Veri ve yapay zeka alanında dünya lideri olan SAS ile “The Küresel Center on AI Governance” tarafından yayımlanan yeni rapor; yapay zeka alanındaki ilerlemenin sırf teknolojik yetkinlikle değil, tıpkı vakitte emniyetli yapay zekâ yaklaşımı, güçlü data yönetişimi ve kapsayıcı strateji çerçeveleriyle şekillendiğini vurguluyor. Rapora nazaran, yapay zeka ekosisteminde sürdürülebilir kıymet yaratmak, teknoloji yatırımlarını “güven” merkezli yönetişim ve yetenek gelişimi ile birebir çizgide buluşturmaktan geçiyor.
Küresel yapay zeka uçurumunun derinleşmesini tedbire konusu, bilhassa Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu başta olmak üzere son haftalarda memleketler arası gündemde geniş yer tutuyor.
SAS Sağlam Yapay Zeka Baş Uzmanı Dr. Josefin Rosén ile Küresel Center on AI Governance’dan Dr. Rachel Adams ve Selamawit Engida Abdella tarafından kaleme alınan “Kısıtlamadan Kapasiteye: Global Güney’de Yapay Zeka Anlatısını Dönüştürmek” başlıklı rapor, yanlışsız yatırım yapıldığında; data eksikliği, altyapı yetersizliği yahut eğitim noksanlığı üzere pürüzlerin nasıl birer avantaja dönüştürülebileceğini ortaya koyuyor.
SAS Emniyetli Yapay Zeka Baş Uzmanı Dr. Josefin Rosén, konuya ait şu değerlendirmede bulundu: “Küresel yapay zeka uçurumu, yeni bir eşitsizlik biçimi yaratma riski taşıyor. Fakat yatırımları; yapay zeka yetkinlikleri, temsil gücü yüksek dataya erişim ve kapsayıcı yönetişim modelleri üzere yanlışsız alanlara yönlendirirsek, Global Güney, yapay zekanın geleceğini şekillendirmede faal ve manalı bir rol üstlenebilir. Buradaki asıl problem, bakış açısını kısıtlamalardan fırsatlara kaydırmaktır.”
Raporda bilhassa iki temel faktöre dikkat çekiliyor:
- Büyüyen, dijital yerli bir nüfus: Dünya genç nüfusunun çoğunluğu Global Güney’de bulunuyor ve bu jenerasyon dijital teknolojilerle iç içe büyüyor.
- Yapay zeka yönetişimini temelden inşa etme fırsatı: Miadını doldurmuş teknik sistemlere (legacy systems) sahip olmayan ülkeler, etik ve sürdürülebilir modelleri en baştan geliştirme bahtına sahip.
Global Center on AI Governance CEO’su Dr. Rachel Adams ise şunları ekledi: “Bu bir yardım sorunu değil, potansiyeli kıymetlendirme ve global istikrara katkıda bulunma problemidir. Dünyanın büyük bir kısmını dışlayan bir yapay zeka gelişimi, hem ekonomik hem de jeopolitik güvenliği sarsma riski barındırır. Bu rapor, daha kapsayıcı bir yapay zeka ekosisteminin yalnızca mümkün değil, tıpkı vakitte mecburî olduğunu gösteriyor.”
Rapor, günümüzdeki yapay zeka geliştirme süreçlerinin çoklukla Batı merkezli modellere ve kapsayıcı olmayan datalara dayandığı, bunun da bağımlılık riskini artırarak Global Güney’in kendi bahtını tayin etme gücünü zayıflattığı konusunda ihtarda bulunuyor. Öte yandan; kırsal bölgelerde yapay zeka eğitimi, mahallî lisan modellerine yapılan yatırımlar ve kamu, akademi ile iş dünyası ortasındaki yenilikçi iş birlikleri üzere somut tahlil örnekleri de sunuluyor.
Raporu değerlendiren SAS Türkiye ve Orta Asya Genel Müdürü Rasim Eğri şu ifadeleri kullandı: “Yapay zekadaki global tecrübe kıymetli bir referans çerçevesi sunuyor. Fakat sürdürülebilir ve ölçülebilir bedel yaratmak için bu birikimin mahallî mevzuata, bilgi yapılarına ve dal dinamiklerine uyarlanması kural. Gerçek dönüşüm, datadan paha üretilerek topluma katkı sağlandığı noktada mana kazanır. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve güçlü bilgi yönetişimi prensipleriyle yaklaşıldığında, emniyetli yapay zeka hem kurumlar hem de ülkeler için uzun vadeli rekabet avantajı sağlar ve bu kıymeti gelecek kuşaklar için korur. Türkiye’de yapay zeka adaptasyonunun hızlandığı bu devirde, global en düzgün uygulamalar ile lokal öncelikler ortasında hakikat dengeyi kurmak kritik değer taşıyor.”
Yapay zeka, sırf teknolojik bir değişim değil, tıpkı vakitte ekonomik ve idari bir dönüşümü temsil ediyor. Bugün atılan stratejik adımlar, ülkelerin yapay zeka çağında yalnızca birer “teknoloji tüketicisi” mi kalacağını yoksa faal birer “değer üreticisi ve oyun kurucu” mu olacağını belirleyecek.
Rapor ayrıyeten; eğitim seferberliği, dijital altyapı yatırımları, data egemenliği idaresi ve yapay zeka modellerinin eğitimine daha fazla insanı dahil etmek için sentetik bilgi kullanımı üzere mevzularda somut strateji teklifleri içeriyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
