Trigeminal nevralji, yüzün duyusunu sağlayan trigeminal sonun tutulmasıyla oluşan ve literatürde ‘dünyanın en şiddetli ağrısı’ halinde tanımlanan kronik bir ağrı olarak dikkat çekiyor. Hastalar tarafından yüzde ‘şimşek çakması’ yahut ‘elektrik çarpması’ olarak tanım edilen trigeminal nevralji; ekseriyetle yüzün tek tarafında, tekrarlayıcı ve şiddetli ağrı ataklarıyla kendini gösteriyor. Kısa sürmesine karşın tekrarlayan ataklar nedeniyle hastaların günlük ömrü adeta kabusa dönüşebiliyor. O denli ki hastalar ağrıyı tetikleyebildiği için yemek yeme, su içme ve konuşma üzere en temel gereksinimlerinden kaçınabiliyor, yüzlerini yıkayamaz ve dişlerini fırçalayamaz hale gelebiliyor. Acıbadem International Hastanesi Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Dr. Barış Peker, yaygın inanışın bilakis trigeminal nevraljinin tahlilsiz bir hastalık olmadığına dikkat çekerek, “ Günümüzde, uygun hastalarda, çağdaş tıbbın sunduğu balon kompresyon üzere girişimsel sistemlerle bu şiddetli ağrıdan kurtulmak mümkündür” diyor.
Türkiye’de değerli bir halk sıhhati sorunu
Trigeminal nevralji, dünya genelinde her 100 bin kişinin yaklaşık 4 ila 13’ünde görülürken, Türkiye’de bu oranın çok daha yüksek olduğu belirtiliyor. Yapılan yeni çalışmalara nazaran, ülkemizde trigeminal nevralji görülme sıklığı 100 bin bireyde 98’e ulaşıyor. Türkiye’de her yıl yaklaşık 4 bin bireye trigeminal nevralji tanısı konulurken, bu bilgiler hastalığın değerli bir halk sıhhati sorunu olduğunu gösteriyor. En sık 50-70 yaş aralığında gelişen bu hastalığa bayanlarda erkeklere oranla daha yaygın rastlanıyor. Trigeminal nevraljinin en yaygın nedeni ise beyin sapındaki bir damarın (genellikle üst serebellar arter) trigeminal sona bası yaparak sonu rahatsız etmesi yahut esirgeyici kılıfına (myelin zarı) ziyan vermesi.
Günlük hayat durma noktasına geliyor!
Trigeminal nevralji, hastaların günlük ömürlerini ‘durma’ noktasına getirebilecek kadar önemli meseleler oluşturabiliyor. En temel insani muhtaçlıklar olan yemek yemek, su içmek yahut konuşmak ağrıyı tetikleyebildiği için hastalar bu ihtiyaçlarından kaçınmaya başlıyor. Zamanla önemli kilo kayıpları oluşabiliyor. Ayrıyeten, hastalar toplum içinde apansız bir atak geçirme dehşetiyle toplumsal ortamlardan uzaklaşıyor; ağrı tetiklenmesin diye yüz kaslarını donduruyor ve gülümsemekten dahi kaçınıyorlar. Uzmanlar bu durumu, ‘yüz donması’ olarak tanımlıyor. Toplumsal izolasyonun yanı sıra hijyen ve ferdî bakım da değerli bir sorun haline gelebiliyor. O denli ki yüze dokunmanın oluşturduğu şiddetli ağrı nedeniyle erkekler tıraş olamıyor, bayanlar makyaj yapamıyorlar. Dahası, yüz yıkama ve diş fırçalama üzere hijyen alışkanlıkları da imkansız hale gelebiliyor.
Literatürde “intihar hastalığı” olarak tanımlanıyor!
Trigeminal nevralji, tıbbi literatürde ‘intihar hastalığı’ olarak tanımlanacak kadar ağır bir ruhsal ve toplumsal yükü beraberinde getirebiliyor. Zira, ağrının ne vakit geleceğinin bilinmemesi sebebiyle hastalar sürekli bir ‘beklenti anksiyetesi’ içine giriyor. Bu kronik gerilim hali vakitle çaresizlik hissine, derin depresyona ve uyku bozukluklarına neden olarak hastaların hayat kalitesini dramatik biçimde düşürüyor. Ayrıyeten, şiddetli ataklar sırasında hastaların konsantrasyonu büsbütün dağılıyor; bu durum iş hayatında verimsizliğe yahut profesyonel ömrün büsbütün sonlanmasına da yol açabiliyor.
Yanlış teşhis, gereksiz yere çekilen sağlıklı dişler!
Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Dr. Barış Peker, ağrı çoklukla üst yahut alt çene bölgesinde hissedildiği için hastaların büyük bir çoğunluğunun birinci olarak diş doktoruna başvurduğuna işaret ederek, “Maalesef, yanlışsız teşhis konulana kadar birçok hasta gereksiz yere sağlıklı dişlerini çektiriyor. Münasebetiyle, şayet yüzünüzde yemek yerken, konuşurken yahut rüzgar estiğinde tetiklenen ani, kısa müddetli ve şok gibisi ağrılar varsa beyin cerrahisi uzmanına başvurmanız son derece önemlidir” ihtarında bulunuyor.
Amaç hastayı ağrısız yaşama kavuşturmak
Trigeminal nevraljinin tanısı klinik hikaye ve nörolojik muayene ile konuluyor. Damar basısını yahut ikincil nedenleri (tümör, multiple skleroz vb.) dışlamak için manyetik rezonans görüntüleme (MR) tetkikine başvuruluyor. Tedavinin birincil emeli ise hastayı ağrısız yaşama kavuşturmak. İlaç tedavisi trigeminal nevraljide birinci adımı oluşturuyor. İlacın yetersiz kaldığı yahut sersemlik ile dengesizlik üzere yan tesirlerin arttığı durumlarda açık cerrahi (Mikrovasküler dekompresyon) yahut kapalı cerrahi teknikler (Balon kompresyon ve radyofrekans üzere yöntemler) gündeme geliyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Dr. Barış Peker, trigeminal nevraljinin tedavisinde uzun yıllardır mikrovasküler dekompresyon (MVD) cerrahisinin altın standart olarak kabul edildiğini söyleyerek, “Bu operasyon, çabucak kulak gerisinden kafatasına bir kemik pencere açılıp, mikroskop altında, trigeminal hududunun beyin sapından çıktığı noktaya müdahale edilen büyük bir cerrahi teşebbüstür. Lakin, her hasta için uygun olmayabiliyor ve çeşitli riskler barındırabiliyor. Bu nedenle alternatif olarak, daha az girişimsel (minimal invaziv ya da kapalı cerrahi) tekniklere de başvuruluyor” bilgisini veriyor.
Balon kompresyon yolu öne çıkıyor
Geçmişten günümüze uygulanan alkol enjeksiyonu yahut radyofrekans üzere kapalı prosedürlerde, ağrının kesilip kesilmediğini test etmek için hastanın süreç sırasında uyanık kalması gerekebiliyor. Lakin, bu durumun şiddetli ağrı çeken hastaları hem fizikî hem de ruhsal olarak epeyce zorladığını vurgulayan Dr. Barış Peker, “Ayrıca, kelam konusu her iki usulde de “anesthesia dolorosa” olarak isimlendirilen bir yan tesir görülebiliyor. Şiddetli ve sürekli devam eden bu ağrı durumu trigeminal nevraljiden çok daha ağır bir klinik tabloya neden olabiliyor. Hasebiyle, cerrahi riskleri minimize eden, hastayı uyanık tutma zorunluluğunu ortadan kaldıran ‘Balon kompresyon’ yolu, günümüzde trigeminal nevraljiye bağlı yüz ağrısından kurtulmak isteyen hastalar için en çok tercih ettiğimiz yol olarak öne çıkıyor” diye konuşuyor.
İşlem hasta ağrı hissetmeden tamamlanıyor!
Balon kompresyon tekniği ameliyathanede ve genel anestezi altında uygulanıyor. Bu sayede sürecin hastaların hiçbir ağrı yahut kasvet hissetmeden tamamlandığını belirten Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Dr. Barış Peker, sözlerine şöyle devam ediyor: “Bu teknikte, skopi (röntgen) eşliğinde ve bir iğne (katater) yardımıyla ağız kenarından girilerek, baş tabanında yer alan ‘foramen ovale’ isimli delikten trigeminal sonunun bulunduğu bölgeye ulaşılıyor. Akabinde, katater aracılığıyla, küçük bir balon, şişirilmeden bu bölgeye iletiliyor. Balon burada 1-2 dakika müddetle şişirilerek, hudut liflerine denetimli bir basınç uyguluyor. Yüksek çözünürlüklü skopi (röntgen) sayesinde, hedeflenen “armut” yahut “üçgen” halindeki baskı formu, hudut üzerinde tam istenilen noktada oluşturuluyor. Şiddetli ağrıya neden olan hudut liflerine yapılan bu baskı ağrının kesilmesini sağlıyor” diyor. Balon kompresyon ameliyatında anesthesia dolorosa riskinin yaşanmadığını anlatan Dr. Barış Peker, bu yararının tekniğin seçilmesindeki en değerli nedenlerden biri olduğunu vurguluyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
