Türkiye, 100 bin tona yaklaşan üretimiyle dünyanın en büyük ikinci bal üreticisi pozisyonunda. Çam balında ise yüzde 90’lık hisseyle dünya üretiminin büyük kısmını karşılıyor. Lakin üretimdeki bu güç, ihracata tıpkı ölçüde yansımıyor. Türkiye 33,5 milyon dolarlık fiyatla bal ihracatında dünya sıralamasında 18’inci sırada yer alıyor.
Türk bal dalı, ihracatta da dünya genelinde birinci üç ülke ortasında yer almak için “Türkiye Çam Balının Memleketler arası Pazarda Rekabet Gücünü Artmak” isimli AR-GE Projesi kolları sıvadı.
Bal ihracatında Türkiye lideri olan Ege Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, 24 ay vadeli projeyi Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Siyasetler Genel Müdürlüğü’yle gerçekleştirmek için harekete geçti.
İhracatta 250 milyon dolarlık potansiyele sahibiz
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Siyasetler Genel Müdürlüğü’yle mevzuyu görüştüklerini ve dayanak kelamı aldıklarını lisana getiren Ege Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Lideri Bedri Girit, Türkiye’nin 100 bin tona yaklaşan bal üretimiyle 33,5 milyon dolarlık ihracat sayısından çok daha fazlasını hak ettiğini vurguladı.
Türkiye’nin bal ihracatında ortalama fiyatın 3,9 dolar olduğu bilgisini veren Girit, “Dünyada üretimde ikinci sıradayız, lakin ihracatta 18’inci sırada yer alıyoruz. Üretim gücü ile ihracat geliri ortasındaki bu makas artık kapanmak zorunda. Çin 265 milyon dolar, Yeni Zelanda 250 milyon dolarlık bal ihraç ediyor. Biz de bal ihracatımızı 250 milyon dolarla bu ülkelerin düzeyine çıkmak istiyoruz. İhracatımız arttığında arıcılık bölümümüzde zincirin tüm halkaları bu refahtan hissesini alacak” halinde konuştu.
Kalpaklıoğlu: “Çam balı bilimsel olarak gereğince tanımlanmamış”
Ege Su Eserleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği İdare Şurası Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, Türkiye’de Muğla başta olmak üzere, Aydın, Antalya, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Çanakkale vilayetlerinde yıllık 25 bin ton çam balı üretildiğini çam balının memleketler arası pazarda düşük fiyatla konumlanmasının temel nedeninin bilimsel altyapı eksikliği olduğunu söyledi.
Kalpaklıoğlu, çam balına has biyoaktif ve marker bileşenlerin gereğince tanımlanmadığını, milletlerarası kabul görmüş standardizasyon ve sınıflandırma sisteminin bulunmadığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Çam balında bulunan protokateşik asit, alfa-pinen ve beta-pinen üzere bileşenler yüksek biyolojik potansiyele sahip. Fakat bu potansiyel bilimsel yayınlarla ve memleketler arası referanslarla desteklenmediği sürece eser premium segmente taşınamıyor.”
Hedef: 3,9 dolardan Premium Segmente geçmek
“Türkiye Çam Balının Memleketler arası Pazarda Rekabet Gücünü Artmak” isimli AR-GE Projesinin son maksadının, Türkiye çam balını yüksek katma kıymetli ve rekabetçi bir ihracat eseri haline getirmek olduğunun altını çizen Kalpaklıoğlu kelamlarını şöyle sürdürdü; “Bilimsel olarak standardize edilmiş, işlevsel ve terapötik potansiyeli kanıtlanmış, milletlerarası pazarda premium segmentte konumlanan Türkiye, üretim gücünü artık paha gücüyle buluşturmak zorundadır. Çam balı, gerçek bilimsel altyapı ve stratejik pozisyonlandırma ile global pazarda hak ettiği yere ulaşabilecek potansiyele sahiptir. Hedef: 3,9 dolardan premium segmente geçmek. Manuka balıyla rekabet edecek düzeye çıkarmak.”
Balın kalitesini ve özgünlüğünü belirleyen temel ögelerden birisi olan Protokateşik Asit (PCA) varlığının Türk çam balının en kıymetli biyoaktif marker bileşenlerinden biri olduğu bilgisini de veren Kalpaklıoğlu, projede çam balının Protokateşik Asit (PCA) varlığının ortaya konulacağını vurguladı. Kalpaklıoğlu, “Türk Çam Balının: Kimyasal olarak standardizasyonu, Otantik eser doğrulaması, İşlevsel besin olarak pozisyonlandırılması, Memleketler arası bilimsel ve ticari pahasının artırılması açısından kritik bir bilimsel gelişmedir. Bu bulgu, Türk Çam Balının sadece klâsik bir doğal eser değil, tıpkı vakitte güçlü biyoaktif bileşenler içeren bilimsel temelli bir işlevsel besin olduğunu göstermektedir” diyerek kelamlarını noktaladı.
24 Aylık Ar-Ge Yol Haritası
Planlanan proje kapsamında:
- Çam balına has biyoaktif ve marker bileşiklerin ileri tahlil yollarıyla tanımlanması
- Canlı organizmada (in vivo) yahut laboratuvar ortamında (in vitro) biyolojik aktiflik testlerinin yapılması
- Kimyasal yapı–biyolojik aktivite bağlantısının ortaya konması
- Marker bileşiklere dayalı bilimsel sınıflandırma sistemi geliştirilmesi
- En az 10 SCI makale ve 15 memleketler arası bilimsel sunum hedefleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
