Prof. Dr. Karakan, 8 Mart’ın bayanların görünmeyen sıhhat yüklerini konuşmak için değerli bir fırsat olduğunu belirterek değerlendirmesinde şu sözlere yer verdi: “8 Mart, bayanların ömrün her alanındaki varlığını ve gayretini hatırladığımız çok değerli bir gün. Ben bugün, bayanların hem vücutları hem de ruhlarıyla taşıdıkları bir yük olan genetik hastalıklara dikkat çekmek istiyorum. Zira genetik hastalıklar sırf biyolojik değil, tıpkı vakitte derin bir psikososyal boyuta da sahiptir.”
Her 10 Diyaliz Hastasından 1’i Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı Nedeniyle Böbrek Yetmezliği Yaşıyor
Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı; böbreklerde çok sayıda kistin ilerleyici biçimde büyümesiyle seyreden, vakitle böbrek yetmezliğine yol açabilen ve toplumda en sık görülen kalıtsal hastalıklardan biridir. Prof. Dr. Karakan hastalık ve tedavi ile ilgili şunların altını çizdi: “Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığının günümüzde artık tedavisi mümkün. Uygun evrede teşhis alan hastaların ilaç tedavisi ile hastalık sürecini yavaşlatabiliyoruz. Buna karşın bilgi eksikliği ile diyaliz tedavisi alan her 10 hastadan biri bu hastalık nedeniyle böbrek yetmezliği tanısı almakta.”
Hastalığın otozomal dominant kalıtım göstermesi nedeniyle, hastalığı taşıyan bir ebeveynin çocuğuna hastalığı aktarma riski yüzde 50’dir. Prof. Dr. Karakan, bu bilginin bilhassa anneler üzerinde önemli bir ruhsal yük oluşturduğunu belirterek şunları söyledi: “Kadınlar bir yandan kendi sıhhat süreçlerini; hipertansiyon, kronik ağrı ve böbrek işlev kaybı üzere problemleri yönetmeye çalışırken, başka yandan çocuklarına hastalığı aktarma ihtimaliyle yüzleşiyor. Araştırmalar, hastaların yüzde 62’sinin bu nedenle ağır bir suçluluk duygusu yaşadığını gösteriyor. Bu suçluluk duygusu, birtakım bayanların anne olma kararını dahi yine gözden geçirmesine yol açabiliyor.”
Genetik Hastalıklarda Toplumsal Baskı Bilhassa Bayanlara Yöneliyor
Genetik hastalıklar hem anneden hem babadan aktarılabilmesine karşın, toplumsal baskının birçok vakit bayana yöneldiğini tabir eden Prof. Dr. Karakan, kadınların evlilik ve annelik kararları üzerinden sorgulanabildiğini belirtti.
Genetik hastalığı olan bir çocuğun bakım sorumluluğunu üstlenen bayanların iş hayatından uzaklaşabildiğini, toplumsal olarak yalnızlaşabildiğini ve tükenmişlik yaşayabildiğini söyleyen Karakan, kronik hastalıkla yaşamanın depresyon ve anksiyete riskini de artırdığına dikkat çekti: “Kadınlar birçok vakit hem kendi hastalıklarıyla hem de ailelerinin telaşıyla birebir anda çaba ediyor” dedi.
Çözüm: Multidisipliner Dayanak ve Toplumsal Farkındalık
Prof. Dr. Şebnem Karakan, bu yükün hafifletilebilmesi için şu adımların atılması gerektiğini vurguladı:
- Genetik danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması
- Gebelik öncesi ve sonrası multidisipliner dayanak sağlanması
- Psikososyal dayanak sistemlerinin standart hale getirilmesi
- Eşlerin ve aile bireylerinin sürece etkin iştirakinin teşvik edilmesi
- Toplumsal farkındalık kampanyaları ile yanlışsız bilginin yaygınlaştırılması
Prof. Dr. Karakan sözlerine şöyle devam etti: “Otozomal Dominant Polikistik Böbrek Hastalığı sadece böbrekleri etkileyen bir hastalık değildir. Bayanın vücudunu, ruhunu, annelik kimliğini ve toplumsal ömrünü da etkileyen çok boyutlu bir durumdur” diyen Karakan, kelamlarını şu davetle tamamladı: “Genetik hastalıklar biyolojik bir gerçektir; lakin bayanlara yüklenen toplumsal ve ruhsal baskı değiştirilebilir bir toplumsal tavırdır. Bayanı suçlayan değil destekleyen, yalnız bırakan değil güçlendiren, kaygı üreten değil bilgi sunan bir yaklaşımı benimsemek zorundayız. Bayanların güçlü varlığını sırf 8 Mart’ta değil, yılın her günü desteklemek hepimizin sorumluluğudur.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
