İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından yürütülen ve Avrupa Kurulu Jean Monnet Mükemmeliyet Merkezleri Programı tarafından desteklenen Bilgi Düzensizliklerine Karşı Toplumsal Bilişsel Dirençlilik Yaratmak- RESAID Projesi kapsamında geliştirilen proje çıktıları “Oyunlaştırma ve RESAID Tecrübesi: Dijital Çağda Bilgi Temelli Güçlendirmek” başlıklı çevrim içi aktiflikte kamuoyuna sunuldu. Pandemi sürecinden bu yana infodemi ve bilgi düzensizlikleri üzerine çalışan RESAID takımı, bireyleri dijital dünyada güçlendirmeyi hedefleyen dijital oyunları ve açık erişim ders içerikleri hakkında ayrıntılı bilgi paylaştı.
‘Bilgiye erişim temel bir haktır’
Etkinliğin açılışında konuşan BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, içinde bulunduğumuz periyodu “çoklu krizler çağı” olarak tanımlayarak bilgi düzensizliğinin insanların yalnızca yanlışsız bilgiye değil, öteki tüm haklarına erişimini kısıtlayan temel bir kriz olduğunu belirtti. Prof. Dr. Uyan Semerci, bilgi düzensizlikleri ile çabada bireyden başlayarak toplumsal katmanlara yayılan bir dirençlilik modeli oluşturmayı hedeflediklerini ve bu uğraşın merkezine insan haklarını koyduklarını tabir etti.
Dezenformasyona karşı ‘Psikolojik Aşılama’
Projenin yürütücüsü BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Emre Erdoğan, konuşmasında 2025 Global Riskler Raporu’na atıfta bulunarak önümüzdeki iki yılın en büyük riskinin mezenformasyon ve dezenformasyon olduğunun altını çizdi. Yasal düzenlemelerin yahut yalnızca “doğrusu budur” demenin artık yetersiz kaldığını belirten Erdoğan, “Tıpkı bir aşı üzere, bireyleri manipülasyonun zayıflatılmış bir dozuyla, yani simülasyonlar ve oyunlarla karşı karşıya bırakarak bağışıklık kazanmalarını hedefliyoruz” diyerek oyunların öğrenmeyi sağlayan inançlı alanlar yarattığını vurguladı.
Oyunlaştırılmış çevrim içi açık ders (MOOC)
Proje kapsamında Türkçe, İngilizce ve Fince olmak üzere üç lisanda hazırlanan eğitim platformu ise bilgi düzensizliklerine ait temel kavramlar, yanlış bilgiye inanmanın ruhsal temelleri, hibrit savaş ve doğrulama sistemleri üzere bahisleri içeren 7 ders sunuyor. Dersleri tamamlayan iştirakçiler, iştirak evrakı almaya hak kazanıyor. BİLGİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Tuğçe Erçetin Sabuncu, “Platform, kullanıcıyı pasif bir izleyici pozisyonundan çıkarıp oyunlaştırılmış bir öğrenme deneyiminin aktif bir kesimi haline getiriyor. İştirakçiler, görüntü içine gömülü quizler ve modül sonu testleri sayesinde anlık geri bildirim alırken, ferdî profilleri üzerinden gelişimlerini ölçülebilir şekilde takip edebiliyor.” dedi.
Dijital oyunlarla faal öğrenme: ‘Risk almadan deneyimle’
Etkinlikte, projenin en dikkat cazip çıktılarından olan dijital oyunları tanıtan RESAID Projesi Araştırmacısı Gökçe Uysal Gündoğdu oyunların yalnızca çocuklar için değil, yetişkinler için de güçlü bir öğrenme aracı olduğunu vurguladı. Bilgi düzensizliği üzere karmaşık mevzularda teorik bilginin tek başına kâfi olmadığını belirten Uysal Gündoğdu, oyunların iştirakçilere “hata yapabilecekleri inançlı bir alan” sunduğunu tabir etti.
Proje kapsamında geliştirilen Catch and Match (Yakala ve Eşle), kullanıcıların “troll”, “bot”, “influencer” üzere dijital dünyadaki aktörlerin davranış örüntülerini tanımasını sağlayan bir eşleştirme oyunu. Oyuncular, ipuçlarını ve dijital ayak izlerini takip ederek içeriğin ardındaki aktörü tespit etmeye çalışıyor.
Oyuncunun kurgusal bir ada ülkesini yönettiği stratejik bir simülasyon olan InfoChief (Bilgi Şefi)’te ise bilgi şefi olan oyuncu, kriz anlarında “güvenlik” ve “özgürlük” ortasındaki hassas dengeyi kurmaya çalışıyor. Oyun, alınan kararların kısa vadede sorunu çözse bile uzun vadede toplumsal itimadı nasıl sarsabileceğini göstererek kullanıcıyı kararlarının bedelleriyle yüzleştiriyor.
Bireyi merkeze alan ve kendi yankı odalarıyla yüzleşmesini sağlayan Fanus‘ta ise kullanıcılar, en sık siyaset konuştukları bireyleri ve bu bireylerin görüşlerinin kendilerine ne kadar benzediğini sisteme giriyor. Oyun, bu bilgileri görselleştirerek kişinin ne kadar dar bir “fanus” içinde yaşadığını ve yalnızca kendi sesini duyup duymadığını somut bir formda ortaya koyuyor.
Açık kaynaklı The Misinformation Game’in bir uyarlaması olan Sparkline ise iklim krizi ve orman yangınları temasına odaklanıyor. Oyuncular, sansasyonel içeriklerle etkileşime girdikçe takipçi sayılarını artırırken güvenilirlik puanlarını kaybetme riskiyle yüzleşiyor. Oyun, toplumsal medyadaki “popülerlik” ve “doğruluk” ortasındaki tansiyonu deneyimletmeyi amaçlıyor.
RESAID Projesi kapsamında açık erişim olarak paylaşılan tüm derslere, siyaset dokümanlarına ve oyunlara resaid.bilgi.org.tr adresinden erişilebiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
