Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Buse Yılmaz Şen ile Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Periodontoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, Dünya Diş Hekimleri Birliği tarafından bu yıl ki teması ‘Mutlu bir ağız, keyifli bir hayat’ olarak belirlenen 20 Mart Dünya Ağız Sıhhati Günü kapsamında, tüm hayat boyunca korunması gereken alışkanlıklar ve farklı yaş periyotlarına nazaran dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında bilgi verdi.
Süt dişleri, kalıcı dişler ve gelişim için önemli!
Süt dişlerinin sıhhati neden değerli olduğu konusuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Buse Yılmaz Şen, “Süt dişleri 6. aydan başlayarak 12 yaşa kadar ağızda kalır.” dedi.
Bu uzun vakit aralığında süt dişlerinin pek çok farklı hususta bireye hizmet ettiğini söz eden Dr. Öğr. Üyesi Şen, “Gıdaların çiğnenmesini sağlayarak çocuğun beslenmesini ve büyümesini dayanaklar. Kalıcı dişler için yer meblağ, onların gerçek konumda çıkmasını sağlar. Konuşma gelişimini dayanaklar, seslerin hakikat söylemine yardımcı olur. Çene kemiklerinin ve dental arkın gelişimini stimüle eder. Estetik görünüm ve çocuğun özgüvenini olumlu tesirler. Süt dişlerinin erken kaybı komşu dişlerin devrilmesine hasebiyle alttaki daimi dişin yerinde sürememesine yahut yanlış konumda sürmesine neden olabilir.” açıklamasını yaptı.
Karyojenik besinler, erken yaşta sınırlanmalı!
Doğru beslenmenin küçük yaşta kazandırılmasının değerine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Buse Yılmaz Şen, “Karyojenik besin tarifi düzgün öğrenilmeli. Karyojenik besin; diş çürüğüne yol açabilen yiyecek ve içeceklerin tamamını söz eder.” dedi.
Diş çürüğüne sadece şekerli besinlerin neden olmadığını hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Şen, “Kraker, cips, beyaz ekmek yahut tuzlu kurabiye üzere nişastalı ve ağızda kolay yapışan besinler da dişler üzerinde uzun müddet kalarak çürük oluşumuna katkıda bulunabilir. Bu nedenle orta öğünlerde tüketilen bu çeşit yiyeceklerin sıklığını azaltmak değerlidir. Bunun yerine elma, havuç üzere lifli besinler tercih edilmesi hem ağız paklığına yardımcı olur hem de dişlerin daha sağlıklı kalmasına katkı sağlar. Çocuğumuzu alıkoyamıyorsak da tükürük akışının ağır olduğu ana öğünlerden sonra vermeli, gün içinde karyojenik besinlerle sık sık atıştırmasına müsaade vermemeli böylelikle maruziyet sıklığını azaltmalıyız.” halinde konuştu.
Ergenlik periyodunda hormonal değişimler, diş ve diş eti sıhhatini olumsuz etkiliyor!
Ergenlik devrinde hormonal değişimler, bilhassa östrojen, progesteron ve testosteron düzeylerindeki artışın, diş ve diş eti sıhhatini olumsuz etkilediğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Buse Yılmaz Şen, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Bu değişiklikler diş etlerini daha hassas hale getirerek iltihaplanma riskini artırır. Hormonlar diş etlerindeki kan akışını artırır, bu da plak ve bakterilere karşı olağandışı tepkilere yol açar. Diş etleri şişer, kızarır, parlaklaşır ve kolay kanar; ‘ergenlik gingiviti’ olarak bilinen bu durum yaygındır. Ergenlik periyodunda tükürük akışı azalarak çürük riskini yükseltir ve plak birikimini kolaylaştırır. Tertipli fırçalama, diş ipi kullanımı ve profesyonel denetimlerle tesirler minimize edilebilir. Hormonal dalgalanmalar sırasında ağız hijyeni kritik kıymet taşır.”
Diş ve çene bozuklukları erken düzeltilmeli!
