Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, 13 Mart Dünya Uyku Günü hasebiyle, uykusuzluk için sık başvurulan uyku ilaçlarının tesirleri hakkında bilgi verdi.
Uyku beynin paklık ve onarım modu!
Uykunun beyin ve beden için yalnızca bir dinlenme süreci olmadığını hatırlatan Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, “Uyku birebir vakitte beynin paklık ve onarım modudur. Gündüz uyanıkken beyinde biriken beta-amiloid üzere toksik proteinler gece uyurken lenfatik sistem aracılığıyla temizlenir.” dedi.
Hafızanın konsolidasyonu için öğrenilen bilgilerin kısa periyodik bellekten uzun müddetli belleğe uyku sırasında aktarıldığını tabir eden Prof. Dr. Metin, vücudun dokularının yenilenmesi, kas gelişimi ve bağışıklık sisteminin güçlenmesinin tekrar uykuda gerçekleştiğini aktardı.
Uyku ilacı yalnızca tabip tarafından gerekli görüldüğünde ve reçete edildiğinde kullanılmalı!
Uyku ilaçlarının akut gerilim, yas, travma, jet-lag yahut uykuyu zorlaştıran tıbbi durumlar üzere 2-4 haftalık geçiş devirlerinde kullanılabileceğine değinen Prof. Dr. Barış Metin, “Psikiyatrik nedenlerle uyku sorunu yaşayan hastalarda uyku verici özelliği olan antidepresanlar kullanılabilir.” dedi.
Uyku apnesi üzere teneffüsü etkileyen hastalık varlığında dikkatli kullanılması gerektiği ihtarını yapan Prof. Dr. Metin, şöyle devam etti:
“Uyku ilacı yalnızca doktor tarafından gerekli görüldüğünde ve reçete edildiğinde kullanılmalı ve alışkanlık yapan ilaçların uzun müddet kullanımından kaçınılmalıdır.
Pek çok uyku ilacı hem ruhsal hem de fizikî bağımlılık yapma potansiyeline sahiptir. Tolerans geliştiğinde, ilacın birebir etkiyi yapması için ilacın dozunu artırmak gerekir. Uzun vadeli kullanımında gündüz sersemliği, bilişsel gerileme, istikrar bozuklukları ve yaşlılarda düşme riskini artırarak kişinin güvenliğini tehlikeye atar. Kronik uykusuzlukta birinci seçenek ilaçlar değil, öncelikle altta yatan nedenin tedavi edilmesi gerekir. Örneğin huzursuz bacaklar sendromu sıklıkla kronik uykusuzluk nedenidir ve tedavisinde uyku ilaçları kullanılmaz.”
Takviyeler tesirli olabilir lakin şiddetli uykusuzlukta tabibe danışılmalı!
Uyku ilaçlarının yalnızca uykusuzluk için değil epilepsi, parasomniler (uyku terörü, uyurgezerlik) üzere durumlarda da tedavinin bir kesimi olabildiğini kaydeden Prof. Dr. Barış Metin, uykuya yardımcı doğal metotlar hakkında da bilgi verdi:
“Melatonin bedenin biyolojik saatini düzenler. Uykudan 1-2 saat evvel düşük dozda kullanımı tesirlidir. Valerian (kediotu), pasiflora ve papatya çayı hafif sakinleştirici tesirleriyle bilinir. Magnezyum ise kas gevşemesi ve hudut sistemi regülasyonu için akşam saatlerinde alınması yararlı olabilir. Bu besin destekleri hafif bir uyku isteği verebilmekle birlikte çok şiddetli uykusuzluk durumunda kesinlikle doktor tavsiyesi alınmalı.”
Uyku ilaçları bilinçsiz kullanıldığında beynin doğal uyku sistemini bozabiliyor!
İnsanların uyku meselelerini çoklukla hafife aldığına dikkat çeken Prof. Dr. Barış Metin, “Birçok insan kronik uykusuzluk derdi çekmesine rağmen bu bahiste tabibe başvurmuyor. Çok küçük bir hasta kümesi gereksiz ilaç kullanıyor olabilir.” dedi.
Uyku ilaçlarının bir tedavi değil süreksiz bir yardım olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Metin, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Doktor nezareti olmadan kullanılan uyku ilaçları, beynin doğal uyku mimarisini, REM ve derin uyku istikrarını bozabilir. Uyku bozukluklarında tedavi öncelikle altta yatan nedenlerin güzelleştirilmesidir.
Sirkadiyen tutarlılığı sağlamak için hafta sonu dahil her gün birebir saatte uyanın. Dijital detoks için yatmadan en az 1 saat evvel telefon, tablet üzere mavi ışık kaynaklarını kapatın. Büsbütün karanlık ve yaklaşık 18-20°C hafif serin bir odada uyuyun. Uykusuzluk sorununuz kronik bir hal aldıysa bir uyku uzmanına danışabilirsiniz.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
