Günlük hayatın koşuşturması içinde bedenimizi ayakta tutan ayaklarımızın sıhhatini ihmal ederek birçok vakit gerekli itinası göstermiyoruz. Halbuki ayaklarımız bizi hayata bağlayan, tüm beden tartımızı taşıyan, bizi istediğimiz yere götüren en değerli organlarımızın başında geliyor. Makul bir yaştan sonra ya da diyabet, damar hastalıkları, nöropati üzere rahatsızlıkları olanlar için ayak sıhhati, yalnızca bir konfor problemi olmaktan çıkıyor. Ayak yaralarının erken teşhisi ve uygun idaresi, amputasyon (uzuv kaybı) riskini azaltmak ve hastaların hayat kalitesini düzgünleştirmek için kritik önem taşıyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Tahir Öztürk, ayak yaraları ve bakımı hakkında bilgi verdi.
Ayaklarınızda oluşan yaralar bir hastalık belirtisi olabilir
Ayaklarda oluşan yaralar birçok vakit kolay bir sürtünme ya da küçük bir kesik üzere başlayabilmektedir. Fakat bilhassa geç güzelleşen, tekrarlayan ya da ağrısız seyreden yaralar, altta yatan önemli bir sıhhat meselesinin birinci işareti olabilmektedir. Diyabet, dolanım bozuklukları ve enfeksiyonlar ayak yaralarının en sık nedenleri ortasında yer almaktadır. Vaktinde fark edilip uygun biçimde tedavi edilmeyen yaralar ilerleyerek kronikleşebilir ve önemli sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle ayaklarda oluşan her yara dikkatle izlenmeli ve önemsenmelidir. Kronik ayak yaraları, sadece ciltte oluşan bir sorun değil; birçok vakit sistemik hastalıklar, sirkülasyon bozuklukları ve enfeksiyonlarla iç içe geçmiş karmaşık bir tablodur. Bu nedenle tek bir branşın yaklaşımı birden fazla vakit kâfi olmayabilir. Farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalıştığı multidisipliner yaklaşım, bu sürecin en tesirli ve inançlı halde yönetilmesini sağlamaktadır. Bu yaklaşımda, hastanın genel sıhhat durumu titizlikle değerlendirilmelidir. Diyabet, hipertansiyon ve kolesterol üzere yara düzgünleşmesini direkt etkileyen hastalıkların denetim altına alınması, tedavinin temel taşlarından biridir. Tıpkı vakitte ayağın yapısal problemleri ele alınmalı; basınç noktaları azaltılmalı, yara bakımı en uygun halde sürdürülmelidir. Yara bölgesinin enfekte olup olmadığı dikkatle değerlendirilmeli ve varsa enfeksiyonlar maksada yönelik tedavilerle denetim altına alınmalıdır. Bununla birlikte deveran sorunları olan hastalarda ise kan akışını artırmaya yönelik çağdaş ve minimal invaziv formüller devreye girmelidir.
Yara bakımında multidisipliner yaklaşım önemli
Ayak yaralarının tedavisi ve bakımı ile ilgili tüm süreçlerin bir grup anlayışıyla yürütülmesi hem yara uygunlaşmasını hızlandırmakta hem de uzuv kaybı üzere önemli sonuçların önüne geçilmesine yardımcı olmaktadır. Ayak yara bakımında uygulanan bu tekniklerle olumlu sonuçlar alınabilmektedir;
- Kapsamlı Kıymetlendirme: Hasta, multidisipliner grup tarafından detaylı bir biçimde değerlendirilmelidir. Bu kıymetlendirme, yaranın nedenini, büyüklüğünü, derinliğini, enfeksiyon durumunu ve hastanın genel sıhhat durumunu kapsamalıdır.
- Bireyselleştirilmiş tedavi planı: Değerlendirme sonuçlarına nazaran, her hasta için özel bir tedavi planı oluşturulmalıdır. Bu plan, yaranın nedenine yönelik tedavileri, yara bakımını, basıncı azaltma formüllerini ve sistemik hastalıkların denetimini içermelidir.
- Düzenli takip ve bağlantı: Multidisipliner grup, hastayı nizamlı olarak takip etmeli ve tedavi sürecindeki gelişmeleri değerlendirmelidir. Grup üyeleri ortasında daima irtibat halinde olunmalı ve tedavi planı gerektiğinde güncellenmelidir.
- Hasta eğitimi: Hasta ve yakınları; yara bakımı, risk faktörleri, tedbire stratejileri ve tedavi süreci hakkında bilgilendirilmelidir.
- Psikolojik takviye: Kronik ayak yaraları, hastaların ruhsal durumunu olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, hastalara ruhsal takviye sağlanmalıdır.
Düzenli ayak kontrolleri ve ayakkabı seçimi kronik ayak yaralarının önüne geçebilir
Ayak yaraları, bilhassa diyabet ve vasküler yani damar hastalıkları olan bireylerde önemli sakatlık ve hayati riske yol açabilen değerli bir sıhhat problemidir. Ayak yaralarını önlemek için hasta eğitimi, nizamlı ayak muayeneleri, uygun ayakkabı seçimi, hijyen ve risk faktörlerinin denetim altına alınması büyük kıymet taşımaktadır. Ayaklarımızla yüzleşmek, aslında kendimizle yüzleşmek demektir. Onlara gösterdiğimiz itina, kendimize verdiğimiz bedelin bir yansımasıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
