Uykusuzluğun tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Kısmı Dr. Öğretim Üyesi ve Nöroloji Uzmanı Meltem Can İke, uykusuzlukta ilaç tedavilerinin yanı sıra Bilişsel Davranışçı Terapilerle de kalıcı tahliller üretmenin mümkün olduğunu söyledi.
Her az uyunan gecenin insomni olmadığını vurgulayan Meltem Can İke, bir şahısta uykusuzluk hastalığından kelam edilmesi için haftada en az 3 gece bu sorunun yaşanması, sorunun en az 3 aydır devam ediyor olması ve kişinin uyumak için uygun ortam ve vakte sahip olmasına karşın uyuyamaması gerektiğini tabir etti.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi, Nöroloji Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, Dünya Uyku Günü münasebetiyle yaptığı açıklamada uykusuzluk, uykusuzluk tedavisi ve uyku hijyeni ile ilgili değerlendirmede bulundu.
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Dünya Uyku Cemiyeti tarafından her yıl düzenlenen Dünya Uyku Günü vesilesiyle, toplumumuzun büyük bir bölümünü etkileyen lakin birden fazla vakit “yapısal bir özellik” sanılarak ihmal edilen uykusuzluk yani insomni konusuna dikkat çekmek istiyorum” dedi.
Uykusuzluk bir hastalıktır
Uykusuzluğun yalnızca bir belirti değil, başlı başına bir hastalık olduğunu belirten Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Tıbbi literatürde “İnsomni” olarak isimlendirilen bu durum; uykuya dalma zahmeti, uykuyu sürdürme zorluğu yahut sabah çok erken uyanıp tekrar uyuyamama halinde kendini gösterir. Bu durum kişinin gün içindeki konsantrasyonunu, his durumunu ve genel sıhhat kalitesini bozuyorsa klinik bir tablo olarak değerlendirilmelidir” dedi.
Aşırı derecede odaklanma görülüyor
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, şöyle devam etti:
“Yakınması olan şahıslarda (özellikle geceleri) uyku meselelerine çok derecede odaklanma ve uykusuzluğun olumsuz sonuçları hakkında tasa duyma vardır. Yetersiz uyku mühleti ve kalitesi, ileri derecede kahra yahut günlük aktivitelerde eksilmeye neden olur.”
Kadınlarda daha fazla görülüyor
Kadınlarda bir ölçü daha fazla görülen bu durumun yaşla arttığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Yaş ilerledikçe derin (yavaş) uyku ölçüsünde azalma, hasebiyle uykunun çok yüzeysel ve kırılgan hale gelmesine neden olur. Ayrıyeten sirkadiyen ritimdeki değişikliklere (uyku fazının erkene kayması), yaşlı bireylerde bilhassa gecenin ikinci yarısında uykunun çok sık bölünmesine ve sabah çok erken saatlerde uyanma ile sonuçlanır” diye konuştu.
Haftada en az 3 gece uykusuzluk yaşanıyorsa dikkat!
Uykusuzluk teşhis kriterlerine değinen Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, şu bilgileri verdi:
“Her az uyunan gece, insomni değildir. Bir bireyde uykusuzluk hastalığından kelam edebilmemiz için:
* Haftada en az 3 gece bu sorunun yaşanması,
* Sorunun en az 3 aydır devam ediyor olması,
* Kişinin uyumak için uygun ortam ve vakte sahip olmasına karşın uyuyamaması gerekir.”
Uykusuzluğun üç temel nedeni var
Uykusuzluğun çok faktörlü bir sorun olduğunu söyleyen Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, en önemli nedenleri şöyle sıraladı:
1. Ruhsal Faktörler: Tasa bozuklukları, gerilim ve depresyon.
2. Tıbbi Durumlar: Kronik ağrılar, nefes darlığı, huzursuz bacaklar sendromu ve uyku apnesi.
3. Ömür Usulü: Sistemsiz çalışma saatleri (vardiyalı sistem), çok kafein tüketimi ve hareketsizlik.
Uykusuzluk genetik bir miras mıdır?
Uykusuzluğun genetik bir boyutu olduğunu kaydeden Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke. “Araştırmalar, ailesinde uykusuzluk hikayesi olan bireylerin bu meseleye daha yatkın olduğunu göstermektedir. Fakat bu durum yalnızca genlerle açıklanamaz; aile içindeki uyku alışkanlıkları ve çevresel faktörler de bu mirası tetikler” ikazında bulundu.
Modern çağın kabusu: Mavi ışık ve toplumsal medya
“Günümüzde uyku tertibini bozan en büyük düşman yatağa bizimle birlikte giren akıllı telefonlardır” diyen Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke teknoloji kullanımının olumsuz tesirlerini şöyle sıraladı:
* Melatonin Baskılanması: Ekranlardan yayılan mavi ışık, beynimize “hala gündüz” sinyali göndererek uyku hormonu olan melatoninin salgılanmasını mahzurlar.
* Duygusal Uyarılma: Toplumsal medyada karşılaşılan içerikler beyni tetkikte meblağ ve uykuya geçiş için gereken gevşemeyi imkansız kılar.
Uyku hijyeni için altın kurallar
Uykusuzlukla uğraşta birinci adımın uyku hijyeninin sağlanması olduğunu söz eden Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, şu tekliflerde bulundu:
* Rutin Oluşturun: Her gün (hafta sonu dahil) tıpkı saatte yatıp birebir saatte kalkın.
* Yatağı Yalnızca Uyku İçin Kullanın: Yatakta yemek yemeyin, çalışmayın yahut toplumsal medyada vakit geçirmeyin.
* Işık ve Isı Denetimi: Yatak odanız zifiri karanlık, sessiz ve serin olmalıdır.
* Kafeine Hudut Koyun: Öğlenden sonra saat 14:00’ten sonra çay ve kahve tüketimini kesin.
Uykusuzluğun sıhhat açısından riskleri nelerdir?
Uykusuzluğun değerli sıhhat sıkıntılarına yol açabileceği ihtarında bulunan Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, bu problemleri kardiyovasküler hastalıklar (HT, MI, kronik kalp yetmezliği), Tip 2 diyabet, obezite, nörolojik hastalıklar (kortikal atrofi, demans) ve psikiyatrik hastalıklar (depresyon, suicidal düşünceler) olarak sıraladı.
Yaşam kalitesini etkiliyorsa uzmana danışılmalı
Uykusuzluğun kişinin ömür kalitesini kıymetli derecede etkilemesi halinde kesinlikle bir uzmana danışılması gerektiğini belirten Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, “Eğer uykusuzluk sorununuz;
* Gün içinde iş performansınızı düşürüyorsa,
* Unutkanlık ve konsantrasyon zahmetine neden oluyorsa,
* Araç kullanırken yahut çalışırken uyuklamalara yol açıyorsa,
* Bağlantılarınızda tahammülsüzlük ve gerginlik yaratıyorsa vakit kaybetmeden bir Nöroloji Uzmanına başvurmalısınız” tavsiyesinde bulundu.
İyi bir uyku, uygun bir hayatın anahtarı
Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Unutmayın: Uykusuzluk tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaç tedavilerinin yanı sıra Bilişsel Davranışçı Terapilerle de kalıcı tahliller üretmek mümkündür. Âlâ bir uyku, uygun bir hayatın anahtarıdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
