Sigara bağımlılığının kronik, tedavi edilebilen, tıbbi dayanak gerektirebilen bir hastalık olduğunu belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Dilek Toprak, en tesirli yaklaşımın ilaç tedavisi ve davranış terapisinin birlikte uygulanması olduğunu söyledi. Tedavisiz bırakma teşebbüslerinde 1 yıllık muvaffakiyet oranının çoklukla yüzde 3–5 civarında olduğunu söyleyen Prof. Dr. Dilek Toprak, farmakolojik dayanakla bu oranın yüzde 15–35’e kadar çıkabildiğini, kombine tedavilerde oranın daha da arttığını söyledi. Nargilenin içim mühleti, dumanın ölçüsü ve kullanılan tütünün yapısı nedeniyle sigaradan daha ziyanlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Dilek Toprak, bir nargile seansında, bir kişinin 100 ya da daha fazla sigara dumanı kadar duman soluduğunu kaydetti.
İstanbul Atlas Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Dilek Toprak, Yeşilay Haftası münasebetiyle yaptığı açıklamada nikotin bağımlılığı, sigara ve nargile kullanımının tesirlerine ait değerlendirmede bulundu.
Sadece tek kullanım bile bağımlılık riskini artırıyor
Sigaranın temel bağımlılık yapan hususunun nikotin olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Nikotin, beyindeki dopamin salınımını tetikleyerek bireyde keyif ve ödül hissi yaratır. Bu his, vakitle beynin nikotine karşı tolerans geliştirmesine ve tıpkı etkiyi elde etmek için daha fazla hususa gereksinim duymasına neden olur. Nikotin son derece bağımlılık yapıcıdır, yalnızca bir kere kullanmak bile, beyniniz üzerindeki anlık tesiri nedeniyle bağımlı hale gelme riskini artırır” ikazında bulundu.
Fiziksel ve ruhsal bağımlılık ortaya çıkıyor
Nikotin bağımlılığında, fizikî ve ruhsal olarak, bedenin daima olarak bu kimyasala “bağımlı” hale geldiğini kaydeden Prof. Dr. Dilek Toprak, “Fiziksel bağımlılık, bedenin yoksunluk belirtilerinden kaçınmak için nikotine gereksinim duyması durumudur. Mahrumluk belirtileri nikotin kullanımını bıraktığınızda yaşadığınız huzursuzluk, sonluluk, konsantrasyon zahmeti üzere beğenilen olmayan hislerdir. Ruhsal bağımlılıkta ise o alışkanlık, günlük rutininizin bir modülü olmuştur. Kahve ile sigara içmek, sonlanınca sigara içmek üzere eşleşmeler yapılır. Bu üzere durumlarda içme gereksinimi hissedilir” diye konuştu.
Tütün salgını, en büyük halk sıhhati tehditlerinden biri
Dünya Sıhhat Örgütü’nün (WHO) tütünün yaygın kullanımı için “tütün salgını” tabirini kullandığını belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Dünya Sıhhat Örgütü, bunun şimdiye kadar karşılaştığımız en büyük halk sıhhati tehditlerinden biri olduğunu söylüyor ve yılda 8 milyondan fazla insanın vefatına sebep olduğunu bildiriyor. Bu ölümlerin 1,2 milyonu pasif içicilikten kaynaklanıyor. Dünya Sıhhat Örgütü’nün iddialarına nazaran, 700 milyon çocuk yani dünyadaki çocukların yarısı tütün eseri dumanına maruz kalmaktadır” dedi.
Sigara bağımlılığı nasıl anlaşılır?
Sigara bağımlılığının DSM-5 denilen kozmik teşhis kriterleri olduğunu tabir eden Prof. Dr. Dilek Toprak, bu teşhis kriterlerine nazaran son 12 ay içinde aşağıdaki kriterlerden en az 2’sinin bulunmasının nikotin bağımlılığını düşündürdüğünü söyledi. Prof. Dr. Dilek Toprak, bu kirterleri şöyle sıraladı:
- Planlanandan daha fazla yahut daha uzun müddet sigara içme
- Bırakma teşebbüslerinin başarısız olması
- Sigara temini ve içimi için çok vakit harcama
- Güçlü içme isteği
- İş, okul yahut toplumsal sorumlulukların aksaması
- Zararlı tesirler bilinmesine karşın devam etme
- Tolerans gelişimi
- Yoksunluk belirtileri görülmesi
Sigara bağımlılığında ilaç tedavileri tesirli oluyor
Sigara bağımlılığının tedavi edilebildiğini ve tesirli tedavi sistemleri olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “En yüksek muvaffakiyet oranı davranışsal dayanak ve ilaç tedavisi birlikteliği ile elde edilir. Bunların tek başına kullanımı bile bırakma oranlarını artırmaktadır. Farmakolojik tedavi yani ilaç tedavisinde Nikotin Replasman Tedavisi (NRT) ve bupropion preparatlarını hayli sık kullanmaktayız Tedavisiz bırakma teşebbüslerinde 1 yıllık muvaffakiyet oranı çoklukla yüzde 3–5 civarındadır. Farmakolojik takviyeyle bu oran yüzde 15–35’e kadar çıkabilir. Kombine tedavilerde oran daha da artar” diye konuştu.
