Baş ve boyun kanserleri, dünya genelinde giderek artan değerli bir halk sıhhati sorunu olarak öne çıkıyor. Dünya Sıhhat Örgütü’nün datalarına nazaran; dünyada her yıl yaklaşık 650 bin yeni baş ve boyun kanseri olayı görülüyor ve yaklaşık 330 bin kişi bu kanserler nedeniyle hayatını yitiriyor. Türkiye’de detaylı datalar hudutlu olmakla birlikte, baş ve boyun kanserlerinin en sık rastlanan tiplerinden biri olan gırtlak (larinks) kanseri için yılda 4 binin üzerinde hadise bildirildiğini açıklayan birtakım ulusal ve memleketler arası bilgi tabanları mevcut. Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, tüm kanser cinslerinde olduğu üzere baş ve boyun kanserlerinde de erken teşhisin yaşamsal kıymet taşıdığını belirterek, “Erken evrede yakalandığında, baş ve boyun kanserlerinin tedavisinde muvaffakiyet oranı yüzde 90’lara kadar çıkabilmektedir. Ayrıyeten, hastaların konuşma, yutma ve nefes alma üzere hayati işlevleri korunabilmektedir. Lakin hastalar, bilhassa ses kısıklığı yahut ağız içindeki yaralar üzere belirtilerin “grip ve gibisi enfeksiyonlardan” kaynaklandığını düşünerek, tabibe epey geç başvurmakta, bu durum da tedaviyi zorlaştırmaktadır” diyor.
Erkeklerde gırtlak, bayanlarda tiroit kanseri daha yaygın!
Baş ve boyun kanserleri; bu bölgelerde yer alan farklı organ ve dokulardan gelişebilen birçok kanser cinsini kapsayan genel bir tarif. Sıklıkla daha genç yaşlarda görülen tiroit kanseri başka tutulduğunda, baş ve boyun kanserleri çoklukla çevresel faktörlerin tetiklemesi ve bilhassa sigara ile alkol kullanımının bariz rolü nedeniyle ileri yaşlarda daha sık görülüyor. Ülkemizde baş ve boyun kanserleri ortasında erkeklerde gırtlak (larinks) kanserine, kadınlarda ise tiroit kanserine daha yaygın rastlanıyor.
Bu yakınmalar 2 haftadan uzun sürdüyse, dikkat!
Baş ve boyun kanserlerinde erken tanıya yönelik bir tarama prosedürü olmadığını tabir eden Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, bu nedenle baş ve boyun bölgesinde ortaya çıkan şikayetlerin ihmal edilmemesi gerektiği ihtarında bulunuyor. Belirtilerin tümörün yerleştiği yere nazaran farklılık gösterebildiğini söyleyen Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, dikkat edilmesi gereken sinyalleri şöyle özetliyor: “En sık karşılaşılan gırtlak ve ağız içi (dil, ağız tabanı, damak, diş eti, yanak) kanserlerinde ses kısıklığı ile ağız içinde geçmeyen yaralar görülmektedir. Daha az olarak görülen burun içindeki tümörlerde; burun kanamaları, burun tıkanıklığı, yüz ve ağızda ağrı ile yaralar ortaya çıkabilmektedir. Bunlara ek olarak baş ve boyun bölgesinde şişlik ile kitleler de gelişebilmektedir.” Prof. Dr. Evren Erkul, bu şikayetlerin 2 haftadan uzun sürmesi durumunda kesinlikle bir tabibe başvurulması gerektiğinin altını çiziyor.
En değerli risk faktörü sigara!
Tütün eserleri ile alkol kullanımı, baş ve boyun kanserlerinin en değerli sebeplerini oluşturuyor. Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, kanser tanısı alan hastaların yaklaşık 90’ından fazlasında sigara kullanımının tesirli olduğunu vurgulayarak, şu bilgileri paylaşıyor: “Sigara; bilhassa gırtlak, ağız içi, geniz, yutak ve yemek borusunun giriş kısmındaki tümörler için değerli bir risk faktörüdür. Sigara ve alkolün birlikte kullanılması durumunda bu risk 1.5-2 kat artmaktadır. Münasebetiyle, baş ve boyun kanserleri riskini azaltmak için tütün eserlerinden uzak durmak son derece kıymetlidir.”
Human Papilloma Virüsü’ne dikkat!
Çevresel faktörler (Hava kirliliği, mesleksel toksik hususlara kronik maruziyet), makus ağız hijyeni, eski diş tedavilerinde kullanılan ve kanserojen içerikli gereçler, kronik yaralar ile sıhhatsiz beslenme alışkanlıkları da baş ve boyun kanserleri riskini artıran kıymetli faktörler ortasında yer alıyor. Bunların yanı sıra genetik yatkınlık ve sonradan gelişen kimi genetik bozukluklar da tesirli olabiliyor. Ayrıyeten yapılan çalışmalar, son yıllarda HPV (Human Papilloma Virüsü) enfeksiyonlarının bilhassa lisan kökü ve bademcik kanserlerinde kıymetli bir etken olduğunu ortaya koyuyor. Bunların yanı sıra Epstein Barr Virüsü’ne bağlı geniz kanserleri de görülebiliyor.
Lazer ve robot takviyeli cerrahi ön plana çıkıyor
Baş ve boyun kanserlerinde cerrahi tedavi değerli bir yer tutarken, kimi durumlarda kemoterapi, radyoterapi ve immünoterapi formülleriyle kombine edilmiş tedaviler uygulanıyor. Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, baş ve boyun kanserlerinin tedavisinde lazer tekniği ve robot takviyeli cerrahinin son yıllarda giderek daha yaygın kullanıldığını belirterek, “Bu ileri teknolojik yollar komplikasyon riskini azaltırken, kesilerin küçük olmaları sayesinde hastaların daha kısa periyodik yatışla taburcu olabilmelerini sağlamaktadır” diye konuşuyor. Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, gırtlak bölgesindeki tümörlerde lazer usulünün; bilhassa lisan kökü ile gırtlağın üst kısmında yer alan tümörlerde ise robot dayanaklı cerrahinin öne çıktığını söz ediyor.
Ağız içinden giriliyor, uzunluğunda kesi yapılmıyor
Prof. Dr. Bülent Evren Erkul, birtakım gırtlak ve yutak kanserlerinde, tümörün yerleşim yerinin uygun olması halinde lazerle cerrahinin uzunluğunda rastgele bir kesi yapılmadan, ağız içinden girilerek gerçekleştirildiğini söylüyor. Bilhassa Human Papilloma Virüsü’ne bağlı gelişen küçük boyutlu lisan kökü ve bademcik tümörlerinin de robot yardımlı cerrahiyle, kesi yapılmaksızın, ağız içinden çıkarılabildiğini vurgulayan Prof. Dr. Evren Erkul, kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Ayrıca, komplikasyonları azaltan ve tedavinin muvaffakiyetini artıran navigasyon yardımlı endoskopik sinüs tümör cerrahileri ve hudut monitorizasyonu eşliğinde gerçekleştirilen cerrahiler, bilhassa tükürük bezi ile tiroit tümörlerinde artık çok daha sık kullanılmaktadır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
