Halk ortasında sara olarak bilinen epilepsi, beyindeki hudut hücrelerinin ani, süreksiz ve denetimsiz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan ve tekrarlayıcı nöbetlerle seyreden bir hastalık. Dünya genelinde yaklaşık 50 milyon, Türkiye’de de yaklaşık bir milyon kişinin epilepsiyle yaşadığı bildiriliyor. Epilepsi her yaşta gelişebilen bir hastalık olsa da ömrün erken ve geç devirlerinde daha sık görülüyor. En riskli kümeleri 0-10 yaş ortası çocuklar ile 65 yaş ve üzerindeki bireyler oluşturuyor. Epilepsi tedavi edilmediğinde eğitim ile iş hayatında kesintilere, sosyal izolasyona ve özgüven problemlerine, nadiren de olsa hayatı tehdit edebilen tablolara yol açabiliyor. Lakin, son yıllarda tedavisinde yaşanan kıymetli gelişmeler sayesinde artık hastaların hayat kalitesini düşüren bir sorun olmaktan çıkıyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, günümüzde epilepsi tedavisinde gayenin hastaların nöbet geçirmelerini önlemek ve olağan bir ömür sürmelerini sağlamak olduğunu belirterek, “Tedavide nöbetleri büsbütün durdurmak yahut sıklığı ile şiddetini azaltmak temel prensibimizdir. Gerçek tedaviyle hastaların yüzde 70’inde nöbetler ilaç tedavisiyle büsbütün denetim altına alınabilirken, direnç gösteren 30’luk kısmı için cerrahi metotlar ve epilepsi pili tedavisi üzere güçlü seçeneklerin olması büyük bir umut kaynağıdır” diyor.
Her iki hastadan birinde nedeni bilinmiyor!
Epilepsi hastalarının yaklaşık yarısında kesin bir nedeni tespit edilemiyor. Aile hikayesi ve spesifik gen mutasyonları ile beyin tümörleri üzere yapısal bozukluklar, belirlenen en yaygın nedenlerini oluşturuyor. Bunların yanı sıra baş travmaları ile beyin ve beyin zarı iltihapları (menenjit ve ensefalit) serebrovasküler olaylar (inme ve beyin kanaması) ile metabolik etkenler (hipoglisemi) de epilepsiye yol açabiliyor.
Nöbet gelmeden evvel sinyal verebiliyor!
Epilepsi belirtileri, beynin hangi bölgesinin etkilendiğine bağlı olarak çok geniş bir yelpazede değişebiliyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, bazı hastaların nöbetten çabucak evvel garip bir his yaşadıklarını anlatarak, “Yanık plastik kokusuna emsal bir koku, mide bulantısı yahut ağır bir dehşet hissi olabilir. Bunlar ‘haberci belirtiler’ olarak adlandırılır” diyor. Bazı durumlarda şuurun büsbütün kapanmayabileceğini söz eden Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsinin öteki belirtilerini şöyle açıklıyor: “Vücudun bir bölgesinde (el ve yüz gibi) seğirmeler, boşluğa bakma, etraftan kopma ve anlamsız hareketler üzere kısmi belirtiler gelişebilir. Yaygın belirtilerde ise şuur kaybı eşlik eder. Bedenin birdenbire kaskatı kesilmesi ve akabinde şiddetli sarsıntılar yaşanabilir. Bunların yanı sıra birkaç saniye süren ‘dalma atakları’ ve kas gücünün apansız kaybolmasıyla ‘yığılıp kalma’ formunda klinik belirtiler ortaya çıkabilir.”
İlaca dirençli nöbetlere “epilepsi pili”
Epilepsi tedavisinde maksat, hastanın nöbet geçirmesini önleyerek olağan bir hayat sürmesini sağlamak. Doç. Dr. Kemal Paksoy, günümüzde epilepsi tedavisinden epey başarılı sonuçlar elde edildiğini vurgulayarak, “Her 10 hastadan 7’sinde hakikat tedaviyle nöbetler denetim edilebilmektedir. Ayrıca, hastalar uzun yıllar nöbetsiz kaldıktan sonra doktor kontrolünde ilaçlarını bırakabilmekte ve hayatına nöbetsiz devam etmektedir” diyor. Lakin, ilaç tedavisi birçok hastada nöbetleri denetim altına alabilse de birtakım hastalar için bu metot kâfi olmuyor. İşte bu noktada toplumda “epilepsi pili” olarak bilinen ve Vagal Hudut Stimülasyonu olarak isimlendirilen prosedür değerli bir alternatif tedavi seçeneği sunuyor.
Nöbet sıklığında en az yüzde 50 azalma!
Vagal Hudut Stimülasyonu (VNS), ilaç tedavisine cevap vermeyen hastalarda nöbet denetimini sağlamak hedefiyle başvurulan ileri seviye bir nöromodülasyon metodu. En az iki yahut üç antiepileptik ilacın uygun dozda kullanılmasına karşın nöbetlerin devam etmesi, nöbet odağının beynin kritik bir bölgesinde (konuşma yahut hareket merkezi gibi) olması ve bu bölgenin ameliyatla çıkarılamaması durumunda tercih ediliyor. Epilepsi pili nöbetleri büsbütün ortadan kaldırmasa da birçok hastada besbelli bir güzelleşme sağlayabiliyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsi pili uygulanan yaklaşık her iki hastadan birinde nöbet sıklığında en az yüzde 50 oranında azalma sağlandığına işaret ederek, “Bazı hastalarda ise nöbetler daha kısa sürmekte ve daha hafif geçmektedir. Bu yöntemin en enteresan özelliği ise tesirinin vakitle artmasıdır. Birinci 3 ayda muvaffakiyet oranı daha düşükken, birinci yılın sonunda hastaların yaklaşık yarısında yüzde 50 oranında düzgünleşme görülür. Beşinci yılın akabinde bu oranlar yüzde 60-70 düzeylerine kadar çıkabilir. Hastaların yüzde 5-8’inde ise nöbetler büsbütün kesilmektedir” diye konuşuyor.
Cerrahi süreçle bedene yerleştiriliyor!
“Vagal Hudut Stümilasyonu, boyun bölgesinde yer alan vagus sonu üzerine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla hudut sistemine belli aralıklarla elektriksel ikazlar gönderilmesi prensibine dayanıyor. Bu ihtarlar beyinde nöbet gelişiminden sorumlu olan bölgelerdeki olağandışı elektriksel aktivitenin düzenlenmesine takviye oluyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsi pilinin cerrahi süreçle bedene yerleştirildiğini belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Önce göğüs bölgesinde küçük bir kesi açılır ve epilepsi pili köprücük kemiğinin altındaki bölgeye yerleştirilir. Daha sonra, aygıttan çıkan ince elektrotlar, uzunluğundan açılan küçük bir kesiden, boyun bölgesinin sol tarafından geçen vagus hududuna bağlanır. Vagus sonu, beyinle bedenin pek çok bölgesi ortasında bağlantı sağlayan sonlardan biri olarak bilinir. Göğüs bölgesine yerleştirilen aygıt belli aralıklarla vagus sonuna elektriksel ikazlar gönderir. Bu ikazlar, beyindeki olağandışı elektriksel aktivitenin düzenlenmesine yardımcı olarak epilepsi nöbetlerinin sıklığını ve şiddetini azaltmayı gayeler. Akabinde cilt kapatılarak operasyon tamamlanır. Aygıtın ayarları doktor tarafından hastanın nöbet sıklığına ve şiddetine nazaran programlanır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
