymetlendirme yapılmadan düzenlenmemeli. Örneğin lityum kullanan hastalarda dehidrate kalmak kan seviyesini yükselterek toksisite riskini artırabilir. Emsal biçimde birtakım antipsikotikler tansiyon düşüklüğüne yol açabilir; uzun vadeli açlık bu etkiyi artırabilir.” ihtarında bulundu.
Psikiyatrik ilaçlar ‘iyileşince bırakılan’ ilaçlar değil!
Psikiyatrik ilaçların ‘iyileşince bırakılan’ ilaçlar olmadığının altını çizen Dr. Günay Hajiyeva, “Çoğu vakit belli bir mühlet stabil düzgünlük hali sağlandıktan sonra, yeniden tabip denetiminde ve kademeli azaltılarak kesilir.” dedi.
Ani ilaç kesilmesinin doğurabileceği risklere işaret eden Dr. Hajiyeva, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Hastalığın alevlenmesi, mani yahut ağır depresyon atağı, psikotik belirtilerin geri dönmesi, intihar riskinde artış ve mahrumluk sendromu üzere durumlar görülebilir. Klinik pratiğimizde Ramazan ayında ‘oruç tutabilmek için’ ilacını ansızın bırakan ve birkaç hafta içinde ağır atakla başvuran hastalarla karşılaşabiliyoruz. Bu durum hem hasta hem ailesi için önemli bir yüktür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
