Günlük hayatı kolaylaştırmak için kullanılan dijital teknoloji araçlarının yanlış kullanımının değerli riskleri beraberinde getirdiğini belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Kısmından Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, her yaştan kişiyi etkileyen teknoloji bağımlılığının üniversal bir sorun olduğunu söyledi. Dijital teknoloji bağımlılığının sorunlu online kumar bağımlılığı, cinsellik, alışveriş ve ekran bağımlılığı, dijital oyun ve toplumsal medya bağımlılığı halinde görülebildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, dijital teknoloji bağımlılığından korunmanın ve teknolojiden istikrarlı bir formda yararlanmanın kimi tedbirlerle mümkün olduğunu söyledi.
İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Kısmından Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, Yeşilay Haftası kapsamında bir bağımlılık tipi olan teknoloji bağımlılığının tesirleri ve dijital teknolojinin gerçek kullanımına ait değerlendirmede bulundu.
Dijital teknolojinin yanlış kullanımı üniversal bir sorun
Yaşamı kolaylaştırmak ve yarar sağlamak hedefi ile geliştirilen dijital teknolojilerin süratli bir halde günlük hayatın ayrılmaz bir kesimi haline geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Dijital teknoloji araçları, hedefi dışında kullanılması nedeniyle maalesef günümüzde her yaş kümesinin hayatını tehdit eden bir tehlikeye dönüşmüştür. Bu nedenle üniversal bir meseledir ve dünya genelinde farkındalığın artırılması, koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması mecburilik haline gelmiştir” dedi.
Denetimsiz, sınırsız ve hedefsiz kullanımının yıkıcı sonuçları var
Dijital teknolojiler, kontrolsüz, sınırsız ve hedefsiz kullanıldığında her yaştaki bireylerde yıkıcı tesirleri olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Konuyla ilgili yapılan çalışmalar ve uzmanların hazırladığı raporlar, teknolojinin berbata kullanımı ve bağımlılığın; fizikî, ruhsal, toplumsal, zihinsel ve manevi gelişim süreçlerini derinden sarstığını ortaya koymaktadır” ihtarında bulundu.
Yaşam kalitesini düşürüyor
Bu tesirlerin farklı formlarda görüldüğünü tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bireylerde uyku sisteminin bozulması, obezite, dikkat eksikliği ve öz bakımın ihmal edilmesi üzere fizikî problemlerin yanı sıra; irade zayıflığı, yalnızlaşma, gerçek münasebetlerden kopma ve hayal gücünün körelmesi üzere ruhsal ve toplumsal sıkıntılar gözlemleniyor. Velhasıl, teknolojiye hapsolmak, kişinin gerçek hayat kalitesini her manada düşürüyor” diye konuştu.
Problemli online kumar, online cinsellik ve online alışveriş davranışlarına dikkat!
Dijital teknoloji bağımlılığının çeşitli formlarda görüldüğünü belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Dijital teknoloji bağımlılığının çeşitleri epeyce çeşitlidir. Sorunlu online kumar kategorisinde her türlü online bahis ve oyunlar yer almaktadır. Bunlar tüm yaş kümeleri için problemli kabul edilmektedir. Sorunlu online cinsellik ve çok harcamalara yol açan sorunlu online alışveriş öne çıkan başlıklar ortasında yer almaktadır” dedi.
Problemli ekran kullanımı, ekran müddetlerine nazaran belirleniyor
Problemli ekran kullanımının yaş kümelerine nazaran tanımlandığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Özellikle çocuk ve ergenlerde görülen yaşa uygun olmayan sorunlu ekran kullanımı riskler barındırmaktadır. Sorunlu ekran kullanımı yaş kümelerine nazaran tanımlanmıştır. 2-6 yaş ortası günde 1 saatten fazla, 6-12 yaş ortası günde 1,5 saatten fazla, 12-18 yaş ortası ise günde 2,5 saatten fazla kullanım sorunlu olarak bedellendirilmektedir. Teknolojik aygıtların sınırsız ve denetimsiz kullanımı çocukların fizikî ve toplumsal gelişimini olumsuz etkilemektedir” dedi.
Dijital oyun bağımlılığında rekabet ve baht pekiştirici rol oynuyor
Problemli dijital oyun oynama bağımlılığında yaşa uygun olmayan içerikler ve çok müddetlerin kritik faktör olduğunu söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Rekabet ve talih faktörleriyle kişiyi ekrana kilitleyen dijital oyun bağımlılığında oyunların baht odaklı yapısı, zorluk düzeyinin giderek artması ve toplumsal hissettiren düzenekleri bu davranış bozukluğunu pekiştirmektedir” dedi.
Sosyal medya bağımlılığı da sıkça görülüyor
Dijital teknoloji bağımlılıkları ortasında yer alan sorunlu toplumsal medya kullanımının ise fizikî ve toplumsal sonuçlarıyla kişinin hayatını etkilediğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Sosyal medya bağımlılığı, daima temas muhtaçlığı, kaçırma korkusu, gerçek hayatın aksatılması ve kimliğin yapay olarak inşası ile karakterize bir durumdur. Gelişmeleri kaçırma korkusu ile beslenen toplumsal medya bağımlılıkları günümüzün en yaygın cinslerini oluşturuyor” dedi.
