Ramazan Bayramının olmazsa olmazlarının başında elbet tatlılar geliyor. Bayram ziyaretlerinde ‘yemezsem üzülür, o kadar emek vermiş’ diye geri çevirilemeyen şekerli ikramlıklar… Lakin dikkat! ‘Bir taneden ziyan gelmez’ diyerek yediğiniz tatlıları ya da günlük hayattaki şekerli yiyecekleri tüketmeden evvel bir kere daha düşünmek gerekiyor. Acıbadem Bakırköy Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Ezgi Hazal Çelik “Şeker ve tatlı tüketimi sadece diyabeti olan ya da yüksek kilolu bireylerin kaçınması gereken ziyanlı bir şey üzere düşünülse de yaygın inanışın bilakis, teşhis almış bir hastalığı olmayanların dahi günlük beslenme rutinlerinde yer almaması gereken bir besindir. Dünya Sıhhat Örgütü, günlük güç ihtiyacınızın ortalama yaklaşık 10’unun şekerden alınabileceğini lakin uzun vadeli maksadın yüzde 5 ve altı olduğunu vurgulamaktadır. Örneğin; güç ihtiyacı 2000 kalori olan bir birey, günde azamî 200 kalorisini kolay şekerden alabilir ki bu da ortalama 1 küçük porsiyon tatlıya eşittir” diyor. Beslenme ve Diyet Uzmanı Ezgi Hazal Çelik, şekerli besinlerin neden tüketilmemesi gerektiğini, bedene çok kıymetli ziyanlarını anlattı, değerli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
Kalp ve damar hastalıklarına yol açar
Aşırı şeker tüketimi nedeniyle karaciğerde trigliserid ismi verilen yağ asitleri artarak, damar duvarlarında birikmeye başlar. Vakitle damar yapısı bozulup damar sertliği ve başka kalp hastalıklarına yol açar. Artan şeker tüketimiyle karın etrafı yağlanması ve bel etrafının artması kalp hastalıkları açısından değerli başka risk faktörlerindendir. Bu nedenle şeker ve tatlı tüketimini azaltıp, kalp ve damar sıhhati için yeşil yapraklı sebzeler başta olmak üzere, zerzevat, meyve, çiğ kuruyemiş vb liften varlıklı besinlere beslenmede yer vermek gerekir.
İnsülin direnci ve Tip 2 diyabet riskini artırır
Şeker üzere kolay karbonhidratlar yedikten sonra kana çok süratli karışarak kan şekerini süratle yükseltir. Bu nedenle, bedenin, kan şekeri metabolizmasını düzenleyen hormonlardan biri olan insüline verdiği cevap bozularak insülin direncinin oluşmasına ve tip-2 diyabet riskinin artmasına yol açar. Bilhassa ailede diyabet hikayesi olanlar şeker ve tatlıyı sınırlandırmalıdır. Şayet son vakitlerde fazla şeker tüketiyor, tatlı yeme isteğinizin arttığını düşünüyorsanız kesinlikle bir tabip ile görüşüp insülin direnci ve diyabet ile ilgili denetimlerinizi yaptırmalısınız.
Karaciğer yağlanmasına neden olur
Son vakitlerde alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması gençlerde de yaygınlaşıyor. Bunun öncelikli nedenlerinin başında; kolay şeker, hazır paketli eserler ve tatlılarda kullanılan fruktoz şurubu tüketiminin artması geliyor. Sofra şekeri ve yüksek fruktoz büyük ölçüde karaciğerde işlenir ve fazla tüketildiğinde karaciğer bu enerjiyi yağa dönüştürür. Karaciğer yağlanmasının artması sıhhati olumsuz tesirler. Tüketim sıklığına ve porsiyonlara dikkat etmek, işlenmiş ve etiket bilgisinde fruktoz şurubu içeren besinlerden uzak durmak gerekir.
Obeziteye yer hazırlar
Beslenme ve Diyet Uzmanı Ezgi Hazal Çelik “Yüksek şeker içeren besinler; kalorisi yüksek ve karbonhidrat yüklü olup, beden için gerekli vitamin- minerallerden ise hayli yoksuldur. Çoklukla protein ve liften düşük oldukları için sık acıkmanıza, kan şekeri dengesizliği nedeniyle sürekle tatlı tüketme isteğinizin artmasına yol açar. Bu da kişiyi bitmeyen
bir kısır- döngüye sokarak, gün içerisinde alınan toplam kalori ölçüsünün artmasına, kilo artışına ve uzun vadede obeziteye taban hazırlar” diyor.
Diş çürüklerini artırır
Şeker tüketimi diş minesinin ziyan görmesine, çürüklere ve buna bağlı diş kayıplarına neden olurken ağız sıhhatini da olumsuz tesirler. Ağızda pH istikrarının bozulmasıyla birlikte ağız içindeki bakteri çeşitliliği değişir ve ağız kokusu ile ilgili sorunlar artabilir. Sık aralıklarla şeker tüketmek, gazlı şekerli içecekler içmek ve yetersiz ağız hijyeni olumsuz sonuçları belirginleştirir. Çok tatlı tüketiminden uzak durmak, xekerli besin tükettikten sonra ise kesinlikle dişleri fırçalamak gerekir.
Bağımlılık yaratır
Yüksek ölçüde şeker tüketimi hem metabolik hem de nörobiyolojik süreçleri tesirler. Süratli emildiği için kan şekerinde ani yükselmelere ve akabinde süratli düşüşlere neden olarak tekrar tatlı, şekerli besin tüketme isteğine yol açar. Birebir vakitte beynin ödül merkezinde dopamin salınımını artırarak kısa müddetli haz duygusu ve buna bağlı daha fazla tüketme isteğine sebep olur. Bu nedenle şeker ve tatlının ödül yerine tüketilmemesi haz duygusu ile örtüşmemesi açısından önemlidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
