Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, travmatik olaylara direkt maruz kalınmasa bile ortaya çıkabilen kaçınma davranışlarının nedenleri, tipleri ve tesirleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Travmatik olaylara direkt maruz kalınmasa bile kaçınma gerçekleşebilir!
Kaçınma davranışının; bir kişinin bazen kasıtlı bazen de kasıtsız olarak, kahır verici yahut rahatsız edici bir olay veyahut bir durum sonrası, süratli ve süreksiz bir biçimde rahatlama muhtaçlığı doğrultusunda reddetmeye-inkâr etmeye yönelik bir kaçış yansısı olarak tanımlanabileceğini aktaran Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Kaçınma bilişsel (belirli hususlar üzerine düşünmekten kaçınmak), duygusal (belirli his yahut hisleri yaşamaktan kaçınmak) yahut bağlamsal (olaylardan durumlardan kaçınmak) olarak sınıflandırılabilir.” dedi.
Travmatik olaylardan kaçınma davranışlarının, empati, kaygı, geçmiş tecrübeler ve denetim gereksinimi üzere bir dizi ruhsal faktörün bir sonucu olarak ortaya çıkabileceğini kaydeden Beyaz, “Bu davranışlar, kişinin duygusal dengeyi müdafaa ve gerilimle başa çıkma uğraşlarının bir yansımasıdır. Lakin bu cins kaçınma davranışları uzun vadede kişinin kendi travmalarıyla yüzleşme sürecini geciktirebilir. Savaşlar, zelzeleler ve doğal afetler üzere travmatik olaylar, insanlığın tarihi boyunca deneyimlediği acı verici olaylar ortasında yer alır. Lakin birtakım şahıslar, bu çeşit olaylara direkt maruz kalmamış olsalar bile, kaçınma davranışları sergileyebilirler.” halinde konuştu.
Travmatik olaylar hakkında bilgi edinmek, şahısların kaygı ve tasalarını artırabilir!
Bu durumun nedenleri hakkında bilgi veren Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şunları lisana getirdi:
“Birçok kişi, haberlerde yahut medyada bu çeşit travmatik olayları gördüğünde, empati ve hassaslık gösterme eğilimindedir. Duygusal olarak etkilenen bu şahıslar, olaylardan kaçınma eğilimine girebilirler. Empati, diğerlerinin acılarına karşı hassas olma yetisini yansıtır ve bu nedenle bireyler bu çeşit haberleri izlememek yahut konuşmaktan kaçınmak isteyebilirler. Travmatik olaylar hakkında bilgi edinmek, bireylerin kaygı ve kaygılarını artırabilir.
Özellikle olayların görsel ve sesli medya aracılığıyla sunulduğu durumlarda, bu endişeler daha besbelli hale gelebilir. Bu nedenle, şahıslar bu çeşit haberlerden ve olaylardan uzak durmayı tercih edebilirler. Geçmişte benzeri bir travmatik olaya direkt maruz kalan yahut bu türlü bir olayı yaşayan şahıslar, bu tıp olaylardan kaçınma davranışlarını daha bariz bir halde sergileyebilirler.”
Kaçınma, kişinin denetim ve inanç arayışının bir yansıması olabilir!
Bu durumun, geçmiş tecrübelerin travmatik olayların hatırlanması ve tekrar yaşanması dehşetinden kaynaklanabileceğini tabir eden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Olaylar hakkında bilgi edinmek, şahısların kendilerini daha inançsız hissetmelerine neden olabilir.” dedi.
Bu cins durumlarda, kaçınma davranışlarının, kişinin olaylar üzerinde bir ölçü denetim sahibi olma gayretinin bir yansıması olabileceğine değinen Beyaz, bilgi edinmeden uzaklaşarak, kişinin kendisini inançta hissetmeye çalışabileceğine işaret etti.
Kaçınma, kişinin kendi duygusal sıhhatini müdafaa teşebbüsü olarak başlar!
Kaçınma davranışlarının nedenine atıfta bulunan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, şunları söyledi:
“Kaçınma davranışları, kişinin kendini muhafaza sistemlerinin bir yansıması olarak başlar. Bilhassa travmatik olaylardan kaçınmak, kişinin duygusal dengeyi müdafaa emelini taşır. Bu cins olaylardan kaçınma, kişinin anksiyete ve gerilim düzeylerini denetim etmeye ve duygusal ziyanlardan kaçınmaya çalıştığını gösterir. Velhasıl, kaçınma, kişinin kendi duygusal sıhhatini müdafaa teşebbüsü olarak başlar.”
Kaçınma başlangıçta korur, ancak uzun vadede meseleleri derinleştirebilir!
Ancak, bu kaçınma davranışlarının uzun vadede meseleleri daha da derinleştirebileceğine dikkat çeken Beyaz, “Özellikle kişi olayları daima olarak görmezden gelirse bu, olayların tesirlerini ele almak ve duygusal olarak güzelleşmek için gerekli olan adımları atmamak manasına gelebilir.” dedi.
Bu durumun, travmatik olayların kişinin zihinsel sıhhatine daha fazla ziyan vermesine yol açabileceğini vurgulayan Beyaz, “Kaçınma davranışları, kişinin olayların tesirleriyle yüzleşmek ve gerektiğinde takviye aramak yerine problemleri ertelemesine neden olabilir. Özetle, kaçınma davranışları, başlangıçta kişinin kendini müdafaasını temsil edebilir, fakat uzun vadede bu davranışlar problemleri daha da derinleştirebilir. Bu nedenle, travmatik olaylarla başa çıkmak için sağlıklı bir yol, olayların tesirleriyle yüzleşmek, duygusal takviye aramak ve gerektiğinde profesyonel yardım almaktır. Bu, kişinin duygusal güzelleşme sürecini başlatmasına yardımcı olabilir.” ikazında bulundu.
Denge önemli!
Kişilerin savaş yahut öteki travmatik olaylar hakkında kaçınma davranışları göstermelerinin doğal bir reaksiyon olabileceğini söz eden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Ruh sıhhati açısından birtakım durumlarda gereklidir. Lakin bu, kişinin savaş yahut öbür travmatik olaylarla hiç maruz kalmaması gerektiği manasına gelmez. Ruh sıhhati açısından istikrar sağlamak kıymetlidir ve bu istikrar şahıstan şahsa değişebilir.” biçiminde konuştu.
Ruh sıhhatinde istikrar, kişinin duygusal hudutlarını tanımasıyla ilgili!
Travmatik olaylardan büsbütün kaçınmanın olumsuz tesirlerinin de olabileceğinin altını çizen Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Kişilerin muhakkak bir oranda bu çeşit olaylarla müsabakaları ve bu olaylara dair bilgi sahibi olmaları, dünya olayları hakkında şuurlu ve bilgili olmalarına yardımcı olabilir. Bu, empati geliştirme, bilinçlenme ve hatta yardım sağlama isteğini destekleyebilir. Ruh sıhhati açısından istikrar, kişinin duygusal gereksinimlerini ve sonlarını tanımakla ilgilidir. Bazen bu, travmatik olaylardan bir mühlet uzak durmayı içerebilirken, öbür vakitlerde şuurlu bir biçimde olaylar hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirebilir. Her kişinin gereksinimleri farklıdır, bu nedenle istikrar ferdî bir tercihe dayalıdır.
Sonuç olarak, bireylerin savaş yahut başka travmatik olaylar hakkında kaçınma davranışları göstermeleri yanlışsız bir reaksiyon olabilir, fakat bu kaçınma, ruh sıhhati açısından istikrarlı bir yaklaşımla bir ortada kullanılmalıdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