Dijital teknoloji bağımlılığının farklı nedenleri var
Dijital teknolojik araçların bağımlılık oluşturacak formda denetimsiz bir biçimde kullanımının nedenlerine değinen Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bu tehlikeli tabloya yol açan nedenlerin başında bilinçsizlik ve merak duygusu geliyor. Bireylerin denetimsiz kullanımın sonuçlarını bilmemesi, can problemine alternatif bulamaması, dışlanma endişesiyle arkadaş etrafına ahenk sağlama eforu ve gerçek hayattaki meseleleri çözmek yerine sanal dünyaya kaçma eğilimi, bağımlılığa yer hazırlıyor. Toplumsal bağlantı kurmakta zorlanan ve gerçek hayatta başaramadıklarını sanal ortamda elde etmeye çalışan bireyler, bu tuzağa çok daha kolay düşüyor” diye konuştu.
Bağımlılık dört kademede gelişiyor
Bağımlılığın bir anda ortaya çıkmadığını, dört kademeli bir süreçle geliştiğini tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “İlk adım olan ‘Deneysel Kullanım’ evresinde kişi merak ettiği bir uygulama yahut oyunu deniyor. Akabinde, etrafındaki kullanıcılara ahenk sağlamak maksadıyla ‘Sosyal Kullanım’ evresine geçiliyor. Üçüncü basamakta, zevk almak yahut problemlerden kaçmak üzere belli hedefler güdülerek ‘Operasyonel Kullanım’ başlıyor. Son etap olan ‘Bağımlı Kullanım’ evresinde ise artık bir sebebe muhtaçlık duyulmuyor; kişinin tüm vakti ve aksiyonları teknolojiye nazaran şekilleniyor ve denetim büsbütün kaybediliyor.
Teknoloji bağımlılığının belirtilerine dikkat!
Bağımlılık sürecine giren bireylerde besbelli davranış değişiklikleri gözlemlendiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Teknoloji başında geçirilen müddetin giderek artması, aygıttan uzak kalındığında öfke, huzursuzluk ve uykusuzluk üzere mahrumluk belirtilerinin ortaya çıkması en temel göstergelerdir. Bireyler etraflarıyla irtibatlarını minimum seviyeye indiriyor, yeme-içme, paklık ve okul/iş üzere günlük sorumluluklarını aksatıyor. Önemli bedensel yahut toplumsal sıkıntılar yaşasalar bile kullanıma devam etmeleri ve aygıt başında geçirdikleri süreyi inkar etmeleri, tablonun ciddiyetini ortaya koyuyor” ikazında bulundu.
Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, şunları söyledi: “Teknoloji bağımlısı olup olmadığımızı anlamanın kimi işaretleri var: Şayet cep telefonunuzu sık sık denetim etme muhtaçlığı hissediyor, onu her vakit yanınızda yahut yatağınızın başucunda tutuyorsanız bu bir ihtar işareti olabilir. Telefon yahut bilgisayar kullanmaktan günlük işlerinize vakit ayıramıyor, kendinizi makus hissettiğinizde teknolojiye sarılıyor, uzak kaldığınızda ise huzursuzluğunuz artıyorsa risk altındasınız demektir. Diğerleriyle sohbet ederken yahut yemek yerken bile ekrandan kopamamak, bağımlılığın eşiğinde yahut içinde olduğunuzun en somut göstergelerindendir.”
Teknolojiden istikrarlı bir halde yararlanmak mümkün
Dijital teknoloji bağımlılığından korunmanın ve teknolojiden istikrarlı bir biçimde yararlanmanın mümkün olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Teknolojik aygıtların kullanımına net vakit hudutlar konulmalı ve ekran başında geçirilen müddetin yerine spor, hobi, aile içi oyunlar üzere alternatif aktiviteler yerleştirilmeli. Alışkanlıkları gözden geçirmek, kullanım saatlerini ve yerlerini değiştirmek epey tesirli olabilir. Ayrıyeten ortak kullanım alanlarında toplumsallaşmak, öfke denetimi üzere toplumsal maharetler edinmek ve gerekiyorsa kullanım sonrası yapılması mecburî dış motive edicileri planlamak hami kalkan fonksiyonu görüyor” diye konuştu.
Uzman dayanağı alınmalı
Bireyin kendi kendine bu süreci yönetememesi halinde kesinlikle takviye alması gerektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bu bahiste okulların rehberlik servislerinden yardım alınabilir. 12 yaş ve üzeri bireylere fiyatsız dayanak sağlayan, hem bireyle hem de bireyin ailesiyle görüşmeler gerçekleştiren Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) bu mevzuda fiyatsız hizmet sunmaktadır. 115 YEDAM İstişare Çizgisinden fiyatsız randevu alınabilir. Hastanelerin teknoloji ve davranışsal bağımlılık polikliniklerine başvurulup dayanak alınabilir” diye konuştu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