Diş teli ve öbür ortodontik tedavilerin vaktinde uygulanması gerektiğini de hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Buse Yılmaz Şen, “Çocukluk periyodunda ortaya çıkabilecek çene ve diş gelişim bozukluklarının erken devirde fark edilip düzeltilmesi açısından ehemmiyet taşır. Ağız teneffüsü, uzun müddet emzik kullanımı yahut parmak emme üzere alışkanlıklar dişlerin dizilişini ve çene gelişimini olumsuz etkileyerek çapraşıklıklara yol açabilir. Ayrıyeten süt dişlerinin erken kaybı sonucunda oluşan dişsiz boşluklar da dişlerin yer değiştirmesine ve ark yapısının bozulmasına neden olabilir. Bu nedenle bu tıp durumlarda erken periyotta uygulanan hami yahut önleyici ortodontik tedaviler büyük değer taşır.”
İhmal edilen ağız bakımı, yetişkinlikte de diş meselelerine yol açar!
Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz ise yetişkinlik devrinde ağız bakımının ihmal edilmesinin, sistemsiz diş doktoru denetimlerinin ve kimi sistemik faktörlerin çeşitli diş ve diş eti sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabileceğine dikkat çekti.
Yetişkinlerde en sık karşılaşılan diş sıkıntılarını açıklayan Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Diş çürükleri, diş eti hastalıkları, diş eti çekilmesi, diş hassasiyeti, diş aşınmaları ve ağız kokusu (halitozis) sıklıkla karşılaşılan meseleler ortasında. Ağız ve diş sıhhatimizi korumak için, dişler günde en az iki sefer gerçek teknikle fırçalanmalı, diş ipi yahut orta yüz temizleyicileri sistemli kullanılmalı, şekerli ve asitli besinlerin tüketimi sonlandırılmalı, en az 6 ayda bir diş doktoru denetimi yapılmalıdır.” dedi.
Ağız sıhhati, bakım kadar hormon, gerilim ve beslenmeyle de ilgili!
Ağız ve diş sıhhatinin, sadece ağız bakım alışkanlıklarıyla değil; hormonal değişimler, ruhsal durum ve beslenme tertibi üzere birçok faktörle yakından alakalı olduğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, şunları söyledi:
“Özellikle hamilelik devri, ağır gerilim ve istikrarsız beslenme alışkanlıkları ağız sıhhatini direkt etkileyebilen kıymetli etkenler ortasında yer alır.
Hamilelik devrinde bedende meydana gelen hormonal değişiklikler diş eti dokularını daha hassas hale getirebilir. Mide bulantısı ve kusma üzere durumlar da ağız içi asit düzeyini artırarak diş minesinde aşınmaya neden olabilir.
Yoğun gerilim, ağız ve diş sıhhatini hem direkt hem de dolaylı olarak etkileyebilir. Gerilim altında kimi bireylerde diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) alışkanlığı gelişebilir. Bu durum dişlerde aşınmaya, çene ekleminde ağrıya ve baş ağrılarına yol açabilir. Ayrıyeten gerilim, bağışıklık sistemini zayıflatarak diş eti hastalıklarına yatkınlığı artırabilir. Gerilimli devirlerde ağız bakımının ihmal edilmesi ve sistemsiz beslenme alışkanlıkları da ağız sıhhatini olumsuz etkileyen faktörler ortasında yer alır.
Beslenme tertibi ağız ve diş sıhhatinin korunmasında kıymetli bir rol oynar. Bilhassa şekerli ve rafine karbonhidrat içeren besinlerin sık tüketilmesi, ağız içindeki bakterilerin asit üretimini artırarak diş çürüğü oluşumuna yer hazırlar. Buna karşılık; kalsiyum, fosfor ve vitamin açısından varlıklı besinler diş ve kemik dokusunun sıhhatini dayanaklar. Süt ve süt eserleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık ve kuruyemişler diş sıhhati açısından yararlı besinler ortasında yer alır. Ayrıyeten kâfi su tüketimi ağız içi paklığın desteklenmesine ve tükürük üretiminin artmasına yardımcı olur.”
