Üreme çağındaki bayanların yaklaşık yüzde 10’unu etkileyen bu hastalık, birçok vakit yıllarca fark edilmeden ilerleyebiliyor. Şiddetli adet ağrısı, kronik kasık ağrısı ve hatta kısırlık üzere meselelere yol açabilen endometriozis, erken teşhis konulduğunda denetim altına alınabilen bir hastalık olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, bilhassa günlük ömrü etkileyen adet ağrılarının “normal” kabul edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Memorial Göztepe Hastanesi Bayan Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Işıl Işık Okuyan, endometriozis belirtileri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.
Her 10 bayandan birini etkileyen hastalık
Endometriozis, olağanda rahmin iç yüzeyini oluşturan endometrium dokusunun rahim dışında yerleşmesiyle ortaya çıkan kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Bu dokular tıpkı rahim iç katmanı üzere hormonlara cevap verir. Adet döngüsü boyunca büyüyebilir ve kanayabilir. Lakin rahim dışındaki bu dokular bedenden atılamadığı için etrafta iltihap, ödem ve vakitle skar dokusu oluşmasına neden olabilir. Bu durum, organlar ortasında yapışıklıkların (adezyon) gelişmesine ve bilhassa adet periyotlarında şiddetli ağrıların ortaya çıkmasına yol açabilir.
Vücudun farklı bölgelerinde görülebiliyor
Endometriozis odakları bedenin farklı bölgelerinde bulunabilir. En sık görüldüğü alanlar yumurtalıklar, karın zarı, fallop tüpleri, rahmin dış yüzeyi, mesane ve üreterler, bağırsaklar ve rektumun dış yüzeyi, rahmin ardındaki boşluklardır.
En değerli sinyal şiddetli ve ömrü etkileyen adet ağrısı
Endometriozisin en yaygın belirtisi kronik pelvik ağrıdır. Bu ağrı çoğunlukla adet öncesinde ve adet sırasında besbelli hale gelir. Belirtilerin bilhassa genç bayanlarda sıkça “normal adet sancısı” olarak değerlendirilmesinin tanıyı geciktirebilmektedir. Hastalığın başka belirtileri ortasında şunlar yer alabilir:
- Şiddetli adet sancısı (dismenore)
- Cinsel ilgi sırasında ağrı
- Dışkılama sırasında ağrı (bağırsak tutulumu varsa)
- İdrar yaparken ağrı (mesane tutulumu varsa)
- Aşırı adet kanaması
- Kısırlık (infertilite)
Bazı bayanlarda hiç belirti vermeyebilir
Endometriozis her vakit belirti vermeyebilir. Birtakım bayanlar hastalığı fakat gebelikte zorlanma yaşadıklarında yahut diğer bir nedenle yapılan ameliyat sırasında öğrenebilir. Bu nedenle uzmanlar, bilhassa uzun müddettir açıklanamayan pelvik ağrı yaşayan bayanların değerlendirilmesinin kıymetli olduğunu vurguluyor.
Tanı konulması 7-10 yıl gecikebiliyor
Endometriozis teşhisinin konulması kimi hastalarda 7-10 yıl kadar gecikebilmektedir. Bunun en kıymetli nedenlerinden biri şiddetli adet ağrısının toplumda birçok vakit olağan kabul edilmesidir. Meğer günlük hayatı etkileyen, iş yahut toplumsal hayatı kısıtlayan adet ağrıları olağan kabul edilmemelidir. Bilhassa uzun müddettir devam eden kasık ağrısı, şiddetli adet sancısı yahut münasebet sırasında ağrı üzere belirtiler varlığında bayanların bir bayan hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kıymetlendirilmesi kıymetlidir.
Yanlış besin ağrıyı artırır, yanlışsız besin hafifletir!
Endometrioziste beslenme direkt hastalığın seyrini etkileyen bir özelliktedir. Yanlış besinler inflamasyonu artırarak ağrıyı şiddetlendirirken, yanlışsız besinler şikayetleri bariz biçimde azaltabilir. Lif açısından varlıklı zerzevat, meyve ve tam tahıllar hormon istikrarını takviyeler. Omega-3 içeren balıklar, ceviz ve keten tohumu inflamasyonu azaltarak ağrıyı hafifletir. Antioksidan istikametinden güçlü renkli zerzevat ve meyveler de bu süreci dayanaklar. Buna karşılık trans yağlar, işlenmiş besinler ve ağır kırmızı et tüketimi şikayetleri artırabilir. Bu nedenle zerzevat ve meyve yüklü, istikrarlı ve doğal beslenme endometriozis idaresinde kritik rol oynar.
Endometrioziste hareketsizlik ağrıyı besler
Endometrioziste hareketsiz kalmak şikayetleri artırabilir. Nizamlı idman ise hem ağrıyı azaltır hem de hastalığın denetimine dayanak olur. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet üzere hafif-orta şiddette idmanlar östrojen istikrarını sağlar ve inflamasyonu azaltır. Yoga bilhassa pelvik ağrının hafiflemesinde tesirlidir. Pilates ve pelvik taban antrenmanları de destekleyici rol oynar. Lakin çok ve zorlayıcı antrenman zıt tesir yaratabilir. Bu nedenle idmana denetimli başlamak ve sürdürülebilir bir program uygulamak gerekir.
Tanı ve tedavide hakikat yaklaşım
Endometriozis tanısı klinik kıymetlendirme, görüntüleme prosedürleri ve gerektiğinde cerrahi usuller ile konulabilir. Kimi durumlarda hastalığın kesin tanısı cerrahi sırasında yapılan kıymetlendirme ile ortaya konulmaktadır. Tedavi planı ise hastalığın yaygınlığına, belirtilerin şiddetine ve kişinin gebelik isteğine nazaran belirlenir. Endometriozis tedavisinde medikal tedavi, cerrahi tedavi ya da bu iki sistemin birlikte uygulanması tercih edilebilir. Tedavinin temel hedefi ağrının denetim altına alınması, hastalığın ilerlemesinin önlenmesi ve kişinin ömür kalitesinin artırılmasıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