Tedavi sürecinde relaps görülmesi normal
Tedavi sürecinde relaps (nüks) görülebildiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Bu durum tedavinin başarısız olduğu manasına gelmez, bağımlılığın kronik tabiatının göstergesidir. Sigara bağımlılığı kronik, tedavi edilebilen, tıbbi dayanak gerektirebilen bir hastalıktır. En tesirli yaklaşım ilaç tedavisi ve davranış terapisinin birlikte uygulanmasıdır” dedi.
Bir nargile seansı 100 sigara dumanına bedel
Nargilenin sigaradan daha ziyanlı olabildiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, bunun nedeninin nargile içiminin mühleti, dumanın ölçüsü ve kullanılan tütünün yapısı olduğunu söz ederek nargilenin sigaraya kıyasla daha ziyanlı olmasının kimi nedenleri:
- Nargile kömürle yakıldığı için, karbonmonoksit üzere toksik gazlar da solunur. Ayrıyeten nargile dumanı, sigara dumanından daha fazla ağır metal, katran ve kanserojen unsurlar içerebilir.
- Nargile çoklukla 30-60 dakika üzere uzun bir müddette içilir. Bu mühlet zarfında, bir nargile içicisi, sigara içen birinin aldığından çok daha fazla duman solur. Dünya Sıhhat Örgütü (WHO), bir nargile seansının, bir kişinin 100 ya da daha fazla sigara dumanı kadar duman solumasına neden olabileceğini belirtmiştir.
- Nargilede ekseriyetle ağızlıklar paylaşıldığı için enfeksiyon riski fazladır. Tüberküloz, Herpes ve başka enfeksiyon hastalıklarının yayılması daha kolaydır.
- Nargiledeki su ziyanlı hususları gereğince filtrelemez ve duman hâlâ toksinler içerir.
Nargile kullanımının sigaraya nazaran daha zararsız olduğu niyetinin yanlış olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Her ikisi de önemli sıhhat sıkıntılarına yol açabilir lakin nargilenin daha fazla duman çekilmesi ve karbonmonoksit üzere ek riskler taşıması nedeniyle daha tehlikeli olabileceği kabul edilmektedir” dedi.
Tütün bağımlılığının önlenmesi için bu tavsiyelere dikkat!
Tütün bağımlılığının önlenmesi noktasında gayenin sigaraya başlamanın önlenmesi olması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Dilek Toprak, gençlerin ve çocukların bu tehlikeden korunması ve hiç başlamamaları için uğraş gösterilmesi gerektiğini söyledi. Prof. Dr. Dilek Toprak, önerlerini şöyle sıraladı:
-Ailelerin bilhassa ebeveynlerin bilinçlendirmesi ve gençler üzerinde olumlu model olmaları değerlidir.
-Elektronik sigara bir sigara bırakma usulü değildir. Sıhhat açısından değerli riskler taşır.
-Ailece nizamlı ve kaliteli vakit geçiren, bağlantısı güçlü ailelerin çocuklarının sigara ve alkolü bırakma oranı, öbür ailelere kıyasla daha yüksektir.
-Çocuğun akademik marifetlerini desteklemek, okul dışı farklı aktivitelere yönlendirmek, daha olumlu arkadaş etraflarına girmesine takviye olmak da katkı sağlayacaktır. Gençlerin spora, sanata ya da hobilerine yönlendirilmesi, boş vakitlerini sağlıklı aktivitelerle doldurmalarına yardımcı olur. Böylelikle riskli davranışlardan uzak kalabilirler ancak ebeveynlerden biri yahut her ikisi sigara içiyorsa; çocuğunuzla konuşmanız, yasaklamanız, cezalar vermeniz pek de işe yaramayacaktır.
-Sigarayı bırakmak için Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı profesyonellerin vazife yaptığı ve ülkemizin her bölgesinde kolaylıkla ulaşılabilen Sigara Bırakma Polikliniklerinden yardım alabilirsiniz.
-Sigara kullanımı hakkında eğitimler ve farkındalık çalışmaları, okullarda yaygın olarak yapılmalıdır.
-Televizyon, radyo ve toplumsal medya üzerinden sigaranın zararlarına yönelik bilinçlendirme kampanyaları yapılması tesirli olur. Ünlü ve tanınan şahısların sigara aksisi iletiler vermesi, gençler üzerinde olumlu bir tesir yaratabilir.
-Ergenler ortasında sigaraya başlamanın altında yatan nedenler birçok vakit gerilim, anksiyete yahut depresyon üzere ruhsal sıkıntılar olabilir. Bu durumda, gençlere ruhsal dayanak sağlamak ve duygusal sorunlarla başa çıkmalarını öğretmek kıymetli bir adımdır.
– Erken yaşta sigaraya başlamayı önlemek için bu adımlar hem devlet siyasetleri hem de toplumsal farkındalık açısından büyük değer taşır. Gençlerin sağlıklı tercihler yapabilmesi için hakikat rehberlik ve takviye almaları, uzun vadede toplum sıhhatini düzgünleştirmeye katkı sağlar
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