Ağız ve diş sıhhatinin korunması, ömrün her periyodunda büyük değer taşır!
Yaşlanma sürecinin, bedenin birçok sisteminde olduğu üzere ağız ve diş sıhhatinde da çeşitli değişikliklere neden olabileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, “İleri yaşlarda diş kaybı, ağız kuruluğu ve protez kullanımı daha sık görülür. Bunun temel nedeni, yıllar içinde biriken ağız sıhhati sorunları, sistemik hastalıklar ve kullanılan ilaçların ağız dokuları üzerindeki etkileridir.” dedi.
Yaşlılık periyodunda ağız sıhhatini korumak için tekliflerde bulunan Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Ağız ve diş sıhhatinin korunması, ömrün her periyodunda olduğu üzere özel fizyolojik yahut hayat usulü değişikliklerinin yaşandığı devirlerde de büyük değer taşır. Bu süreçte ağız bakımına itina göstermek, muhtemel diş ve diş eti sorunlarının önlenmesine yardımcı olur. Ağız sıhhatini korumak için; dişler günde en az iki kere, uygun teknikle ve florür içeren diş macunu kullanılarak fırçalanmalıdır. Diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerde biriken plak ve besin artıklarının uzaklaştırılması için diş ipi yahut orta yüz fırçaları kullanılmalı. Şekerli ve asitli besinlerin sık tüketiminden kaçınılmalı. Su tüketimi ağız içinin nemli kalmasına yardımcı olur ve bakterilerin oluşturduğu asitlerin tesirini azaltır. Muhtemel diş ve diş eti hastalıklarının erken periyotta tespit edilebilmesi için tertipli diş tabibi denetimleri ihmal edilmemeli.” sözlerini kullandı.
Doğal dişler ile protez muhtaçlığı ortasında istikrar önemli!
Ağız ve diş sıhhatinde temel gayenin, mümkün olduğunca doğal dişlerin korunması ve ağız işlevlerinin sürdürülebilir biçimde devam ettirilmesi olduğunun altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz “Ancak çeşitli nedenlerle diş kaybı meydana geldiğinde, çiğneme işlevinin ve estetiğin yine sağlanabilmesi için diş protezleri kıymetli bir tedavi seçeneği olarak karşımıza çıkar.” dedi.
Bu nedenle tedavi planlamasında doğal dişlerin korunması ile protez kullanımının gerekliliği ortasında yanlışsız bir istikrar kurulmasının büyük ehemmiyet taşıdığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Protez tedavileri; hareketli protezler, sabit köprü protezleri yahut implant takviyeli protezler formunda planlanabilir. Tedavi seçeneği belirlenirken hastanın ağız içi durumu, kemik yapısı, mevcut dişlerin sıhhati ve genel sıhhat durumu dikkate alınır.” açıklamasını yaptı.
Ağız sıhhatine gösterilen ihtimam, sağlıklı ve keyifli bir hayatın anahtarı!
Yaşam uzunluğu ağız sıhhatini korumak için temel üç alışkanlığın tertipli ve hakikat ağız bakımı, istikrarlı ve sağlıklı beslenme ile nizamlı diş doktoru denetimleri olduğunu yineleyen Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu yıl için belirlenen ‘mutlu bir ağız, keyifli bir hayat’ teması; ağız ve diş sıhhatinin sırf estetik bir gülüşten ibaret olmadığını, genel sıhhatin kıymetli bir kesimi olduğunu vurgular. Sağlıklı dişler ve diş etleri, yanlışsız beslenme, rahat konuşma ve güçlü bir hayat kalitesi için temel bir rol oynar. Nizamlı ağız bakımı ve diş doktoru denetimleri sayesinde sadece ağız hastalıkları değil, genel sıhhat üzerinde de olumlu bir tesir sağlanabilir. Bu nedenle ağız sıhhatine gösterilen itina, daha sağlıklı, konforlu ve keyifli bir hayatın kıymetli bir adımıdır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
